Η πρώτη καθολικά προσβάσιμη παράσταση ετοιμάζεται να γράψει ιστορία στην Επίδαυρο

Την ομάδα Εν Δυνάμει, που αποτελείται από ηθοποιούς και χορευτές με και χωρίς αναπηρία, την συζητούσαμε πολύ όταν φτιάχναμε τη λίστα με τις κορυφαίες παραστάσεις της δεκαετίας. Μια από τις παραστάσεις τους, τα Ερωτευμένα Άλογα, εμφανιζόταν ξανά και ξανά στα σχόλια κάτω από το ποστ όπου ρωτούσαμε τον κόσμο ποιες ήταν οι καλύτερες παραστάσεις που είχε δει τα τελευταία 10 χρόνια.

Φέτος, τα μέλη της ομάδας μαζί με την σταθερή τους σκηνοθέτρια Ελένη Ευθυμίου συμπράττουν με το Εθνικό Θέατρο και ένα δυνατό ensemble ηθοποιών (μεταξύ άλλων: Αργύρης Ξάφης, Λυδία Φωτοπούλου, Εύη Σαουλίδου, Βασιλική Τρουφάκου) στην πρώτη πραγματικά προσβάσιμη παράσταση για άτομα με ακουστικές και οπτικές αναπηρίες.

Τι θα πει καθολικά προσβάσιμη παράσταση;

Θα πει πολλά πράγματα: Υπότιτλοι, για παράδειγμα, που δεν γράφουν μόνο τους διαλόγους, αλλά και το ποιος μιλάει κάθε φορά, το αν ακούγεται μουσική και τι μουσική είναι αυτή, το ότι κάποιος κλαίει, και πάει λέγοντας. Ταυτόχρονη διερμηνεία στην ελληνική νοηματική γλώσσα, από διερμηνέα που θα βρίσκεται σε συγκεκριμένο σημείο επάνω στη σκηνή.

Αντίστοιχα, ακουστικές περιγραφές σε ασύρματα ακουστικά που εξηγούν στους τυφλούς θεατές τι συμβαίνει επάνω στη σκηνή: Πού στέκονται οι ηθοποιοί, τι φοράνε, ποιος μπαίνει και ποιος βγαίνει, τέτοια.

Επίσης, απτικές απεικονίσεις του θεάτρου και του σκηνικού, μακετούλες δηλαδή που μπορείς ως τυφλό άτομο να αγγίξεις για να καταλάβεις πού βρίσκεται τι, και πώς έχει στηθεί επί σκηνής η δράση. Δείγματα των υφασμάτων από τα οποία είναι φτιαγμένα τα κοστούμια, και τα οποία επίσης μπορείς να αγγίξεις για να καταλάβεις τι φοράνε οι ηθοποιοί.

Και τέλος, η μεταφορά των θεατών με αισθητηριακές αναπηρίες από και προς το θέατρο, η οποία θα περιλαμβάνεται στην τιμή του εισιτηρίου, με θεατρολόγο που κατά τη διάρκεια της διαδρομής θα μιλήσει για την ιστορία του θεάτρου, για την ευριπίδεια τραγωδία και για την παράσταση, επίσης με ταυτόχρονη διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα.

Όπως εξήγησε στη συνέντευξη τύπου που πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες μέρες ο Χρήστος Παπαμιχαήλ, διευθυντής της Liminal, του μη κερδοσκοπικού οργανισμού για την ισότιμη συμμετοχή των ανθρώπων με αναπηρία στον πολιτισμό, για να γίνουν όλα αυτά, και να γίνουν σωστά, φτιάχνονται μεικτές ομάδες, που αποτελούνται αφενός από επαγγελματίες του χώρου, διερμηνείς και υποτιτλιστές, και αφετέρου από άτομα που χρειάζονται και χρησιμοποιούν την αντίστοιχη υπηρεσία, «ούτως ώστε να είμαστε βέβαιοι ότι η υπηρεσία λειτουργεί, ότι αυτό που φτιάχνουμε περνάει και εκπληρώνει τον στόχο του».

Μια ιστορική πρωτιά για την Επίδαυρο

Όπως τόνισε ο ίδιος, είναι μεγάλη η πρόκληση μιας καθολικά προσβάσιμης παράστασης σε ένα αρχαίο θέατρο, που δεν έχει σε καμία περίπτωση φτιαχτεί με προδιαγραφές προσβασιμότητας –«εδώ πολλές φορές αντιμετωπίζουμε προβλήματα στις σύγχρονες αθηναϊκές σκηνές» χαρακτηριστικά σημείωσε.

Από την πλευρά της, η Ειρήνη Κουρούβανη, χορεύτρια με αναπηρία από την ομάδα Εν Δυνάμει και μέλος του χορού των Τρωάδων, δήλωσε πως «δεν είναι μόνο μια προσβάσιμη παράσταση για το ευρύ κοινό. Είναι και η ίδια η παράσταση μέσα στην ουσία και στην πράξη της, στη λειτουργία της, προσβάσιμη για την ομάδα των Εν Δυνάμει και τους άλλους ηθοποιούς».

«Όταν με πήρε τηλέφωνο η [σκηνοθέτρια] Ελένη Ευθυμίου για να προτείνει την συμμετοχή μου στις Τρωάδες, η πρώτη μου σκέψη ήταν πως θα πρόκειται για τη Μικρή Σκηνή, ή θα υπάρχει κάποιος άλλος επιδαύριος χώρος, που δεν τον γνωρίζω» περιέγραψε. «Δεν πήγε καθόλου το μυαλό μου ότι πρόκειται για το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Δεν τολμούσα να το σκεφτώ. Οπότε κλείνουμε το τηλέφωνο, το αφήνω και το έμαθα όταν βγήκε τελικά το πρόγραμμα».

Και τι θα δούμε στην παράσταση;

Η πιο σπαρακτική, αλλά και πιο βαθιά ανθρωποκεντρική, τραγωδία του Ευριπίδη θα ζωντανέψει στην πρώτη επιδαύρια σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου, η οποία υπογράφει και την διασκευή τη βασισμένη στη μετάφραση του Γιάννη Τσαρούχη.

Ένα ensemble 22 ερμηνευτριών και ερμηνευτών διαφορετικών ηλικιών, με και χωρίς αναπηρία, με ζωντανή μουσική επί σκηνής, μέσα από τη συνύπαρξη διαφορετικών σωμάτων, φωνών και εμπειριών, καταθέτουν μια σκηνική αφήγηση με κέντρο τη μουσικότητα.

Ένα ποιητικό και βαθιά πολιτικό σκηνικό ανέβασμα χωρίς αποκλεισμούς στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, και ταυτόχρονα μια ξεχωριστή σκηνική ανάγνωση για τη φρίκη και το παράλογο του πολέμου μέσα από το φίλτρο του θηλυκού σώματος, που διεκδικεί το δικαίωμα της επιλογής, ακόμη και όταν βρίσκεται υπό κατοχή.

Οι Τρωάδες της Ελένης Ευθυμίου δεν είναι μόνο τα όμορφα, υγιή κορμιά των προνομιούχων γυναικών της οικογένειας του Πρίαμου, που αναμένουν την τελική διαλογή. Είναι και σώματα –ανήλικα, ανάπηρα, ηλικιωμένα– που ούτε πριν τον πόλεμο αποφάσιζαν για τον εαυτό τους, ενώ σπάνια είχαν το προνόμιο της αφήγησης.

Συντελεστές
Μετάφραση: Γιάννης Τσαρούχης
Διασκευή—Σκηνοθεσία: Ελένη Ευθυμίου
Σύμβουλος δραματουργίας: Σοφία Ευτυχιάδου
Σκηνικά: Ευαγγελία Κιρκινέ
Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Μουσική: Λευτέρης Βενιάδης
Κίνηση: Τάσος Παπαδόπουλος
Φωτισμοί: Ζωή Μολυβδά – Φαμέλη
Σχεδιασμός ήχου: Σοφία Καμαγιάννη
Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου
Δραματολόγος παράστασης: Εύα Σαραγά
Βοηθός σκηνοθέτριας: Θέμης Θεοχάρογλου
Βοηθός σκηνογράφου: Μαριάνθη Ράδου
Βοηθός ενδυματολόγου: Δέσποινα Μαρία Ζαχαρίου
Βοηθός φωτίστριας: Νατάσα Πετροπούλου
Β βοηθός σκηνογράφου: Ταξιάρχης Χούμος
Καλλιτεχνικές συνεργάτιδες για την υποστήριξη της ομάδας Εν Δυνάμει: Ελένη Ζαχοπούλου, Δάφνη Καφετζή, Αγγελική Τόμπρου

Παίζουν (αλφαβητικά): Αργύρης Ξάφης (Ταλθύβιος), Εύη Σαουλίδου (Ανδρομάχη), Νάνσυ Σιδέρη (Κασσάνδρα), Βασιλική Τρουφάκου (Ελένη), Λυδία Φωτοπούλου (Εκάβη), Γιώργος Χριστοδούλου (Μενέλαος)

Χορός: Μύριαμ Σοφία Αρτζανίδου, Μαρία Δαχλύθρα, Eλένη Δημοπούλου, Νίκος Κυπαρίσσης, Ειρήνη Κουρούβανη, Λωξάνδρα Λούκας, Λυγερή Μητροπούλου, Θεανώ Παπαβασιλείου, Κατερίνα Παπανδρέου, Νίκη Πεταλά, Χρύσα Τουμανίδου

Μαζί τους, στους ρόλους της νεαρής Πολυξένης και του μικρού Αστυάνακτα η Άνα Τζουλάκη Χριστοδούλου και ο Μιχάλης Μήτσης αντίστοιχα.

Μουσικοί επί σκηνής: Σοφία Καμαγιάννη (πιάνο), Γιώργος Μπουκαούρης (κρουστά), Σοφιανός Πεσιρίδης (όμποε)

Φωτογραφίες: Karol Jarek
Τρέιλερ: Χρήστος Συμεωνίδης

Το Εθνικό Θέατρο επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού

Χορηγός παράστασης & προσβασιμότητας για άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες:
Alpha Bank, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Πολιτισμός για όλους»