Πώς να ξεκλειδώσεις έναν κλειστό άνθρωπο

Ξέρεις τον ανθρωπότυπο: Τον ρωτάς τι σκέφτεται, σου λέει «τίποτα». Μπας κάτι τον πείραξε, «όχι μωρέ». Και αν, θεός φυλάξοι, θελήσεις να μάθεις πώς αισθάνεται, θα αρχίσει να ενδιαφέρεται εντυπωσιακά πολύ για το αν θα βρέξει αύριο.

Οι κλειστοί άνθρωποι δεν είναι απαραίτητα ψυχροί, αδιάφοροι ή μυστηριώδεις χαρακτήρες βγαλμένοι από σκανδιναβικό νουάρ. Μπορεί απλώς να έχουν μάθει ότι το να μιλούν για όσα νιώθουν δεν είναι εύκολο, ασφαλές ή ιδιαίτερα χρήσιμο. Μπορεί να χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να καταλάβουν οι ίδιοι τι αισθάνονται ή να φοβούνται την κριτική, τη σύγκρουση, την απόρριψη ή το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν αργότερα εναντίον τους όσα θα πουν.

Το πρώτο, λοιπόν, και ίσως σημαντικότερο πράγμα που χρειάζεται να ξέρεις είναι πως έναν κλειστό άνθρωπο δεν τον «ξεκλειδώνεις» με το σωστό κόλπο. Του δημιουργείς τις συνθήκες μέσα στις οποίες μπορεί, αν θέλει, να ανοίξει μόνος του. Πάμε να δούμε πώς θα το κάνεις αυτό.

Σταμάτα την ανάκριση

– Τι έχεις;
– Τίποτα.
– Κάτι έχεις.
– Δεν έχω.
– Σε ξέρω εγώ, κάτι έχεις.

Αν αυτός είναι ένας διάλογος που έχεις κάνει περίπου 48.000 φορές, σου έχουμε νέα: το πιθανότερο είναι πως η 49.000ή δεν θα φέρει τη μεγάλη συναισθηματική αποκάλυψη.

Η πίεση έχει συχνά το αντίθετο αποτέλεσμα. Όταν κάποιος αισθάνεται ότι πρέπει να μιλήσει εδώ και τώρα, μπορεί να κλειστεί ακόμα περισσότερο. Αντί για συνεχόμενες ερωτήσεις, δοκίμασε μια σαφή αλλά ανοιχτή πρόσκληση. Κάτι στη λογική του «σε νιώθω λίγο απόμακρο σήμερα. Αν θέλεις να μου πεις τι συμβαίνει, είμαι εδώ». Και μετά, κάνε το ακόμα δυσκολότερο βήμα να το αφήσεις εκεί.

Κάνε τις ερωτήσεις λίγο πιο εύκολες

Δεν ξέρουμε αν θα σε σοκάρουμε, αλλά πάρα πολλοί άνθρωποι γύρω μας δεν έχουν ιδέα τι νιώθουν.

Αφήνουμε τη νέα γνώση να κατακάτσει μέσα σου για λίγο προτού συνεχίσουμε.

Και πάμε.
Πιο συγκεκριμένες ερωτήσεις ενδέχεται να βοηθήσουν: «Σε άγχωσε αυτό που έγινε;», «σε ενόχλησε κάτι που είπα;», «θέλεις να το συζητήσουμε ή προτιμάς λίγο χρόνο;» είναι όλα τους πράγματα που απαντιούνται ευκολότερα από ένα γενικό «τι έχεις;».

Προσοχή, βέβαια: συγκεκριμένες δεν σημαίνει καθοδηγητικές. Αν ρωτήσεις «θύμωσες επειδή κατάλαβες ότι είχα δίκιο;» δεν κάνεις ακριβώς χώρο για ειλικρινή επικοινωνία.

Μάθε να αντέχεις τη σιωπή

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουμε την τάση να γεμίζουμε τα κενά όταν μια μια συζήτηση γίνεται άβολη. Κάνεις μια προσωπική ερώτηση, ο άλλος σωπαίνει για τρία δευτερόλεπτα και εσύ ξεκινάς αμέσως: «Εντάξει, δεν χρειάζεται να μου πεις, απλώς σκέφτηκα μήπως, βέβαια μπορεί να κάνω και λάθος, τέλος πάντων…».

Μερικοί άνθρωποι χρειάζονται χρόνο για να βάλουν σε λέξεις αυτό που σκέφτονται. Άσε μερικά δευτερόλεπτα να περάσουν, και μη θεωρείς κάθε παύση ανησυχητική. Μπορεί να είναι απλώς επεξεργασία.

Άνοιξε κι εσύ λίγο την πόρτα

Η οικειότητα συνήθως δεν λειτουργεί μονόδρομα. Είναι πολύ πιο εύκολο να μιλήσει κάποιος όταν νιώθει ότι απέναντί του έχει έναν άνθρωπο που μπορεί επίσης να εκτεθεί.

Δεν χρειάζεται να μετατρέψεις τη συζήτηση σε εξομολόγηση δική σου. Μπορεί όμως να βοηθήσει κάτι απλό: «κι εγώ δυσκολεύομαι πολύ όταν συμβαίνει αυτό» ή «την προηγούμενη φορά που μου συνέβη κάτι παρόμοιο, φοβήθηκα αρκετά».

Έτσι η συζήτηση παύει να μοιάζει με εξέταση όπου ο ένας κάνει ερωτήσεις και ο άλλος καλείται να δώσει σωστές απαντήσεις.

Το σημαντικότερο: Μην τιμωρήσεις ποτέ την ειλικρίνειά του

Αν ένας άνθρωπος που ανοίγεται δύσκολα σου πει επιτέλους κάτι που τον καθιστά ευάλωτο και η αντίδρασή σου είναι ειρωνεία, υποτίμηση, θυμός ή χρησιμοποίηση της συγκεκριμένης εξομολόγησης στον επόμενο καβγά, έχεις μόλις φυτέψει στον εγκέφαλό του ένα πράγμα: «καλύτερα να μην το ξανακάνω».

Δεν σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνείς με όλα όσα θα ακούσεις. Μπορεί κάτι να σε πονέσει ή να σε θυμώσει. Μπορείς όμως να διαφωνήσεις χωρίς να χτυπήσεις τον άλλον ακριβώς στο σημείο όπου μόλις σου έδειξε ότι πονάει. Η εμπιστοσύνη χτίζεται κυρίως από το τι συμβαίνει μετά την αποκάλυψη.

Δώσε σημασία και στις άλλες γλώσσες

Δεν εκφράζουν όλοι την οικειότητα με μεγάλες συζητήσεις στις δύο το πρωί. Μπορεί κάποιος να σου δείχνει ότι σε εμπιστεύεται με πολύ μικρότερα πράγματα: να σου ζητήσει βοήθεια, να σε πάρει τηλέφωνο όταν είναι πιεσμένος, να σου πει κάτι που τον απασχολεί χωρίς να το ονομάσει «συναίσθημα», να μείνει δίπλα σου ενώ περνά δύσκολα.

Και αποδέξου ότι υπάρχει ένα όριο

Μερικές φορές μπορεί να τα κάνεις όλα σωστά και ο άλλος να εξακολουθεί να μη θέλει ή να μην μπορεί να επικοινωνήσει με τον τρόπο που χρειάζεσαι. Και τότε το ερώτημα παύει να είναι «πώς θα τον κάνω να ανοιχτεί;» και γίνεται «μου αρκεί αυτή η σχέση όπως είναι;».

Γιατί η υπομονή είναι σημαντική, η ασφάλεια είναι απαραίτητη και ο χρόνος κάνει θαύματα, αλλά η ανάγκη σου για επικοινωνία είναι επίσης πραγματική. Το ζητούμενο δεν είναι να παραβιάσεις μια κλειδωμένη πόρτα. Είναι να δείξεις ότι απ' έξω υπάρχει ένας άνθρωπος που περιμένει. Το κλειδί μπορεί (και πρέπει) να παραμείνει στην άλλη πλευρά.