Γιατί νιώθεις πιο κουρασμένος μετά τις διακοπές;

Θεωρητικά, το πράγμα είναι απλό. Δουλεύεις όλο τον χρόνο, κουράζεσαι, παίρνεις μερικές ημέρες άδεια, κοιμάσαι, κολυμπάς, πίνεις τα κοκτεϊλάκια σου και επιστρέφεις γεμάτος ενέργεια και όρεξη. Ή έστω να ανοίξεις το επαγγελματικό σου email χωρίς να αναστενάξεις.

Στην πράξη, βέβαια, αρκετοί επιστρέφουμε και νιώθουμε λες και χρειαζόμαστε... διακοπές από τις διακοπές. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Οι διακοπές σε ξεκουράζουν, αλλά δεν κάνουν θαύματα

Ας ξεκινήσουμε από κάτι σημαντικό: οι διακοπές πράγματι βοηθούν. Σύμφωνα με αυτήν την έρευνα, η ευεξία των εργαζομένων βελτιώνεται σημαντικά κατά τη διάρκεια αλλά και μετά τις διακοπές, ενώ τα θετικά αποτελέσματα φαίνεται πως μπορούν να κρατήσουν περισσότερο απ’ όσο πιστεύαμε παλαιότερα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι με δέκα μέρες στην Αμοργό ή την Ικαρία εξαφανίζονται μήνες στρες, πίεσης και κακού ύπνου.

Η έρευνα γύρω από την εργασιακή ψυχολογία δείχνει εδώ και χρόνια ότι νιώθεις καλύτερα όσο λείπεις, αλλά μέρος αυτής της βελτίωσης αρχίζει να υποχωρεί όταν επιστρέψεις στη δουλειά και στους ίδιους στρεσογόνους παράγοντες. Σύμφωνα με αυτήν την μελέτη, τα επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης μειώθηκαν κατά τη διάρκεια των διακοπών, όμως μέσα στις επόμενες εβδομάδες άρχισαν να πλησιάζουν ξανά εκείνα που υπήρχαν πριν από αυτές.

Γιατί το «δεν κάνω τίποτα» δεν σημαίνει πάντα ότι αναρρώνω

Η ξεκούραση δεν εξαρτάται μόνο από το πόσες ημέρες δεν πήγες στο γραφείο.

Οι ειδικοί μιλούν συχνά για psychological detachment, δηλαδή την πραγματική ψυχολογική αποσύνδεση από τη δουλειά. Αν βρίσκεσαι στην παραλία αλλά απαντάς email ή σκέφτεσαι κάποια υποχρέωση, το σώμα σου είναι στην ξαπλώστρα, αλλά το μυαλό σου όχι..

Σύμφωνα με αυτήν την έρευνα, η χαλάρωση και η ψυχολογική αποσύνδεση κατά τη διάρκεια των διακοπών συνδέονται με μεγαλύτερη ευεξία τόσο όσο λείπουμε όσο και μετά την επιστροφή. Αντίθετα, το να συνεχίζεις να «δουλεύεις» μέσα στις διακοπές μπορεί να περιορίσει το όφελος.

Και δεν αρκεί απλώς να περνάει ο χρόνος. Το πόσο αναζωογονητική είναι μια ημέρα διακοπών σχετίζεται και με τη διάθεση, την αίσθηση ελευθερίας και το είδος των δραστηριοτήτων που κάνουμε.

Μήπως οι διακοπές σου είχαν «τρέξιμο»;

Ξυπνάμε στις 7 για να προλάβουμε το καράβι. Μετά παραλία. Μετά άλλη παραλία που «είναι κρίμα να μη δούμε». Μετά φαγητό. Μετά Χώρα. Μετά ποτά μέχρι τις 3. Και αύριο ξανά από την αρχή. Ωραία όλα αυτά, αλλά δεν τα λες και ξεκούραστα.

Οι γεμάτες ημέρες, οι μετακινήσεις, η ζέστη, το αλκοόλ, τα ξενύχτια και η συνεχής ανάγκη να εκμεταλλευτούμε κάθε λεπτό μπορούν να αφήσουν πίσω τους μια σωματική κόπωση. Οι διακοπές δεν είναι υποχρεωτικά περίοδος ύπνου και ακινησίας και ούτε χρειάζεται να είναι. Απλώς το γεγονός ότι περνούσες καλά δεν σημαίνει ότι το σώμα σου δεν κουράστηκε.

Η σημασία του ύπνου

Στις διακοπές συνήθως πηγαίνουμε αργότερα για ύπνο, ξυπνάμε αργότερα, τρώμε διαφορετικές ώρες και γενικώς πετάμε το πρόγραμμα από το παράθυρο.

Ακόμη και χωρίς υπερατλαντικό jet lag, αυτή η αλλαγή μπορεί να κάνει την επιστροφή στο ξυπνητήρι των 7.30 αρκετά βάναυση. Σύμφωνα με αυτήν την έρευνα, τα ταξίδια μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο τη διάρκεια αλλά και το ωράριο και τη δομή του ύπνου. Η διάρκειά του μπορεί να επανέλθει σχετικά γρήγορα, ενώ το συνηθισμένο ωράριο ύπνου χρειάζεται συχνά περισσότερο χρόνο.

Και το ψυχολογικό «προσγείωμα»

Την Παρασκευή βρίσκεσαι στην παραλία. Τη Δευτέρα βλέπεις την οθόνη του υπολογιστή. Η αντίθεση από μόνη της είναι αρκετή για να κάνει την καθημερινότητα να μοιάζει προσωρινά χειρότερη. Αυτό που περιγράφεται συχνά ως post-vacation blues δεν αποτελεί κάποια ξεχωριστή ψυχιατρική διάγνωση. Περιγράφει όλο αυτό το «πακέτο» χαμηλής διάθεσης, έλλειψης κινήτρου, κόπωσης και δυσκολίας προσαρμογής που μπορεί να εμφανιστεί στην επιστροφή.

Και βέβαια, όσο μεγαλύτερος είναι ο φόρτος εργασίας που σε περιμένει, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η μετάβαση. Σύμφωνα με αυτήν την έρευνα, ο όγκος δουλειάς μετά τις διακοπές σχετίζεται με το πόσο γρήγορα μπορεί να χαθούν τα οφέλη της ξεκούρασης.

Τι μπορείς να κάνεις;

Μην απαιτείς από τον εαυτό σου να επιστρέψει από το μηδέν στο εκατό μέσα σε ένα πρωινό. Αν γίνεται, άφησε μία ημέρα ανάμεσα στο ταξίδι και στην επιστροφή στη δουλειά, βάλε σταδιακά ξανά σε τάξη τον ύπνο σου και μην προσπαθήσεις να εξαφανίσεις όλες τις εκκρεμότητες της ανθρωπότητας μέχρι το μεσημέρι της πρώτης ημέρας.

Και κυρίως, μην αντιμετωπίζεις τις διακοπές σαν ένα και μοναδικό σέρβις που κάνεις στον εαυτό σου μία φορά τον χρόνο. Η ψυχολογική αποσύνδεση, η ξεκούραση και ο ελεύθερος χρόνος χρειάζονται λίγο χώρο και μέσα στην καθημερινότητα.