Μήπως το έχεις παρακάνει με τον καφέ; Τα σημάδια ανησυχίας

Ένας καφές για να ανοίξει το μάτι το πρωί, άλλος ένας για να βγει η δουλειά, ένας τρίτος μετά το φαγητό και ίσως ένας τελευταίος για να αντιμετωπίσουμε την απογευματινή νύστα. Κάπως έτσι, χωρίς να το πολυκαταλάβουμε, η καφεΐνη γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας.

Και παρότι ο καφές μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για την υγεία, η υπερβολική κατανάλωσή του δεν είναι απαραίτητα αθώα.

Σύμφωνα με τον αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), τα 400 mg καφεΐνης ημερησίως θεωρούνται γενικά ασφαλής ποσότητα για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες. Ωστόσο, η αντοχή στην καφεΐνη διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Δες παρακάτω μερικές ενδείξεις ότι ίσως έχεις ξεπεράσει τα προσωπικά σου όρια.

Νιώθεις περισσότερο άγχος και νευρικότητα

Μπορεί να πίνεις καφέ για να συγκεντρωθείς, αλλά τελικά να καταλήγεις να νιώθεις περισσότερο εκνευρισμό και ανησυχία. Η καφεΐνη μπλοκάρει τη δράση της αδενοσίνης, μιας ουσίας που συνδέεται με την υπνηλία, ενώ ενισχύει τη διέγερση του νευρικού συστήματος.

Σε μεγαλύτερες ποσότητες, αυτή η δράση μπορεί να προκαλέσει άγχος, νευρικότητα και τρέμουλο στα χέρια. Μάλιστα, άνθρωποι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στην καφεΐνη μπορεί να παρουσιάσουν αντίστοιχα συμπτώματα ακόμη και με σχετικά μικρές ποσότητες.

Δυσκολεύεσαι να κοιμηθείς

Αν στριφογυρίζεις στο κρεβάτι και μετράς προβατάκια, ίσως φταίει εκείνος ο απογευματινός καφές.

Η καφεΐνη μάς βοηθά να παραμένουμε ξύπνιοι, αλλά μπορεί να καθυστερήσει την έλευση του ύπνου και να μειώσει τη διάρκειά του. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA), ακόμη και 100 mg καφεΐνης μπορεί να επηρεάσουν τον ύπνο ορισμένων ενηλίκων, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται κοντά στην ώρα κατάκλισης.

Το στομάχι και το έντερό σου διαμαρτύρονται

Ο πρωινός καφές είναι για αρκετούς συνώνυμο της επίσκεψης στην τουαλέτα. Αυτό συμβαίνει επειδή ο καφές μπορεί να ενεργοποιήσει την κινητικότητα του εντέρου.

Όταν όμως η κατανάλωση γίνεται υπερβολική, ενδέχεται να εμφανιστούν διάρροια, στομαχικές ενοχλήσεις και καούρες. Η καφεΐνη μπορεί επίσης να αυξήσει την παραγωγή γαστρικού οξέος. Αν παρατηρείς ότι τα συμπτώματα εμφανίζονται μετά τον δεύτερο ή τρίτο καφέ, μια δοκιμαστική μείωση της ποσότητας ίσως σε βοηθήσει να εντοπίσεις τον ένοχο.

Νιώθεις ότι δεν μπορείς χωρίς καφέ

Ξυπνάς και το πρώτο πράγμα που σκέφτεσαι είναι η καφετιέρα; Αν καθυστερήσεις να πιεις καφέ, εμφανίζεις πονοκέφαλο, υπνηλία ή εκνευρισμό;

Αυτά μπορεί να είναι συμπτώματα στέρησης της καφεΐνης. Η τακτική κατανάλωσή της μπορεί να οδηγήσει σε σωματική εξάρτηση, ενώ με τον καιρό ενδέχεται να αναπτύξεις ανοχή και να χρειάζεσαι μεγαλύτερη ποσότητα για να αισθανθείς το ίδιο αποτέλεσμα.

Παρατηρείς αύξηση της αρτηριακής πίεσης

Η καφεΐνη μπορεί να προκαλέσει προσωρινή αύξηση της αρτηριακής πίεσης, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που δεν την καταναλώνουν συστηματικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο καφές προκαλεί απαραίτητα χρόνια υπέρταση ή καρδιαγγειακά προβλήματα. Ωστόσο, αν έχεις ήδη υψηλή πίεση, αξίζει να συζητήσεις με τον γιατρό σου πόση καφεΐνη μπορείς να καταναλώνεις. Επειδή η υψηλή πίεση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα, ο μόνος αξιόπιστος τρόπος να διαπιστώσεις τυχόν μεταβολές είναι η μέτρησή της.

Η καρδιά σου χτυπάει πιο γρήγορα

Αισθάνεσαι την καρδιά σου να χτυπάει έντονα ή γρηγορότερα μετά από αρκετούς καφέδες; Πρόκειται για μια γνωστή πιθανή επίδραση της καφεΐνης.

Σε ιδιαίτερα υψηλές δόσεις, κυρίως από ενεργειακά ποτά ή συμπυκνωμένα προϊόντα καφεΐνης, έχουν αναφερθεί και διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. Αυτό δεν σημαίνει ότι η συνηθισμένη κατανάλωση καφέ προκαλεί αρρυθμίες στους περισσότερους ανθρώπους.

Αν όμως εμφανίζεις επαναλαμβανόμενες ταχυπαλμίες, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Αντί για ενέργεια, νιώθεις εξαντλημένος

Ακούγεται παράδοξο, αλλά ο καφές που πίνεις για να καταπολεμήσεις την κούραση μπορεί τελικά να συντηρεί έναν φαύλο κύκλο. Η καφεΐνη προσφέρει προσωρινή εγρήγορση, χωρίς όμως να αντικαθιστά τον ύπνο. Όταν η επίδρασή της υποχωρεί, μπορεί να νιώσεις ξανά έντονη κόπωση, ιδιαίτερα αν έχεις στερηθεί ύπνο.

Και τότε τι κάνεις; Πίνεις άλλον έναν καφέ. Κάπως έτσι, η προσωρινή τόνωση μπορεί να μετατραπεί σε μια καθημερινή προσπάθεια να καλύψεις την εξάντλησή σου.

Πηγαίνεις συνεχώς στην τουαλέτα

Αν έχεις παρατηρήσει ότι ουρείς συχνότερα τις ημέρες που πίνεις περισσότερο καφέ, η καφεΐνη μπορεί να παίζει κάποιον ρόλο. Έχει ήπια διουρητική δράση και μπορεί να επηρεάζει τη λειτουργία της ουροδόχου κύστης, αυξάνοντας σε ορισμένους ανθρώπους την ανάγκη για ούρηση.

Βέβαια, η συχνουρία μπορεί να οφείλεται σε πολλούς άλλους παράγοντες. Αν είναι έντονη, επίμονη ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, δεν πρέπει να την αποδίδεις αυτόματα στον καφέ.

Σε ακραίες περιπτώσεις, εμφανίζονται σοβαρά μυϊκά συμπτώματα

Μια πολύ σπάνια αλλά σοβαρή επιπλοκή που έχει συσχετιστεί με υπερβολικά υψηλές προσλήψεις καφεΐνης είναι η ραβδομυόλυση. Πρόκειται για κατάσταση κατά την οποία καταστρέφονται μυϊκά κύτταρα και απελευθερώνουν ουσίες στο αίμα που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στα νεφρά.

Δεν αποτελεί συνηθισμένη συνέπεια της κατανάλωσης καφέ, αλλά έχει περιγραφεί σε περιστατικά σοβαρής υπερδοσολογίας καφεΐνης. Έντονος μυϊκός πόνος, σημαντική αδυναμία ή πολύ σκούρα ούρα απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.

Τελικά, πόσος καφές είναι υπερβολικός;

Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, έως 400 mg καφεΐνης την ημέρα, κατανεμημένα μέσα στην ημέρα, δεν εγείρουν γενικά ανησυχίες ασφάλειας. Ενδεικτικά, ένας εσπρέσο 60 ml περιέχει περίπου 80 mg και ένας καφές φίλτρου 200 ml περίπου 90 mg, με σημαντικές διακυμάνσεις ανάλογα με την παρασκευή.

Πρόσεξε επίσης ότι καφεΐνη περιέχουν το τσάι, τα ενεργειακά ποτά, ορισμένα αναψυκτικά και κάποια συμπληρώματα. Για τις εγκύους, το όριο είναι χαμηλότερο, στα 200 mg ημερησίως.

Πηγές: Healthline – 9 Side Effects of Too Much Caffeine, FDA – How Much Caffeine is Too Much?, EFSA – Caffeine, MedlinePlus – Caffeine.