Πώς να διαλέξεις τι θα δεις στην Επίδαυρο

Θα ξεκινήσουμε ανορθόδοξα, με κάτι που θα σου μετριάσει το άγχος της επιλογής: Δεν έχει και φοβερή σημασία τι θα δεις στην Επίδαυρο. Αφενός γιατί η όλη εμπειρία του αρχαίου θεάτρου, μαζί με την εκδρομή που την πλαισιώνει, μπορούν να απογειώσουν ακόμα και μια μέτρια παράσταση, αφετέρου γιατί με ελάχιστες εξαιρέσεις (εκείνες των ξένων σκηνοθετών, που κατά κανόνα δεν κάνουν περιοδεία) ό,τι χάσεις στην Επίδαυρο θα το δεις τον Σεπτέμβρη στα θέατρα Βράχων, Πέτρας, Ελευσίνας και δε συμμαζεύεται.

Πάμε τώρα χωρίς φόβο και άγχος να δούμε πώς διαλέγουμε την παράσταση-εμπειρία του φετινού καλοκαιριού.

Εν αρχή ην ο/η σκηνοθέτης…

Άλλο θέατρο κάνει ο Θωμάς Μοσχόπουλος, άλλο ο Χρήστος Θεοδωρίδης. Αν δεν είσαι εξοικειωμένος/η με τη θεατρική σκηνή της Αθήνας, ώστε να ξέρεις τη διαφορά, είναι καλή ιδέα να διαβάσεις κριτικές προηγούμενων παραστάσεών τους, για να καταλάβεις το στυλ του καθενός, και να ξέρεις τι περίπου να περιμένεις.

Στην περίπτωση των ξένων σκηνοθετών, που έρχονται κατά κανόνα για πρώτη φορά στην Ελλάδα, θα χρειαστεί να πας λίγο στα τυφλά, αν όμως έχεις ανοιχτό μυαλό και γνήσια περιέργεια για άλλες, διαφορετικές θεατρικές προσεγγίσεις, η εμπειρία σπανίως απογοητεύει.

…και όχι το έργο

Μην πέσεις στην κλασική αυταπάτη του πρωτάρη που νομίζει ότι μια θεατρική παράσταση είναι πρωτίστως το κείμενό της. Δεν είναι. Αν ήταν, θα μας το μοίραζαν να το διαβάσουμε, και δεν θα το λέγαμε θέατρο, αλλά λογοτεχνία. Η όλη ουσία του θεάτρου είναι το πώς παρουσιάζεται/ ζωντανεύει/ νοηματοδοτείται το εκάστοτε κείμενο επάνω στη σκηνή –ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που ένα σημαντικό ποσοστό της ανθρώπινης επικοινωνίας δεν είναι τα λόγια, αλλά οι κινήσεις, τα βλέμματα, η στάση του σώματος, και όλες εκείνες οι εξωλεκτικές λεπτομέρειες τις οποίες αντιλαμβάνεσαι ενστικτωδώς.

…ούτε το αν είναι κωμωδία ή δράμα

Μπορεί το «πάμε να δούμε Αριστοφάνη να γελάσουμε» να αποδειχτεί μέγιστη παγίδα, καθότι ο Αριστοφάνης λέει συχνά υπό τον μανδύα της κωμωδίας πράγματα βαριά κι ασήκωτα –οι Όρνιθές του είναι ένα κλασικό, σοβαρότατα πολιτικοκοινωνικό παράδειγμα. Στον αντίποδα, ο Ευριπίδης (που η παλιά κατηγοριοποίηση τον θέλει έναν από τους τρεις μεγάλους τραγικούς αλλά η σύγχρονη λέει ότι είναι μια κατηγορία μόνος του, ανάμεσα στην κωμωδία και το δράμα) μπορεί να γίνει απολαυστικά καθησυχαστικός, με τους από μηχανής θεούς του και τα χάπι έντινγκς του, που λέμε και στο χωριό όταν αναλύουμε τις αρχαίες τραγωδίες.

Οι φετινές παραστάσεις με μια ματιά

Το πρόγραμμα στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου φέτος ανοίγει με όπερα, τη Μήδεια του Λουίτζι Κερουμπίνι από την Εθνική Λυρική Σκηνή στις 20 Ιουνίου. Τη σκυτάλη από εκεί παίρνει στις 3-4 Ιουλίου ο Χρήστος Θεοδωρίδης, της σπουδαίας φετινής Ιεροτελεστίας στην πρώτη του επιδαύρια σκηνοθεσία με τους Πέρσες του Αισχύλου, στους οποίους η χορογραφική δουλειά της μόνιμης συνεργάτιδας του Ξένιας Θεμελή υποψιαζόμαστε θα ταιριάζει γάντι.

Ακολουθεί, στις 10 και 11 Ιουλίου, το Εθνικό Θέατρο της Βουλγαρίας με τις Βάκχες του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Javor Gardev και με τους Tiger Lillies επί σκηνής –στοιχηματίζουμε ότι θα είναι το πρώτο sold out για φέτος.

Στις 17-18 Ιουλίου, ο Δημήτρης Καραντζάς που έχει σκηνοθετήσει μερικές από τις καλύτερες παραστάσεις των τελευταίων χρόνων (μεταξύ των οποίων ένα αριστουργηματικό Λεωφορείο ο Πόθος) φέρνει στην Επίδαυρο την Άλκηστη του Ευριπίδη, χαρακτηριστικό παράδειγμα του είδους της τραγικωμωδίας που λέγαμε προηγουμένως.

Ακολουθεί ο Νίκος Καραθάνος, στις 24-25 Ιουλίου, με μια διασκευή επάνω στην Ειρήνη του Αριστοφάνη, την οποία συνυπογράφει με τον Φοίβο Δεληβοριά ο οποίος έχει γράψει τα τραγούδια και το πρωτότυπο κείμενο.

Μετά, στις 31 Ιουλίου-1η Αυγούστου, η Ελένη Ευθυμίου σκηνοθετεί για το Εθνικό Θέατρο ένα από τα εμβληματικότερα έργα του Ευριπίδη, τις βαθύτατα πολιτικές και άλλο τόσο σπαρακτικές Τρωάδες με τη Λυδία Φωτοπούλου στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Εκάβης.

Στις 7 και 8 Αυγούστου, έχουμε άλλον έναν ξένο σκηνοθέτη, τον Νορβηγό Alan Lucien Øyen με μια νέα, ριζοσπαστική ερμηνεία της Αντιγόνης του Σοφοκλή, με έντονο το στοιχείο του σωματικού θεάτρου, που θα παντρέψει τον λόγο με την κίνηση.

Στις 21-22 Αυγούστου, ο Αστέριος Πελτέκης σκηνοθετεί για το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος τη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη, η οποία, όπως λέει, «φιλοδοξεί να επιστρέψει όχι ως μνημείο της αρχαίας δραματουργίας και ανάμνηση μιας έκφρασης του αρχαίου κόσμου, αλλά ως ζωντανό πολιτικό γεγονός».

Και το πρόγραμμα για το Αρχαίο Θέατρο κλείνει με τον Ίωνα του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία του πάντα ανήσυχου, και πάντοτε πρωτότυπου, Θωμά Μοσχόπουλου. Η παράσταση, παραγωγή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, εστιάζει στο μεταίχμιο ανάμεσα στο δράμα και την κωμωδία στο οποίο κινείται ο Ευριπίδης.

Δεν είναι, όμως, μόνο αυτά…

Φέτος για πρώτη φορά θα δούμε και παραστάσεις στο Αρχαίο Στάδιο της Επιδαύρου, καθότι (για την απίθανη περίπτωση που δεν το πήρε το αυτί σου) την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ ανέλαβε ο Μιχαήλ Μαρμαρινός –και αν έχεις παρακολουθήσει την δουλειά του στην Ελευσίνα, με τις περιπατητικές παραστάσεις μέσα στον αρχαιολογικό χώρο, ξέρεις ακριβώς για τι πράγμα μιλάμε.

Δύο Σαββατοκύριακα θα γίνει αυτό, το 26-27 Ιουλίου με την παράσταση (Άλκηστις) Τοπίο μετά την Υπόσχεση, μια σκηνική εμπειρία με μία ερμηνεύτρια και κουιντέτο εγχόρδων, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καμαρωτού, και το 10-11 Ιουλίου με το Oedipus Steps του πρωτοεμφανιζόμενου στο Φεστιβάλ συνθέτη Ζήση Σέγκλια.

Και στο Μικρό Θέατρο;

Ένα δικό του, αυτόνομο φεστιβάλ –ανεξάρτητο από εκείνο του μεγάλου του αδερφό, όπως είπε χαρακτηριστικά ο Μιχαήλ Μαρμαρινός στη συνέντευξη τύπου– θα φιλοξενήσει το Μικρό μεν εξίσου αρχαίο δε Θέατρο στην παραλία της Παλαιάς Επιδαύρου. Στις παραστάσεις που ξεχωρίζουν (όλες αναλυτικά εδώ) η Τουρνέ του Ευριπίδη Λασκαρίδη στις 26-27 Ιουνίου, τα Εννιά Νούφαρα από τη Νεκρή Όχθη του Κωνσταντίνου Βήτα στις 10-11 Ιουλίου, τα Πορτοκάλια της Παλαιάς Επιδαύρου του Θοδωρή Γκόνη στις 17-18 Ιουλίου, και η παγκόσμια πρεμιέρα του νέου έργου του Ιβάν Βιριπάγιεφ, I-ONE, σε σκηνοθεσία του Βούλγαρου Galin Stoev με τρεις ηθοποιούς από διαφορετικές χώρες: Αντιγόνη Ντυσέν από την Αυστραλία, Σοφία Κόκκαλη από την Ελλάδα και Καρολίνα Ζέπα από την Πολωνία. Θα το δούμε στις 7 και 8 Αυγούστου.