Οι ανασφάλειες σου τροφοδοτούνται συχνά από την εσωτερική φωνή στο κεφάλι σου που σου λέει ότι κάτι έχεις κάνει λάθος κι εμείς ερχόμαστε για να πατήσουμε το pause.
γράφει:
Είναι πολύ πιθανό να έχεις διαπιστώσεις πως υπάρχει μια εσωτερική φωνή μέσα στο μυαλό σου που εμφανίζεται τις πιο ακατάλληλες στιγμές με σκοπό να σε κρίνει. Όχι, δεν είναι η μάνα σου για να σου υπενθυμίσει πως ξέχασες να πάρεις ζακέτα για αυτό κρύωσες.
Αντίθετα είναι μια ενοχλητική φωνούλα που θα σκάσει μύτη ψιθυρίζοντας με απόλυτη βεβαιότητα ότι δεν είσαι αρκετά έξυπνος/η, ικανός/η ή άξιος/α, όταν ετοιμάζεσαι να διεκδικήσεις μια νέα επαγγελματική ευκαιρία, όταν κάνεις ένα μικρό λάθος ή όταν απλά συγκρίνεις τη ζωή σου με τις προσεκτικά επιμελημένες εικόνες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Πρόκειται για τον εσωτερικό κριτή, ένα ψυχολογικό μοτίβο σκέψης που αναπτύσσεται νωρίς στη ζωή μας και τρέφεται από τις ανασφάλειες, τις προσδοκίες των άλλων και τον φόβο της αποτυχίας. Το να ζεις υπό την διαρκή κριτική αυτού του εσωτερικού παρατηρητή εξαντλεί τα ψυχικά σου αποθέματα και σε εμποδίζει να αξιοποιήσεις τις πραγματικές σου δυνατότητες.
Όμως μην σε σκιάζει εσωτερική φωνή καμιά καθώς εμείς είμαστε εδώ για να κάνουμε επιτέλους να σωπάσει.
Ο εσωτερικός κριτής είναι ένα παγκόσμιο ανθρώπινο φαινόμενο κι όχι μια σπάνια ή μεμονωμένη εμπειρία. Η επιστημονική κοινότητα μελετά εκτενώς το σύνδρομο του απατεώνα (λεγόμενο Imposter Syndrome) και την αυστηρή αυτοκριτική, αποκαλύπτοντας εντυπωσιακά δεδομένα.
Σύμφωνα με συστηματική ανασκόπηση για το Imposter Syndrome που δημοσιεύθηκε στο Journal of General Internal Medicine, έως και το 82% των ανθρώπων βιώνουν αισθήματα εσωτερικής ανεπάρκειας και την αίσθηση ότι είναι «απάτη» κάποια στιγμή στη ζωή τους. Παράλληλα, έρευνες από το National Institute of Mental Health (NIMH) επιβεβαιώνουν ότι οι αρνητικές γνωστικές παραμορφώσεις συνδέονται άμεσα με αυξημένα επίπεδα άγχους και καταθλιπτικών συμπτωμάτων στον ενήλικο πληθυσμό.
Ο εγκέφαλός μας δηλαδή έχει μια έμφυτη κλίση προς την αρνητικότητα. Πρόκειται επί της ουσίας για έναν εξελικτικό μηχανισμό επιβίωσης που μας προδιαθέτει να δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στα απειλητικά ερεθίσματα και τα λάθη μας παρά στις επιτυχίες μας. Ο εσωτερικός σου κριτής στην πραγματικότητα προσπαθεί να σε προστατεύσει από την απόρριψη ή την αποτυχία, χρησιμοποιώντας όμως έναν δυσλειτουργικό και αυτοκαταστροφικό μοτίβο.
Αρχικά πρέπει να αποδυναμώσεις τον εσωτερικό σου κριτή είναι να συνειδητοποιήσεις ότι οι σκέψεις σου δεν αποτελούν αντικειμενικά γεγονότα. Όταν η εσωτερική φωνή σου λέει ότι θα αποτύχεις, στην ουσία εκφράζει ένα συναίσθημα φόβου.
Στην γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία εφαρμόζεται η τεχνική της γνωστικής αποσύνδεσης. Αντί λοιπόν να ταυτίζεσαι με τη σκέψη «είμαι ανεπαρκής», χρειάζεται να παρατηρείς τη σκέψη διαμορφώνοντας τη φράση: «αυτή τη στιγμή παρατηρώ ότι το μυαλό μου κάνει τη σκέψη ότι δεν είμαι αρκετός».
Κι όμως, αυτή η μικρή λεκτική διαφοροποίηση δημιουργεί αμέσως έναν ψυχολογικό χώρο ανάμεσα σε εσένα και την επικριτική φωνή. Μπορείς επίσης να δώσεις ένα όνομα στον εσωτερικό σου κριτή, αντιμετωπίζοντάς τον σαν έναν ξεπερασμένο σύμβουλο του οποίου τις συμβουλές ακούς αλλά σε καμία περίπτωση δεν είσαι υποχρεωμένος να ακολουθήσεις.
Η παραδοσιακή προσπάθεια να νικήσεις ή να εξαφανίσεις τον εσωτερικό κριτή συχνά αποτυγχάνει, διότι η σύγκρουση μαζί του δημιουργεί πρόσθετη ένταση. Το πιο αποτελεσματικό αντίδοτο, όπως αποδεικνύεται από τις έρευνες της Δρ. Kristin Neff, είναι η καλλιέργεια της λεγόμενης αυτοσυμπόνιας .
Σύμφωνα με τα ευρήματα του Center for Self-Compassion Research, τα άτομα που εξασκούν την αυτοσυμπόνια παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και τελειομανίας, ενώ διαθέτουν υψηλότερη ψυχική ανθεκτικότητα απέναντι στις αποτυχίες.
Δεν πρέπει να μπερδεύεις την αυτοσυμπόνια με την αυτολύπηση ή να θεωρείς πως πρόκειται για μια δικαιολογία για αδράνεια. Σημαίνει ότι συμπεριφέρεσαι στον εαυτό σου με την ίδια κατανόηση, ενθάρρυνση και φροντίδα που θα έδειχνες σε έναν αγαπημένο σου φίλο που δοκιμάζεται. Όταν εντοπίζεις τον εσωτερικό σου κριτή να σε κατακρίνει, αναρωτήσου αμέσως τι θα έλεγες σε ένα δικό σου άνθρωπο στην ίδια ακριβώς κατάσταση.
Ο εσωτερικός κριτής τρέφεται από την τελειομανία και την προσκόλληση στο τελικό αποτέλεσμα. Όταν θέτεις μη ρεαλιστικά πρότυπα, προετοιμάζεις το έδαφος για τη δική σου απογοήτευση.
Για αυτόν τον λόγο προσπάθησε να μετατοπίσεις την προσοχή σου από τη νοοτροπία της σταθερότητας στη νοοτροπία της ανάπτυξης. Ουσιαστικά φρόντισε να μην βλέπεις τα λάθη σου ως αποδείξεις της προσωπικής σου ανεπάρκειας, αλλά ως απαραίτητα δεδομένα στη διαδικασία της μάθησης. Κράτησε ένα ημερολόγιο επιτευγμάτων όπου θα καταγράφεις καθημερινά τόσο τις μεγάλες επιτυχίες σου, όσο και τις μικρές προσπάθειες, τα εμπόδια που αντιμετώπισες και τα πράγματα για τα οποία νιώθεις υπερήφανος.
Η αλλαγή του εσωτερικού σου διαλόγου απαιτεί χρόνο, εξάσκηση και υπομονή μέχρι να τελεσφορήσει για αυτό μην περιμένεις αποτελέσματα μονομιάς.
