«Εκείνος που έκλεψε την ημέρα και πλήρωσε τη νύχτα»: Είδαμε το θεατροφιλικό σουξέ της χρονιάς

Μια εξαίσια διασκευή στο διάσημο εξπρεσιονιστικό έργο «Από το πρωί έως τα μεσάνυχτα», προτείνει ο Θωμάς Μοσχόπουλος, ο οποίος αναλαμβάνει και τη σκηνοθεσία της παράστασης «Εκείνος που έκλεψε την ημέρα και πλήρωσε τη νύχτα» που ανεβαίνει στο θέατρο Βασιλάκου και… κάνει χαμό.

Ο συγγραφέας Γκέοργκ Κάιζερ, ο οποίος έγραψε το πρωτότυπο έργο πριν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρξε ίσως ο σημαντικότερος δημιουργός του εξπρεσιονιστικού θεάτρου. Επηρέασε βαθιά τον Μπέρτολντ Μπρεχτ αλλά και συνολικά τα εκφραστικά μέσα του θεάτρου στον 20ό αιώνα. Όπως πάντα, η επιλογή του Θωμά Μοσχόπουλου μόνο τυχαία ή «εύκολη» δεν είναι: σκηνοθετεί με την αρμόζουσα εξπρεσιονιστική φόρμα μια ρετροσπεκτίβα στην προγονική αλλά σύγχρονη θεατρική αφηγηματικότητα, επιλέγοντας το συγκεκριμένο έργο, που με το ένα πόδι πατά στην εποχή των ονείρων και με το άλλο στην εποχή του σκοτεινού ρεαλισμού.

Στο ιδιαίτερο έργο του Γερμανού συγγραφέα, οι φιγούρες περιπλανώνται στα γεγονότα χωρίς ιδιαίτερη ταυτότητα και χωρίς η εξιστόρηση των όσων διαμείβονται μεταξύ τους να διέπεται από κάποια αυστηρή χρονολογική σειρά. Η ανωνυμία των ρόλων, η ασημαντότητα της συγκεκριμένης τους ύπαρξης υπογραμμίζεται από το γεγονός ότι προσδιορίζονται μόνο από τις ιδιότητές τους («ο ταμίας», «η γυναίκα», «ο χοντρός» κ.οκ).

Τα επεισόδια, οι «σταθμοί» της παράστασης, δημιουργούν ταυτόχρονα τον σκελετό της και υποκαθιστούν την κλασική θεατρική πλοκή. Ο αντιήρωας είναι ένας ταμίας τράπεζας, για τον οποίο μια πανέμορφη και μυστηριώδης πελάτισσα θα γίνει η αφορμή να αναζητήσει εμπειρίες της ζωής που δεν έζησε. Θα αρπάξει μια μεγάλη ποσότητα χρημάτων και θα τρέξει στο κατόπι της για να της προτείνει να φύγουν και να τα εγκαταλείψουν όλα. Μια ανθρώπινη στιγμή σφηνωμένη στις συμπληγάδες της πραγματικότητας. «Με κολλημένα ποδαράκια πεταγματάκια επιτόπου», που έλεγε και ο Τζίμης Πανούσης.    

Σε όλη την παράσταση του Θ. Μοσχόπουλου ο φιλόδοξος μα τραγικός ταμίας θα δοκιμάζει να αγοράσει όσα η προβλέψιμη και βαρετή ζωή τού στέρησε. Θα τα καταφέρει; Μα και βέβαια όχι. Τι είναι άλλωστε; Ένας απλός ταμίας, ένα μικρό γρανάζι χωρίς όνομα.

Απέναντί του υπάρχει ο καταναλωτισμός και ο καπιταλισμός που σμιλεύουν τις ανθρώπινες συμπεριφορές ώστε να είναι σκληρές, κυνικές και απρόσωπες - Γινόταν ποτέ να νικήσει; Ο Ορφέας Αυγουστίδης υποδύεται τον ταμία ισορροπώντας ανάμεσα στα δύο πρόσωπα του έργου: το ημιδιονυσιακό και κωμωδιακό που δίνει ελπίδες σε όλα τα αουτσάιντερ που θέλουν να επιβιώσουν αντισυμβατικά, και το απολύτως ισοπεδωτικό και γειωμένο που παραθέτει με οδυνηρή ακρίβεια το πόσο δύσκολο είναι να πάει κάποιος κόντρα στο ρεύμα.

Καθώς δεν πρόκειται για ένα εύκολο ή γραμμικής εξέλιξης έργο, εικάζω ότι είναι το μεγάλο ταλέντο του νεαρού ηθοποιού (και η αναγνωρισιμότητά του, βεβαίως) που δημιουργεί τον συνωστισμό για την παράσταση. Παρά την… παρανόηση, η οποία ίσως απογοητεύσει κάποιους από τους θεατές που θα περιμένουν κάτι διαφορετικό, ο Αυγουστίδης υπηρετεί άψογα ένα πολύ καλό θεατρικό σχέδιο – όπως αυτά που με συνέπεια εκπονεί ο Θωμάς Μοσχόπουλος.                

Δίπλα στον Ορφέα Αυγουστίδη η αέρινη Ευγενία Σαμαρά κρατά μια σειρά από ρόλους στους οποίους μπαινοβγαίνει με ακρίβεια. Εξαιρετικοί και οι υπόλοιποι ηθοποιοί, καθοδηγημένοι με όραμα και άποψη υπηρετούν σωστά μια από τις καλύτερες φετινές θεατροφιλικές παραστάσεις.