Εύα Οικονόμου Βαμβακά, πώς είναι να φέρνεις μια παράσταση από την Καβάλα στην Αθήνα;

Καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Φιλίππων και του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας (και μάλιστα η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει αυτόν τον ρόλο), ηθοποιός, σκηνοθέτρια, θεατρική συγγραφέας. Η Εύα Οικονόμου Βαμβακά έχει πολλά να πει. Μιλήσαμε μαζί της, λίγες μέρες πριν δούμε στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής την τελευταία της παράσταση, που ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία στο φετινό Φεστιβάλ Φιλίππων, και έρχεται τώρα, στις 18-20 Σεπτεμβρίου, στην Αθήνα.

Οι Μεσοτοιχίες γεννιούνται στην Καβάλα και τον Σεπτέμβριο κατεβαίνουν στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Αλλάζει για εσάς ένα έργο όταν μετακινείται από την πόλη όπου δημιουργήθηκε σε μια μεγάλη αθηναϊκή σκηνή;
Οι «Μεσοτοιχίες», γεννήθηκαν ως μια site specific παράσταση σε μια αστική ταράτσα, θέλοντας να πουν την ιστορία τυχαίων ανθρώπων της πόλης, και στην πρώτη τους παρουσίαση υπήρξαν μια παράσταση- εμπειρία. Οπότε τώρα ,η μεγάλη πρόκληση είναι να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε την ίδια αίσθηση σε μια κανονική σκηνή.

Ένας φωτογράφος πολέμου, μια φροντίστρια ηλικιωμένων και ένας άνθρωπος που βρέθηκε «στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή» κουβαλούν τρεις πολύ διαφορετικές εμπειρίες οριακών καταστάσεων. Πώς εμπνευστήκατε αυτές τις τρεις ιστορίες;
Για μένα ο αρχικός άξονας υπήρξε η ιστορία του φωτογράφου γιατί μέσα στα έργα του αποτυπώνονται τα τραύματα του πολιτισμού μας- θεωρώ κάθε πόλεμο την πιο οδυνηρή απόδειξη αποτυχίας του ανθρώπινου πολιτισμού. Και μετά, παράλληλα σε αυτήν, φωτίζονται οι άλλες δύο ιστορίες, που είναι πιο απτές, πιο καθημερινές αλλά για μένα το ίδιο επίπονες. Και συνέβη κάτι πολύ παράξενο σε αυτό το έργο: ενώ αρχικά ξεκίνησε σαν μια κοινή ιστορία αγρύπνιας, νομίζω ότι αυτό που αφήνει τελικά σαν επίγευση είναι μια αίσθηση μοναξιάς. Μάλλον εκεί συναντιούνται οι ήρωες, στη μοναξιά τους.

Οι Μεσοτοιχίες ξεκινούν από μια πολύ συγκεκριμένη ώρα, τις 3:46 π.μ. Τι συμβαίνει εκείνη την ώρα που δεν μπορεί να συμβεί στις τρεις το μεσημέρι; Τι σας ενδιέφερε σε αυτή τη νυχτερινή, σχεδόν μεταιχμιακή κατάσταση;
Σύμφωνα με μελέτες, αν υποφέρεις από αϋπνία, η πιο δύσκολη ώρα για να αντέξεις, η πιο βασανιστική, είναι ανάμεσα στις 3 με τις 4 το βράδυ. Για αυτό και επιλέξαμε ως χρόνο δράσης αυτή τη συγκεκριμένη ώρα.

Η μουσική της Sophie Lies είναι ζωντανή επί σκηνής. Τι ρόλο παίζει στη δραματουργία;
Πολύ μεγάλο. Είναι στην πραγματικότητα η τέταρτη performer, ο ενδιάμεσος κρίκος ανάμεσα στους ηθοποιούς και εμάς. Έχει γράψει κάποια μοναδικά κομμάτια που συμπληρώνουν τέλεια τη δραματουργία της παράστασης και τα ερμηνεύει με τον δικό της πολύ μοναδικό τρόπο, χτίζοντας την ατμόσφαιρα όλης της παράστασης.

Οι πρώτες παραστάσεις στην Καβάλα έγιναν sold out και προστέθηκαν νέες ημερομηνίες. Σας εξέπληξε η ανταπόκριση του κοινού;
Γενικά η πόλη έχει αποδειχθεί πολύ ενθαρρυντική στις τρέλες μας και στηρίζει όλες τις παραστάσεις/εμπειρίες που σκαρώνουμε κάθε καλοκαίρι- όπως πχ τη «Διαδρομή 404» που έγινε σε ένα λεωφορείο ή Το «Όλα όσα Αφήνουμε Πίσω για Ένα Αύριο Που Δεν Θα Έρθει Ποτέ» που είχε γίνει στο δρομολόγιο του ferry boat Καβάλα- Θάσος. Οπότε η ανταπόκριση δε μας εξέπλησσε, αντίθετα μας παρακίνησε να ανταποκριθούμε όσο καλύτερα μπορούμε.

Το Φεστιβάλ Φιλίππων είναι από τα ιστορικότερα φεστιβάλ της χώρας, αλλά ταυτόχρονα καλείται διαρκώς να παραμένει σύγχρονο. Πού βρίσκεται για εσάς η ισορροπία ανάμεσα στην ιστορία ενός θεσμού και στην ανάγκη του να ρισκάρει;
Νομίζω ότι το μυστικό για να αντέξει ένα φεστιβάλ στο χρόνο, είναι αυτό ακριβώς: να τολμά στην εποχή του να παίρνει ρίσκα. Να μπορεί να φανταστεί τα επόμενα βήματα και να τα ακολουθήσει. Οπότε θεωρώ το ρίσκο πρωταρχικό καθήκον της θέσης μου. Αν το φεστιβάλ δεν μετεξελιχθεί για να ανταποκριθεί στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες του πολιτισμού, θα ξεπεραστεί, ο χρόνος θα το προσπεράσει. Οφείλει να ενσωματώσει τα νέα ρεύματα, να ανανεώνει τις προτάσεις και το ανθρώπινο δυναμικό του, να ακούει την κοινωνία και φυσικά να εμπιστεύεται και να δοκιμάζει νέους καλλιτέχνες, χαράσσοντας και το ίδιο το μέλλον.

Επιστρέφοντας τώρα περισσότερο στη δημιουργία, μετά από τρία χρόνια διοικητικής και καλλιτεχνικής ευθύνης, αισθάνεστε διαφορετική σκηνοθέτρια από εκείνη που ήσασταν πριν αναλάβετε την καλλιτεχνική διεύθυνση του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας και του Φεστιβάλ;
Ναι σίγουρα. Είναι πολύ δύσκολο να ανταποκρίνεσαι εξίσου καλά και στα δύο καθήκοντα. Γιατί το καθένα είναι σαν παιδί, σου ζητάει αποκλειστικότητα και την αμέριστη συγκέντρωσή σου. Αλλά από την άλλη συλλαμβάνεις και μια άλλη διάσταση της δουλειάς σου, ότι είσαι μέρος ενός προγράμματος, ενός συνόλου, μιας ευρύτερης ομάδας, μιας μεγαλύτερης ιστορίας. Και αυτό σε γειώνει κάπως. Τη πρώτη φορά που σκηνοθέτησα ούσα διευθύντρια, ήταν ένα σοκ, το μυαλό μου αδυνατούσε κεντράρει στη σκηνή γιατί τη στιγμή της πρόβας συνέχιζαν να με απασχολούν οι εκκρεμότητες του ΔΗΠΕΘΕ. Αλλά νομίζω πώς σιγά σιγά βρίσκω το ρυθμό μου. Στη συγκεκριμένη παράσταση ευτύχησα να έχω και πολύ καλούς συνεργάτες που, όταν πελάγωνα μπορούσαν να κρατήσουν για λίγο αυτοί το τιμόνι και να μη χαθεί η πορεία μας. Και αυτό είναι ευλογία.