Το μεταδιακοπικό σύνδρομο υπάρχει και δεν είναι καθόλου ιδέα σου

Όλοι το έχουμε περάσει: Όσο καλύτερες οι διακοπές, τόσο πιο δύσκολη η επιστροφή. Κι όσο πιο δύσκολη η επιστροφή, δώσ’ του να αναρωτιέσαι τι δεν πάει καλά με την πάρτη σου, κι αντί να επιστρέφεις με γεμάτες μπαταρίες και τη διάθεση στα ύψη, εσύ επιστρέφεις με το βλέμμα του ροφού και μηδενική όρεξη για δουλειά, για ζωή, για οτιδήποτε.

Μην στεναχωριέσαι, και μην απελπίζεσαι. Δεν είναι ο (παλιο)χαρακτήρας σου που τα φταίει όλα, είναι το σύνδρομο της επιστροφής από διακοπές, κι είναι πολύ πιο αληθινό και γενικευμένο απ’ όσο ίσως πιστεύεις. Δωσ’ του χρόνο, και θα περάσει. Αλλά μέχρι τότε, διάβασε και τα παρακάτω για να ξέρεις τι ακριβώς σου συμβαίνει.

Τι είναι, δηλαδή, το μεταδιακοπικό σύνδρομο;

Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα κάτι: Δεν μιλάμε για επίσημη (ψυχ)ιατρική διάγνωση με το όνομα «post-vacation syndrome». Είναι περισσότερο ένας βολικός όρος για να περιγράψουμε εκείνο το πακέτο μελαγχολίας, κόπωσης, εκνευρισμού και απροθυμίας που μπορεί να μας κατακλύσει τις πρώτες μέρες μετά την επιστροφή από διακοπές.

Και έχει μια αρκετά λογική εξήγηση. Στις διακοπές ξεκουράζεσαι, κοιμάσαι περισσότερο ή τουλάχιστον όποτε θέλεις, κινείσαι με άλλους ρυθμούς, κάνεις πράγματα που διάλεξες εσύ και, το σημαντικότερο, δεν ξεκινάει κανένα email με τη φράση «μια μικρή υπενθύμιση σχετικά με το παρακάτω».

Ύστερα, σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη, επιστρέφουν ξυπνητήρια, μποτιλιαρίσματα, deadlines και καλάθια με άπλυτα. Ο εγκέφαλος καλείται να περάσει από το «τι ώρα να πάμε για μπάνιο;» στο «πού είναι το Excel του Ιουνίου;» και δικαιούται μια μικρή περίοδο προσαρμογής.

Μάλιστα, έρευνες πάνω στις διακοπές και την ευεξία έχουν δείξει ότι, παρότι η άδεια πράγματι μειώνει το στρες και μας κάνει να νιώθουμε καλύτερα, ένα μέρος αυτών των θετικών αποτελεσμάτων εξασθενεί σχετικά γρήγορα όταν επιστρέφουμε στη δουλειά. Άρα όχι, δεν απέτυχες να «γεμίσεις μπαταρίες». Απλώς η καθημερινότητα είναι εξαιρετικά αποτελεσματική στο να τις αδειάζει.

Γιατί μας χτυπάει τόσο έντονα;

Επειδή δεν μας λείπει μόνο η θάλασσα. Μας λείπει κυρίως ο τρόπος με τον οποίο ζούσαμε εκεί.

Στις διακοπές έχεις συνήθως περισσότερο έλεγχο του χρόνου σου, περισσότερες ευχάριστες δραστηριότητες και λιγότερες απαιτήσεις. Υπάρχει επίσης το στοιχείο της προσμονής: Για εβδομάδες ή μήνες περιμένεις αυτές τις δέκα μέρες, τις σχεδιάζεις, τις φαντάζεσαι, τις μετράς αντίστροφα. Και ξαφνικά τελείωσαν. Μετά από ένα γεγονός στο οποίο είχες βάλει τόσο μεγάλη προσμονή, η επιστροφή στο κανονικό μπορεί αναμενόμενα να μοιάζει λίγο επίπεδη. Έρευνα έχει βρει, μάλιστα, ότι σημαντικό κομμάτι της χαράς των διακοπών βρίσκεται ακριβώς στην προσμονή τους.

Τι μπορείς να κάνεις για να το ξεπεράσεις;

Καταρχάς, μην προσπαθείς να μπεις σε κανονικούς ρυθμούς δουλειάς από την πρώτη μέρα. Αν έχεις τη δυνατότητα, άφησε μία μέρα ανάμεσα στην επιστροφή και τη δουλειά, ώστε να ξεπακετάρεις, να κοιμηθείς και να θυμηθείς τους κωδικούς σου.

Τις πρώτες μέρες, επίσης, κράτα λίγα μικρά πράγματα από τις διακοπές μέσα στην καθημερινότητα. Ένα απογευματινό μπάνιο, ένα θερινό σινεμά, ένα ποτό σε μια αυλή, μια βόλτα χωρίς συγκεκριμένο σκοπό. Το καλοκαίρι δεν τελειώνει επειδή άνοιξες το Outlook.

Κάτι που επίσης θα βοηθήσει είναι να ξαναμπείς σε μια στοιχειώδη ρουτίνα ύπνου, φαγητού και κίνησης, ειδικά αν στις διακοπές το πρόγραμμά σου είχε μετατραπεί σε «κοιμάμαι όταν νυστάξω και τρώω όταν περάσει λουκουμάς από μπροστά μου». Η σταθερή καθημερινή ρουτίνα μπορεί να βοηθήσει τη διάθεση και την προσαρμογή σου.

Και, ναι, κλείσε κάτι ωραίο για το κοντινό μέλλον. Δεν χρειάζεται να είναι δεκαπενθήμερο στη Μαγιόρκα. Ένα Σαββατοκύριακο, μια εκδρομή, μια συναυλία, οτιδήποτε σου δίνει κάτι μικρό να περιμένεις. Ο εγκέφαλος λατρεύει τα προσεχώς.

Και πότε δεν είναι απλώς «μεταδιακοπική μελαγχολία»;

Αν περάσουν οι πρώτες μέρες και η θλίψη αντί να υποχωρεί επιμένει ή δυναμώνει, αν έχεις χάσει το ενδιαφέρον σου για πράγματα που συνήθως απολαμβάνεις, δυσκολεύεσαι πολύ να λειτουργήσεις στην καθημερινότητά σου ή εμφανίζονται έντονες αλλαγές στον ύπνο και τη διάθεσή σου, τότε αξίζει να το συζητήσεις με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας. Η προσωρινή κατήφεια μετά από μια ευχάριστη περίοδο δεν είναι το ίδιο πράγμα με την κατάθλιψη.

Για τους περισσότερους από εμάς, πάντως, η θεραπεία είναι πολύ λιγότερο δραματική: λίγες μέρες προσαρμογής, λίγη επιείκεια με τον εαυτό μας και η υπενθύμιση ότι η κανονική ζωή δεν χρειάζεται να είναι το εντελώς αντίθετο των διακοπών. Στο κάτω κάτω, το καλοκαίρι έχει μπροστά του έναν μήνα και βάλε ακόμα.