Γιατί πρήζεσαι το καλοκαίρι και γιατί αυτό δεν σημαίνει ότι «πάχυνες»

Υπάρχουν καλοκαιρινά πρωινά που ξυπνάς μια χαρά και καλοκαιρινά απογεύματα που νιώθεις ότι τα πόδια, τα δάχτυλα και η κοιλιά σου έχουν αποφασίσει να επεκτείνουν τα σύνορά τους. Τα παπούτσια σε πιέζουν, τα σημάδια από τις κάλτσες μένουν πάνω στο δέρμα και η ζυγαριά μπορεί να εμφανίζει ένα ή δύο κιλά παραπάνω.

Δεν χρειάζεται να αγχώνεσαι. Οι απότομες μεταβολές στο βάρος οφείλονται συχνά σε υγρά, στο περιεχόμενο του πεπτικού συστήματος και σε ορμονικούς παράγοντες.

Δεν σημαίνουν ότι απέκτησες ξαφνικά περισσότερο σωματικό λίπος.

Η ζέστη ανοίγει τα αγγεία

Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει, ο οργανισμός προσπαθεί να αποβάλει θερμότητα αυξάνοντας τη ροή του αίματος προς το δέρμα και τα άκρα. Τα μικρά αγγεία διαστέλλονται, ώστε να διευκολυνθεί η απώλεια θερμότητας προς το περιβάλλον.

Αυτή η φυσιολογική διαδικασία μπορεί να διευκολύνει τη μετακίνηση υγρού από τα αγγεία προς τους γύρω ιστούς. Η βαρύτητα αναλαμβάνει τα υπόλοιπα και το υγρό συγκεντρώνεται κυρίως χαμηλά, στα πέλματα και στους αστραγάλους. Γι’ αυτό μπορεί να είσαι εντάξει το πρωί και το βράδυ να αναρωτιέσαι πού εξαφανίστηκαν τα κόκαλα των αστραγάλων σου. Το λεγόμενο οίδημα από τη ζέστη εμφανίζεται συχνότερα στην αρχή της θερμής περιόδου ή όταν δεν έχεις ακόμη προσαρμοστεί στις υψηλές θερμοκρασίες.

Πολύωρη ορθοστασία, καθισιό και ταξίδια

Το καλοκαίρι δεν φταίει μόνο ο υδράργυρος, αλλά και το πρόγραμμά σου. Μπορεί να περπατάς επί ώρες στα σοκάκια ενός νησιού, να στέκεσαι όρθιος/α σε μια συναυλία ή να κάθεσαι ακίνητος/η σε αυτοκίνητα, πλοία και αεροπλάνα.

Όταν μένεις πολλή ώρα στην ίδια θέση, οι μύες της γάμπας δεν συσπώνται αρκετά ώστε να βοηθούν την επιστροφή του αίματος προς την καρδιά. Έτσι, αυξάνεται η πιθανότητα να συσσωρευτεί υγρό στα κάτω άκρα. Η ζέστη μπορεί να κάνει την κατάσταση πιο αισθητή, ιδιαίτερα αν έχεις φλεβική ανεπάρκεια ή ευρυαγγείες.

Μερικά λεπτά περπάτημα, κινήσεις των αστραγάλων και μικρά διαλείμματα από το καθισιό βοηθούν περισσότερο από το να υπομένεις στωικά μέχρι να φτάσεις στον προορισμό σου.

Το αλάτι των διακοπών

Οι διακοπές έχουν περισσότερα γεύματα έξω, τυριά, αλλαντικά, πατατάκια στην παραλία, τηγανητά και γενναιόδωρες μερίδες από ψωμί και αλμυρούς μεζέδες. Όλα αυτά μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την πρόσληψη νατρίου.

Το νάτριο επηρεάζει την ισορροπία των υγρών και ένα ιδιαίτερα αλμυρό γεύμα μπορεί να προκαλέσει προσωρινή κατακράτηση νερού. Το επόμενο πρωί ίσως δεις τη ζυγαριά ανεβασμένη και αισθανθείς τα δάχτυλα ή το πρόσωπό σου πιο πρησμένα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το χθεσινό δείπνο μετατράπηκε αυτομάτως σε λίπος.

Μπορεί να είναι φούσκωμα και όχι κατακράτηση

Όταν λες ότι «πρήστηκες», δεν αναφέρεσαι απαραίτητα σε οίδημα. Η κοιλιά μπορεί να φαίνεται μεγαλύτερη εξαιτίας αερίων, δυσκοιλιότητας ή απλώς επειδή έφαγες μεγαλύτερη ποσότητα φαγητού από το συνηθισμένο.

Στις διακοπές αλλάζουν οι ώρες των γευμάτων, μειώνονται συχνά οι φυτικές ίνες, αυξάνεται το αλκοόλ και μπορεί να πίνεις λιγότερο νερό από όσο χρειάζεσαι. Η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών, η περιορισμένη κίνηση και μια διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες μπορούν να συμβάλουν στη δυσκοιλιότητα, η οποία με τη σειρά της προκαλεί βάρος και φούσκωμα στην κοιλιά.

Παίζουν ρόλο και οι ορμόνες

Σε αρκετές γυναίκες, οι ορμονικές μεταβολές πριν από την περίοδο συνοδεύονται από κατακράτηση υγρών, ευαισθησία στο στήθος και φούσκωμα. Αν αυτές οι ημέρες συμπέσουν με καύσωνα, αλμυρά γεύματα και λιγότερη κίνηση, το αποτέλεσμα μπορεί να γίνει περισσότερο αισθητό.

Η ζυγαριά δεν μετρά μόνο λίπος. Μετρά επίσης νερό, το φαγητό και τα υγρά που βρίσκονται ακόμη στο σώμα, καθώς και τις φυσιολογικές ημερήσιες μεταβολές.

Τι μπορείς να κάνεις

Πιες νερό τακτικά, χωρίς να περιμένεις να διψάσεις υπερβολικά, ιδιαίτερα όταν ιδρώνεις ή κινείσαι έξω. Περιόρισε για λίγες ημέρες τα πολύ αλμυρά και επεξεργασμένα τρόφιμα και βάλε στα γεύματά σου φρούτα, λαχανικά και άλλες πηγές φυτικών ινών.

Απόφυγε την πολύωρη ακινησία, περπάτησε λίγο και, όταν επιστρέψεις σπίτι, σήκωσε τα πόδια σου σε ένα μαξιλάρι και φόρα άνετα παπούτσια και ρούχα που δεν πιέζουν. Οι ειδικοί συνιστούν επίσης ήπια άσκηση, ανύψωση των ποδιών και αποφυγή της παρατεταμένης ορθοστασίας ή καθιστικής θέσης για το απλό οίδημα των κάτω άκρων.

Μην παίρνεις διουρητικά ή «αποτοξινωτικά» σκευάσματα για να ξεπρηστείς. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την πραγματική αιτία του πρηξίματος και τα φάρμακα αυτά δεν είναι αθώα.

Πότε το πρήξιμο θέλει έλεγχο

Το ήπιο, συμμετρικό πρήξιμο και στα δύο πόδια, το οποίο εμφανίζεται μετά από ζέστη ή ορθοστασία και υποχωρεί με ξεκούραση, είναι συνήθως προσωρινό. Χρειάζεται όμως άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν το πρήξιμο εμφανίζεται ξαφνικά μόνο στο ένα πόδι, είναι επώδυνο, κόκκινο ή ζεστό ή συνοδεύεται από πόνο στη γάμπα.

Επείγουσα βοήθεια χρειάζεται όταν συνυπάρχουν δύσπνοια, πόνος ή βάρος στο στήθος, ζάλη, λιποθυμική τάση ή βήχας με αίμα. Έλεγχο χρειάζεται επίσης το πρήξιμο που επιμένει, χειροτερεύει ή εμφανίζεται μαζί με οίδημα στο πρόσωπο ή στην κοιλιά, καθώς μπορεί να συνδέεται με προβλήματα των φλεβών, της καρδιάς, των νεφρών ή του ήπατος.

Μέχρι τότε, μην αφήνεις ένα στενό σανδάλι και μια αυξημένη ένδειξη στη ζυγαριά να σου χαλάσουν τις διακοπές. Το σώμα σου δεν αλλάζει σύσταση μέσα σε λίγες ώρες. Μερικές φορές απλώς κρατά λίγο περισσότερο νερό, και έχει τους λόγους του.