Γιατί το κρύο μάς ανοίγει την όρεξη;

Έξω κάνει κρύο, γυρίζεις σπίτι και τσούπ! Ξαφνικά μια μακαρονάδα, ένα κομμάτι πίτσα ή ένα πιτόγυρο σου κλείνει το μάτι για παραγγελία. Το καλοκαίρι μπορεί να χόρταινες με μια σαλάτα, τώρα όμως θέλεις κάτι πιο «τούμπανο». Είναι ιδέα σου ή ο χειμώνας μάς ανοίγει πραγματικά την όρεξη;

Το κρύο μπορεί να επηρεάσει τις ενεργειακές ανάγκες μας, αλλά και τον τρόπο που ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται το φαγητό. Δεν σημαίνει, πάντως, ότι κάθε φορά που πέφτει η θερμοκρασία χρειαζόμαστε αυτομάτως περισσότερες θερμίδες.

Ο οργανισμός προσπαθεί να ζεσταθεί

Το σώμα μας έχει μία σημαντική αποστολή, να διατηρεί σχετικά σταθερή την εσωτερική του θερμοκρασία. Όταν βρισκόμαστε σε ψυχρό περιβάλλον, επιστρατεύει μηχανισμούς που παράγουν θερμότητα και απαιτούν ενέργεια.

Ο πιο γνωστός είναι το ρίγος, αυτές οι μικρές, ακούσιες μυϊκές συσπάσεις που μας πιάνουν όταν κρυώνουμε πολύ. Υπάρχει όμως και η παραγωγή θερμότητας χωρίς ρίγος, στην οποία συμμετέχει ο καφέ λιπώδης ιστός. Πρόκειται για έναν τύπο λίπους που, αντί να αποθηκεύει απλώς ενέργεια, μπορεί να την καταναλώνει για να βοηθήσει το σώμα να ζεσταθεί.

Ακούγεται σαν ιδανική δικαιολογία για να φας κι άλλο, αλλά υπάρχει μια λεπτομέρεια: η ενεργειακή δαπάνη δεν αυξάνεται το ίδιο σε όλους. Άλλο να δουλεύεις ώρες έξω στο κρύο και άλλο να μετακινείσαι για λίγα λεπτά ανάμεσα σε θερμαινόμενα κτίρια.

Τρώμε όντως περισσότερο όταν κρυώνουμε;

Κάποιες φορές, ναι. Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2025 στο American Journal of Clinical Nutrition, 47 ενήλικες κατανάλωσαν κατά μέσο όρο 13% περισσότερες θερμίδες σε περιβάλλον 19°C σε σύγκριση με τους 23,5°C.

Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η διαφορά δεν εξηγούνταν απλώς από το πόση επιπλέον ενέργεια έκαιγαν οι συμμετέχοντες. Φαίνεται, δηλαδή, ότι το κρύο μπορεί να επηρεάζει την ίδια τη συμπεριφορά μας απέναντι στο φαγητό.

Δεν πρόκειται βέβαια για κανόνα. Άλλες έρευνες δεν διαπιστώνουν αντίστοιχη αύξηση στην πρόσληψη τροφής. Παίζουν ρόλο η διάρκεια έκθεσης, η συνήθεια στο κρύο, η δραστηριότητα και, φυσικά, το τι και πόσο έχουμε ήδη φάει.

Γιατί λαχταράμε μακαρόνια και πίτες;

Η πείνα δεν είναι μόνο θέμα άδειου στομαχιού. Είναι και θέμα απόλαυσης. Τον χειμώνα, το ζεστό φαγητό συνδέεται συχνά με τη χαλάρωση και τη θαλπωρή.

Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι χαμηλότερες θερμοκρασίες μπορούν να μεταβάλουν τις διατροφικές μας προτιμήσεις, κάνοντας τα ζεστά, πιο πλούσια σε λιπαρά πιάτα περισσότερο ελκυστικά.

Όταν έχει καύσωνα, πιθανότατα προτιμάς ένα δροσερό γιαούρτι ή μια σαλάτα. Όταν φυσάει παγωμένος αέρας, μια μερίδα παστίτσιο αποκτά άλλη γοητεία.

Δεν φταίει μόνο η θερμοκρασία

Ο χειμώνας φέρνει μικρότερες ημέρες, λιγότερη ηλιοφάνεια και συχνά περισσότερες ώρες μέσα στο σπίτι. Για κάποιους ανθρώπους αυτό σημαίνει χαμηλότερη διάθεση, αλλαγές στον ύπνο ή μεγαλύτερη διάθεση για τσιμπολόγημα.

Σε περιπτώσεις εποχικής συναισθηματικής διαταραχής, για παράδειγμα, μπορεί να εμφανιστεί αυξημένη όρεξη και έντονη επιθυμία για υδατάνθρακες.

Ας μην ξεχνάμε και τη συνήθεια: οι γιορτές, τα οικογενειακά τραπέζια, οι βραδιές στον καναπέ και οι παραγγελίες δημιουργούν περισσότερες αφορμές για φαγητό, ακόμη κι όταν δεν πεινάμε ιδιαίτερα.

Το συμπέρασμα;

Το κρύο μπορεί να αυξήσει την κατανάλωση ενέργειας και, σε ορισμένες συνθήκες, την ποσότητα που τρώμε. Η χειμωνιάτικη όρεξη όμως είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων: μεταβολισμού, διάθεσης, συνηθειών και της απλής, ανθρώπινης απόλαυσης ενός ζεστού πιάτου.