Αντιγριπικά εμβόλια: Μια φαρμακοποιός απαντά για όσα χρειάζεται να ξέρουμε

Να κάνω το αντιγριπικό εμβόλιο ή δεν χρειάζεται; Κι αν το κάνω και αρρωστήσω; Μπορεί να μου προκαλέσει παρενέργειες; Και, τελικά, ποιος είναι ο καλύτερος μήνας για να το προγραμματίσω; Συνήθη ερωτήματα που προκύπτουν αυτήν την περίοδο.

Η γρίπη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, και ο ετήσιος εμβολιασμός παραμένει ένα από τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης.

Με τη βοήθεια της φαρμακοποιού Μαργαρίτας Σίσκου, συγκεντρώνουμε όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε για τον αντιγριπικό εμβολιασμό της περιόδου 2026-2027.

Γιατί χρειάζεται να κάνουμε το αντιγριπικό εμβόλιο κάθε χρόνο;

Το αντιγριπικό εμβόλιο μας προστατεύει από τους ιούς της γρίπης τύπου Α και Β, όχι όμως από τις κοινές ιώσεις και τα κρυολογήματα.

Όπως εξηγεί η φαρμακοποιός, ο ιός της γρίπης μεταλλάσσεται συνεχώς και γι' αυτό κάθε χρόνο αναπροσαρμόζεται η σύνθεση του εμβολίου, ανάλογα με τα στελέχη που εκτιμάται ότι θα επικρατήσουν. Έτσι, το γεγονός ότι εμβολιαστήκαμε πέρσι δεν σημαίνει πως είμαστε επαρκώς προστατευμένοι και φέτος.

Ποιοι πρέπει οπωσδήποτε να εμβολιαστούν;

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός συστήνεται κατά προτεραιότητα σε άτομα άνω των 60 ετών, βρέφη και παιδιά από έξι μηνών έως πέντε ετών, αλλά και σε ανθρώπους με χρόνια νοσήματα, όπως καρδιοπάθειες, αναπνευστικά προβλήματα και σακχαρώδη διαβήτη.

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι επίσης για τις εγκύους, τις λεχώνες και τις θηλάζουσες γυναίκες, τους επαγγελματίες υγείας, καθώς και για όσους διαμένουν ή εργάζονται σε γηροκομεία, ιδρύματα και άλλες δομές φροντίδας.

Στις ομάδες προτεραιότητας περιλαμβάνονται επίσης άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία, ανοσοκαταστολή και άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες.

Πότε είναι η καλύτερη περίοδος για το αντιγριπικό; Αν αργήσω, έχει νόημα;

Η ιδανική περίοδος είναι από τα μέσα Οκτωβρίου μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, καθώς το ανοσοποιητικό μας χρειάζεται περίπου δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό για να αναπτύξει την απαραίτητη ανοσολογική απόκριση.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει η φαρμακοποιός, ακόμη κι αν κάποιος καθυστερήσει, μπορεί να εμβολιαστεί αργότερα, ιδιαίτερα εφόσον η γρίπη εξακολουθεί να κυκλοφορεί στον πληθυσμό.

Με άλλα λόγια, καλύτερα να κάνουμε το εμβόλιο καθυστερημένα παρά να παραμείνουμε ανεμβολίαστοι σε όλη τη διάρκεια της εποχικής έξαρσης.

Ποια αντιγριπικά εμβόλια κυκλοφορούν φέτος και πώς επιλέγουμε;

Για την περίοδο 2026-2027 είναι διαθέσιμα διαφορετικά αντιγριπικά εμβόλια, τα οποία στοχεύουν στα στελέχη της εποχικής γρίπης που έχουν επιλεγεί για τη φετινή περίοδο.

Η επιλογή εξαρτάται από την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και τη διαθεσιμότητα. Υπάρχουν συμβατικά εμβόλια, ενισχυμένα σκευάσματα που προτιμώνται σε μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς και ρινικό εμβόλιο για συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες παιδιών και εφήβων.

Ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός μπορεί να μας καθοδηγήσει στην επιλογή του κατάλληλου σκευάσματος.

Πόσο αποτελεσματικό είναι; Μπορεί να κολλήσω γρίπη παρότι έχω εμβολιαστεί;

Ναι, μπορεί κάποιος να νοσήσει από γρίπη ακόμη κι αν έχει κάνει το αντιγριπικό εμβόλιο. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως ο εμβολιασμός δεν προσφέρει ουσιαστική προστασία.

Η αποτελεσματικότητά του μεταβάλλεται κάθε χρόνο, ανάλογα με τα στελέχη που κυκλοφορούν, την ηλικία και την κατάσταση υγείας του εμβολιαζόμενου. Σε ορισμένες περιόδους μπορεί να φτάνει περίπου το 60% ως προς την πρόληψη της συμπτωματικής γρίπης, χωρίς αυτό να αποτελεί σταθερό ποσοστό.

Το σημαντικότερο είναι ότι ο εμβολιασμός συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου σοβαρής νόσησης, επιπλοκών και νοσηλείας, ιδιαίτερα για τους ανθρώπους που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

Ποιες είναι οι συχνότερες παρενέργειες; Μπορεί το εμβόλιο να μου προκαλέσει γρίπη;

Οι συχνότερες παρενέργειες είναι ο πόνος στο σημείο της ένεσης και η τοπική ερυθρότητα, που συνήθως υποχωρούν μέσα σε μία έως τρεις ημέρες. Ενδέχεται επίσης να παρουσιαστούν παροδική κόπωση, πονοκέφαλος ή χαμηλός πυρετός.

Όσο για την ανησυχία ότι μπορεί να κολλήσουμε γρίπη από το εμβόλιο, η απάντηση είναι αρνητική. Τα ενέσιμα αντιγριπικά εμβόλια περιέχουν αδρανοποιημένους ιούς ή τμήματά τους, επομένως δεν μπορούν να προκαλέσουν γρίπη.

Το ρινικό εμβόλιο περιέχει ζωντανούς αλλά εξασθενημένους ιούς και χορηγείται μόνο στις ηλικίες και στις περιπτώσεις για τις οποίες ενδείκνυται.

Τι ισχύει για όσους έχουν αλλεργίες;

Η Μαργαρίτα Σίσκου επισημαίνει ότι είναι σημαντικό να συμβουλευόμαστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό μας πριν από τον εμβολιασμό, ιδιαίτερα αν έχουμε ιστορικό σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων.

Επίσης, η αλλεργία στο αυγό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος δεν μπορεί να κάνει το αντιγριπικό εμβόλιο. Παρότι ορισμένα εμβόλια εξακολουθούν να παρασκευάζονται με καλλιέργεια σε αυγά κότας, υπάρχουν πλέον και εμβόλια που παράγονται σε κυτταροκαλλιέργειες, όπως το Flucelvax. Το συγκεκριμένο μπορεί να χορηγηθεί ακόμη και σε άτομα με ιστορικό σοβαρής αναφυλαξίας στο αυγό, σύμφωνα με τις φετινές οδηγίες. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να ενημερώνουμε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό μας για τυχόν σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις.

Μπορώ να εμβολιαστώ αν είμαι άρρωστος ή έχω ήδη περάσει γρίπη;

Αν έχουμε κάποια λοίμωξη του αναπνευστικού με συμπτώματα, καλό είναι να αναβάλουμε τον εμβολιασμό μέχρι να υποχωρήσουν. Επίσης, αν έχουμε ήδη περάσει γρίπη, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είμαστε προστατευμένοι από όλα τα στελέχη που μπορεί να κυκλοφορούν μέσα στην ίδια χρονιά.

Όπως εξηγεί η φαρμακοποιός, ο γιατρός μπορεί να μας καθοδηγήσει σχετικά με το αν και πότε χρειάζεται να εμβολιαστούμε, ιδιαίτερα εφόσον ανήκουμε σε ομάδα υψηλού κινδύνου.

Τι ισχύει για τα παιδιά και τις εγκύους;

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τις εγκύους και τις θηλάζουσες γυναίκες, αλλά και για τους ανθρώπους που έρχονται σε στενή επαφή με βρέφη ηλικίας κάτω των έξι μηνών, τα οποία δεν μπορούν ακόμη να εμβολιαστούν.

Τα παιδιά από έξι μηνών έως πέντε ετών περιλαμβάνονται επίσης στις ομάδες που συστήνεται να εμβολιαστούν.

Για τα παιδιά υπάρχουν κατάλληλα σκευάσματα ανάλογα με την ηλικία τους, ενώ ορισμένα που εμβολιάζονται για πρώτη φορά μπορεί να χρειαστούν δύο δόσεις. Ο παιδίατρος είναι εκείνος που θα καθορίσει το κατάλληλο εμβολιαστικό σχήμα.

Μπορώ να κάνω το αντιγριπικό μαζί με το εμβόλιο για τον κορωνοϊό;

Ναι, ο αντιγριπικός εμβολιασμός μπορεί να πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα με τον εμβολιασμό κατά της COVID-19. Τα δύο εμβόλια χορηγούνται σε διαφορετικά ανατομικά σημεία, ενώ δεν υπάρχει υποχρεωτικό χρονικό διάστημα αναμονής μεταξύ τους.

Για τον συνδυασμό του αντιγριπικού με άλλα εμβόλια, η φαρμακοποιός συστήνει να συμβουλευόμαστε τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό μας, ώστε να οργανώσουμε σωστά το πρόγραμμα εμβολιασμού.

Χρειάζεται συνταγή για το αντιγριπικό εμβόλιο; Πόσο κοστίζει;

Η διαδικασία είναι απλή. Ο αντιγριπικός εμβολιασμός παρέχεται δωρεάν και οι ενήλικες μπορούν να εμβολιαστούν στο φαρμακείο χωρίς να χρειάζεται προηγουμένως ιατρική συνταγή, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης διαδικασίας.

Αρκεί να έχουν μαζί τους τον ΑΜΚΑ τους, ώστε να πραγματοποιηθεί η απαραίτητη καταχώριση στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών.

Ποιοι είναι οι πιο συνηθισμένοι μύθοι γύρω από το αντιγριπικό εμβόλιο;

«Θα κολλήσω γρίπη από το εμβόλιο», «το έκανα πέρσι και πάλι αρρώσταινα συνέχεια», «έχω αλλεργία και θα πάθω αναφυλακτικό σοκ». Αυτές είναι μερικές από τις συνηθέστερες αντιρρήσεις που ακούει στο φαρμακείο.

Όπως εξηγεί, πολλοί θεωρούν ότι το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να τους προστατεύει από κάθε είδους ίωση και απογοητεύονται όταν αρρωσταίνουν μέσα στον χειμώνα. Στην πραγματικότητα, όμως, το εμβόλιο στοχεύει συγκεκριμένα στους ιούς της γρίπης Α και Β, όχι στους υπόλοιπους ιούς του αναπνευστικού.

Πρόκειται για ένα εμβόλιο με καλά τεκμηριωμένο προφίλ ασφάλειας, το οποίο προσφέρει ουσιαστική προστασία απέναντι στη γρίπη και, κυρίως, στις σοβαρές επιπλοκές της.

Και δεν αφορά μόνο τον εαυτό μας. Ο εμβολιασμός μπορεί να συμβάλει και στην προστασία των ανθρώπων γύρω μας, ιδιαίτερα εκείνων που είναι πιο ευάλωτοι, όπως ένα βρέφος που δεν έχει φτάσει ακόμη στην ηλικία του εμβολιασμού.