Ιαπωνία: Η νέα γενιά των θηλυπρεπών ανδρών

Ο Yasuo Takeuchi είναι ένας εξωπραγματικά ριζοσπαστικός τύπος. Κοκαλιάρης, φοράει τζιν, ένα ριγέ αθλητικό φανελάκι και μία παλ γαλάζια ζακέτα, είναι νευρικός και μιλάει σχεδόν ψιθυρίζοντας. Είναι 33 ετών, εργάζεται για έναν μεγάλο εκδοτικό οίκο στο Τόκιο και αποτελεί τον ορισμό της νέας γενιάς Ιαπώνων, το αρχέτυπο soshokukei danshi (= φυτοφάγου άνδρα), ή όπως λέγεται σήμερα Ojo-man (= θηλυπρεπή άνδρα).

Οι «φυτοφάγοι» είναι ντροπαλοί και ήσυχοι. Αναζητούν την φιλία των γυναικών και απορρίπτουν το επιθετικό φλερτ. Είναι φειδωλοί και απεχθάνονται τον καταναλωτισμό. Προτιμούν τα ήσυχα βράδια με φίλους στο σπίτι, παρά τα ξενύχτια και τα ποτά μέχρι τελικής πτώσης στα μπαρ του Τόκιο. Είναι το άκρον άωτον των macho εργασιομανών Ιαπώνων, πάνω στις πλάτες των οποίων χτίστηκε φυσικά η σημερινή, σύγχρονη Ιαπωνία. Και είναι αυτοί οι εργασιομανείς άνδρες, που δημιούργησαν νέες τεχνολογίες και που σχεδίασαν τις πρώτες ηρωίδες μάνγκα με τα υπερμεγέθη στήθη, οι οποίοι έφεραν στον κόσμο μία «φουρνιά» νεαρών, 20άρηδων και 30άρηδων σήμερα. Και αυτοί οι νεαροί τώρα τους απορρίπτουν. Μία χώρα που δοκιμάζεται από τους χαμηλούς ρυθμούς γεννήσεων, την αύξηση στα ποσοστά αυτοκτονιών και μία οικονομία που όλο και συρρικνώνεται τα τελευταία 60 χρόνια, «παρήγαγε» μία γενιά ουδέτερων «φλώρων».

Αν το ψάξει, όμως, κανείς περισσότερο, αυτοί οι θηλυπρεπείς άνδρες αντιπροσωπεύουν κάτι διαφορετικό: Μία ήσυχη, κοινωνική επανάσταση για την οποία πολλοί στην Ιαπωνία έχουν διαμαρτυρηθεί τα τελευταία χρόνια.

Η αλλαγή στην Ιαπωνία είναι κάτι που συμβαίνει σπάνια. Όμως οι πρόσφατες εκλογές απομάκρυναν το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα, το οποίο κυβερνούσε την χώρα, σχεδόν χωρίς διακοπή, από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και μετά και έφεραν στην εξουσία το πραγματικά φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα της Ιαπωνίας. Ο συντηρητισμός, λοιπόν, στην χώρα δείχνει να περνάει κρίση, τόσο πολιτικά όσο και κοινωνικά. Και οι «φυτοφάγοι», οι οποίοι δείχνουν να αποτελούν το 30 με 40% των ανδρών ηλικίας από 21 έως 34, σκηνοθετούν μία κοινωνική στάση στην οποία τα δύο φύλα γίνονται πιο εξομοιωμένα, ο χώρος εργασίας λιγότερο πνευματικά συνωστισμένος, ενώ οι σπασμένοι οικογενειακοί δεσμοί δείχνουν να επαναδημιουργούνται.

Πριν δύο χρόνια, ο Megumi Ushikubo, επικεφαλής μία εταιρίας ερευνών της αγοράς στο Τόκιο, άρχισε να λαμβάνει τηλεφωνήματα από πελάτες της βιομηχανίας αλκοολούχων ποτών και αυτοκινήτων σε κατάσταση πανικού. Πάσχιζαν να πουλήσουν αυτοκίνητα και αλκοόλ σε νέους άνδρες, χωρίς να τα καταφέρνουν. Ενώ παλαιότερα δεν υπήρχε κάτι πιο εύκολο από το να προσεγγίσει ένας πωλητής νεαρούς για να τους πουλήσει αγαθά, τα οποία θα τους εξασφάλιζαν ένα κοινωνικό στάτους. Αυτό δεν συμβαίνει πια. «Στην δεκαετία του ’80 τα αγόρια έπρεπε να αγοράσουν ένα αυτοκίνητο, διαφορετικά τα κορίτσια ούτε που θα τους κοίταζαν. Ξαφνικά φτάνουμε να αναρωτιόμαστε γιατί οι άνδρες δεν ενδιαφέρονται πια για αυτοκίνητα και, κυρίως, γιατί τα κορίτσια δεν ενδιαφέρονται για αγόρια που σπαταλούν τα χρήματά τους σε αυτοκίνητα», λέει.

Ο Yasuo Takeuchi είναι η επιτομή αυτού του φαινομένου. Μεγάλωσε σε μία πόλη έξω από το Τόκιο και από έναν πατέρα, ο οποίος χρειαζόταν να παίρνει το τρένο για να πηγαίνει στην δουλειά του και να εξοικονομεί έναν αξιοπρεπή μισθό για να συντηρεί την οικογένειά του. Τόσο αυτός, όμως, όσο και άλλοι πατεράδες στην περιοχή, δεν πίεσε ποτέ τον γιο του να κάνει το ίδιο. Αντίθετα, τον άφησε ελεύθερο να επιλέξει εκείνος τον τρόπο ζωής του. Έτσι, ο Takeuchi πήγε στο Τόκιο για να σπουδάσει φυσική και εκεί γνώρισε άτομα που, όπως και αυτός, αρνούνταν να ακολουθήσουν την θλιβερή μοίρα του να δουλεύουν σαν ρομπότ σε τεράστιες ιαπωνικές πολυεθνικές, αρνούνταν να γίνουν μέρος της γραφειοκρατίας. Και που οραματίζονταν μία δουλειά που θα τους καταλάμβανε ένα μικρό, έως και ασήμαντο, μέρος της ζωής τους, πιστεύοντας πως αυτό που μετράει περισσότερο από τα ταξίδια και τα ψώνια είναι οι φίλοι και η οικογένεια.

Στην δουλειά που βρήκε τελικά ο Takeuchi αρνήθηκε να ντύνεται συντηρητικά, όπως οι προϊστάμενοί του, κάτι που έκανε τους ανώτερούς του να πιστεύουν ότι δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την δουλειά. «Απλά πιστεύω ότι τόσο στην δουλειά όσο και στην ζωή φτάνει να είσαι επαρκής. Δεν χρειάζεται να δείχνεις συνεχώς σε όλους την προσπάθεια και τον μόχθο σου», λέει ο ίδιος. Και καταλήγει «το μόνο που θέλουμε είναι να νιώθουμε πως αυτό που κάνουμε έχει κάποιο σκοπό.»

Τα λόγια του Takeuchi θυμίζουν πολύ αυτά της δυτικής Generation Y, των σημερινών 20άρηδων και 30άρηδων, η οποία πιστεύει πως καμία εταιρία δε νοιάζεται πραγματικά γι’αυτούς. Έτσι, δεν σέβονται τους τίτλους και τις ιεραρχίες παρά μόνο αυτούς που πραγματικά μπορούν να ελέγχουν τις πλουτοπαραγωγικές πηγές και που μπορούν να παράγουν εμφανή αποτελέσματα. Απεχθάνονται δε την «δουλειά γραφείου» και δεν ανταποκρίνονται στα παραδοσιακά κίνητρα όπως η προαγωγή, οι αυξήσεις μισθών και η υπόσχεση της ασφάλειας στον χώρο εργασίας.

Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία Ιάπωνες τρομάζουν με την ιδέα ότι τύποι σαν τον Takeuchi μπορεί να είναι το μέλλον της χώρας. Τύποι που, ωστόσο, αντί για αυτοκίνητα και αλκοόλ, ξοδεύουν -λίγα όχι πολλά- σε ανδρικά καλλυντικά προκειμένου να είναι καθαροί, αποτριχωμένοι, με λευκότερο δέρμα. Τα ρούχα τους προέρχονται από φτηνά αλλά μοδάτα καταστήματα, όπως το Uniqlo (κάτι σαν το H&M) και δεν έχουν μεγάλες διαφορές από τα ρούχα που ψωνίζουν τα κορίτσια. Καταλήγουν έτσι να δείχνουν σεξουαλικά ουδέτεροι, ούτε άνδρες ούτε γυναίκες, κάτι που αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί κατά πολύ και οι γάμοι στην Ιαπωνία. Αλλά ακόμα κι αν παντρευτούν οι «φυτοφάγοι», το κάνουν χωρίς ιδιαίτερο ενθουσιασμό. O Takeuchi, παραδείγματος χάριν, παντρεύτηκε πρόσφατα με μία μικρή και κλειστή τελετή και μαζεύει χρήματα για να πάει γαμήλιο ταξίδι κάποια στιγμή στο μέλλον.

Οι απόψεις των «φυτοφάγων», το στιλ και οι επιλογές τους, μπορεί να φαίνονται σαν μία πολύ θετική πλευρά της νέας γενιάς Ιαπώνων οι οποίοι μπορούν να ανακαλύπτουν την ατομικότητά τους. Από την άλλη, όμως, αποδεικνύουν και τις εντάσεις που υπάρχουν στην Ιαπωνία σήμερα. Δείχνουν, δηλαδή, να επαναπροσδιορίζουν τις αξίες του πολιτισμού τους, να εκτιμούν π.χ. την θεωρία του Κομφούκιου, και να έρχονται πιο κοντά στον αυθεντικό χαρακτήρα του Ιάπωνα που δεν είναι ανταγωνιστικός, δεν προσπαθεί να πατήσει επί πτωμάτων για να κερδίσει κάτι. Και ως σιωπηλή πλειοψηφία η γενιά αυτή έχει την δύναμη να αλλάξει την κουλτούρα της χώρας.

Ε.Μ.
Πηγή: Timesonline.co.uk