Έχεις παρατηρήσει ότι αρκεί να δεις κάποιον να χασμουριέται για να αρχίσεις κι εσύ; Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας και γιατί κάποιοι φαίνεται να «κολλάνε» πιο εύκολα;
γράφει:
Κάποιος δίπλα σου ανοίγει διάπλατα το στόμα του, παίρνει μια βαθιά ανάσα και χασμουριέται. Πριν καλά καλά το καταλάβεις, κάνεις ακριβώς το ίδιο. Και το παράξενο είναι ότι μπορεί να μην νυστάζεις καν.
Τι γίνεται ρε παιδιά; Κολλητικό είναι;
Το χασμουρητό είναι από τις πιο παράξενες και ταυτόχρονα συνηθισμένες ανθρώπινες συμπεριφορές. Όλοι το κάνουμε, κανείς δεν χρειάζεται να μας το μάθει και, για κάποιον ανεξήγητο λόγο, συχνά αρκεί να δούμε έναν άλλον άνθρωπο να χασμουριέται για να ακολουθήσουμε.
Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Είναι θέμα ενσυναίσθησης, αυτόματης μίμησης ή μήπως ο εγκέφαλός μας παίζει τα δικά του παιχνίδια;
Ας δούμε τι λέει η επιστήμη.
Το λεγόμενο μεταδοτικό χασμουρητό είναι ένα πραγματικό φαινόμενο, το οποίο έχει μελετηθεί εκτενώς από τους επιστήμονες. Και δεν χρειάζεται καν να δεις κάποιον να χασμουριέται από κοντά. Μερικές φορές αρκεί ένα βίντεο, ο ήχος ενός χασμουρητού ή ακόμα και να διαβάζεις γι' αυτό. Ναι, όπως μπορεί να κάνεις αυτή τη στιγμή.
Μία από τις επικρατέστερες εξηγήσεις συνδέεται με την τάση του εγκεφάλου μας να μιμείται αυτόματα τις κινήσεις και τις εκφράσεις των άλλων. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει όταν χαμογελάμε επειδή κάποιος μας χαμογέλασε ή όταν ασυναίσθητα υιοθετούμε τη στάση του σώματος του συνομιλητή μας.
Στην περίπτωση του χασμουρητού, φαίνεται πως η παρατήρηση της συγκεκριμένης κίνησης μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς που μας ωθούν να την επαναλάβουμε, χωρίς να το αποφασίσουμε συνειδητά.
Μάλιστα, έρευνα του Πανεπιστημίου του Nottingham, έδειξε ότι η τάση για μεταδοτικό χασμουρητό σχετίζεται με τη διεγερσιμότητα του κινητικού φλοιού, μιας περιοχής του εγκεφάλου που συμμετέχει στον έλεγχο των κινήσεων.
Το πιο διασκεδαστικό εύρημα; Όταν οι συμμετέχοντες προσπαθούσαν να αντισταθούν στο χασμουρητό, η επιθυμία τους να χασμουρηθούν γινόταν ακόμα πιο έντονη. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερο προσπαθείς να το συγκρατήσεις, τόσο περισσότερο μπορεί να σου έρχεται.
Εδώ τα πράγματα αποκτούν περισσότερο ενδιαφέρον. Μία από τις πιο γνωστές θεωρίες υποστηρίζει ότι το μεταδοτικό χασμουρητό συνδέεται με την ενσυναίσθηση, δηλαδή την ικανότητά μας να αντιλαμβανόμαστε και να συμμεριζόμαστε τα συναισθήματα των άλλων.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο PLOS ONE το 2011, οι άνθρωποι φαίνεται να «κολλάνε» ευκολότερα το χασμουρητό όταν αυτό προέρχεται από κάποιον με τον οποίο έχουν στενή σχέση.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι το φαινόμενο ήταν συχνότερο μεταξύ συγγενών και φίλων, ενώ η αντίδραση ήταν πιο αργή όταν εκείνος που χασμουριόταν ήταν ένας γνωστός ή ένας άγνωστος.
Μήπως, λοιπόν, το χασμουρητό είναι ένας παράξενος τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλός μας συντονίζεται με τους ανθρώπους που αγαπάμε;
Είναι μια ενδιαφέρουσα πιθανότητα, αλλά δεν πρέπει να βιαστούμε να βγάλουμε συμπεράσματα. Και αυτό γιατί άλλες έρευνες δεν έχουν βρει εξίσου ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στο χασμουρητό και την ενσυναίσθηση.
Σε μελέτη του Πανεπιστημίου Duke, 328 άνθρωποι παρακολούθησαν ένα τρίλεπτο βίντεο με άλλους ανθρώπους να χασμουριούνται. Περίπου το 68% των συμμετεχόντων χασμουρήθηκε τουλάχιστον μία φορά, αλλά οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν ότι όσοι χασμουριούνταν περισσότερο είχαν απαραίτητα και μεγαλύτερη ενσυναίσθηση.
Αντίθετα, παρατήρησαν ότι η ηλικία επηρέαζε σε έναν μικρό βαθμό την αντίδραση, με τους μεγαλύτερους συμμετέχοντες να είναι λιγότερο επιρρεπείς στο μεταδοτικό χασμουρητό.
Το συμπέρασμα; Κάποιοι άνθρωποι απλώς είναι πιο ευάλωτοι σε αυτό το φαινόμενο από άλλους, χωρίς να γνωρίζουμε ακόμα όλους τους λόγους.
Πέρα από το γιατί «κολλάει», υπάρχει και ένα ακόμα ερώτημα: Γιατί χασμουριόμαστε εξαρχής;
Παρότι έχουμε συνδέσει το χασμουρητό με τη νύστα και τη βαρεμάρα, οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει σε μία οριστική απάντηση.
Μία θεωρία υποστηρίζει ότι το χασμουρητό βοηθά στη ρύθμιση της εγρήγορσης, δηλαδή στη μετάβαση του οργανισμού από μια κατάσταση χαλάρωσης σε μεγαλύτερη ετοιμότητα. Μια άλλη, πιο αμφιλεγόμενη, υποστηρίζει ότι μπορεί να συμβάλλει στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του εγκεφάλου.
Σε κάθε περίπτωση, η παλιά αντίληψη ότι χασμουριόμαστε απλώς επειδή ο οργανισμός μας χρειάζεται περισσότερο οξυγόνο δεν θεωρείται επαρκής επιστημονική εξήγηση.
