Ποια είναι η Άλκηστις, γιατί τρελαίνονται οι Βάκχες και σε ποια τραγωδία εμφανίζεται το φάντασμα ενός νεκρού βασιλιά; Τα βασικά για τα έργα που παίζουν φέτος στην Επίδαυρο.
γράφει:
Θα ξεκινήσουμε από κάτι που έχουμε ξαναπεί πολλάκις, αλλά είναι εξαιρετικά σημαντικό για να μην το επαναλάβουμε: Το κείμενο δεν είναι το άλφα και το ωμέγα μιας θεατρικής παράστασης, είναι μόνο ένα από τα συστατικά στοιχεία της. Η σκηνοθετική προσέγγιση παίζει εξίσου μεγάλο –αν όχι και μεγαλύτερο– ρόλο. Αν δεν ήταν έτσι, θα πηγαίναμε στο θέατρο και θα μας μοίραζαν το κείμενο να το διαβάσουμε, και δεν θα το λέγαμε θέατρο, αλλά λογοτεχνία.
Το πώς λοιπόν θα διαλέξεις την παράσταση που θα δεις φέτος στην Επίδαυρο, δεν εξαρτάται από τα παρακάτω, αλλά από αυτά που σου έχουμε πει εδώ.
Αν τώρα, αφότου διαλέξεις παράσταση, θέλεις να πας και με μια κάποια ιδέα για την ιστορία που πρόκειται να δεις, είμαστε οι άνθρωποί σου. Ακολουθούν, σε πολύ γενικές γραμμές, αυτά που αν μιλούσαμε για κινηματογράφο, θα τα λέγαμε «Η Υπόθεση:».
(3 και 4 Ιουλίου, σκηνοθετεί ο Χρήστος Θεοδωρίδης)
Βρισκόμαστε στα Σούσα, την πρωτεύουσα της Περσικής Αυτοκρατορίας, και βλέπουμε την Άτοσσα, βασίλισσα και μητέρα του Ξέρξη, να μαθαίνει τα νέα της συντριβής του στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας.
Απαρηγόρητη εκείνη καλεί τον νεκρό της σύζυγο, Δαρείο, να βγει από τον τάφο να την παρηγορήσει, κι εκείνος εμφανίζεται ως φάντασμα και τα ρίχνει όλα στον γιο τους, που είναι λέει άμυαλος και αλαζόνας και τα φταίει όλα. Στο τέλος εμφανίζεται και ο χαροκαμένος γιος, που θρηνεί μαζί με τη μητέρα του και τους γέροντες συμβούλους του παλατιού για την συντριπτική ήττα.
Κι ένα φαν φακτ, για να πουλάς πνεύμα στις παρέες: Οι Πέρσες είναι η παλαιότερη τραγωδία που μας σώζεται, κι επίσης –μαζί με τις Τρωάδες του Ευριπίδη– ένα από τα πιο αντιπολεμικά έργα της αρχαίας γραμματείας.
(10 και 11 Ιουλίου, σκηνοθετεί ο Javor Gardev)
Ο Διόνυσος κατεβαίνει στη Θήβα, μεταμφιεσμένος σε θνητό, για να επιβάλει τη λατρεία του –έχει τους λόγους του γι’ αυτό, θα τα πούμε σε λίγο. Οι γυναίκες της Θήβας τον ακολουθούν, παίρνουν τα βουνά (τον Κιθαιρώνα) χορεύουν και διονυσιάζονται (τα πίνουν) ως Μαινάδες. Το ίδιο κάνει και ο γέροντας πια πρώην βασιλιάς, ο Κάδμος, που έχει στο μεταξύ παραχωρήσει την εξουσία της πόλης στον εγγονό του, τον Πενθέα, γιο της Αγαύης.
Ο Πενθέας όμως δεν τα γουστάρει αυτά, κράζει τον παππού που το γλεντά μαζί με τον Τειρεσία, και δίνει εντολή να φυλακίσουν τον άγνωστο ξένο –που δεν έχει ιδέα ότι είναι ο Διόνυσος. Ο θεός δραπετεύει, ρίχνει κι έναν σεισμό, και πείθει τον Πενθέα να τον ακολουθήσει στο βουνό, δήθεν για να τον βοηθήσει να συλλάβει τις Μαινάδες που έχουν στο μεταξύ εξαγριωθεί και κατασπαράζουν ζώα.
Στον Κιθαιρώνα ο Διόνυσος βάζει την Αγαύη και σκοτώνει άγρια τον γιο της (τον Πενθέα ντε) τον οποίο μες στις παραισθήσεις της τον βλέπει για λιοντάρι. Στο τέλος που συνέρχονται όλοι και καταλαβαίνουν τι μακελειό έχει γίνει, θρηνούν όλοι μαζί για την θεϊκή τιμωρία που τους βρήκε, ενώ Κάδμος και Αγαύη εγκαταλείπουν την πόλη.
Κι αν ρωτάς τι του έχουν κάνει τέλος πάντων οι Θηβαίοι και τους τα κάνει όλα αυτά ο Διόνυσος: Ο Κάδμος είχε εκτός από την Αγαύη κι άλλη κόρη, τη Σεμέλη, η οποία δεν θα είχε πεθάνει αν οι δικοί της την πίστευαν όταν τους έλεγε πως πατέρας του παιδιού που ετοιμαζόταν να γεννήσει ήταν ο Δίας. Το παιδί ήταν ο Διόνυσος.
(17 και 18 Ιουλίου, σκηνοθετεί ο Δημήτρης Καραντζάς)
Ο Άδμητος, βασιλιάς στις Φερές της Θεσσαλίας, έχει καταδικαστεί σε θάνατο από την Άρτεμη, επειδή τη μέρα του γάμου του ξέχασε να της προσφέρει τις καθιερωμένες θυσίες. Ο Απόλλωνας, φίλος του Άδμητου και δίδυμος αδερφός της Άρτεμης, την καταφέρνει να αποσύρει την καταδίκη –αρκεί, λέει εκείνη, να βρεθεί κάποιος πρόθυμος να πεθάνει στη θέση του.
Και δεν θα το πιστέψεις, αλλά όντως βρίσκεται: Η Άλκηστις, η γυναίκα του Άδμητου, που του λέει απλά να μην παντρευτεί άλλη γυναίκα και να προσέχει τα παιδιά τους.
Πεθαίνει λοιπόν εκείνη, σκάει στο παλάτι ο Ηρακλής, φίλος του Άδμητου κι αυτός, καθ’ οδόν για κάποιον απ’ τους άθλους, πίνει και μεθά ανίδεος για το ότι θρηνούν στο μεταξύ οι άλλοι, κι όταν μαθαίνει τα καθέκαστα κινάει για τον Άδη και τη φέρνει πίσω.
(24 και 25 Ιουλίου, σκηνοθετεί ο Νίκος Καραθάνος)
Ένας Αθηναίος που έχει σιχαθεί τον πόλεμο, ο Τρυγαίος, εκτρέφει ένα σκαθάρι (σκαθάρι, ναι) για να το καβαλήσει όταν γίνει γιγάντιο και να πάει να βρει τον Δία να τον ρωτήσει γιατί συμβαίνουν όλα αυτά.
Όταν τελικά τα καταφέρνει, βρίσκει στον Όλυμπο μόνο τον Ερμή, που μαζεύει κάτι τελευταία μπαγκάζια. Εκείνος του λέει ότι οι θεοί έφυγαν γιατί θύμωσαν με τους Έλληνες, και στον Όλυμπο μένει πια ο Πόλεμος, ο οποίος κρατά φυλακισμένη την Ειρήνη.
Εμφανίζεται εκείνη την ώρα ο Πόλεμος, με ένα τεράστιο γουδί (γουδί, ναι) στο οποίο λέει θα λιώσει όλες τις ελληνικές πόλεις. Ένα μικρό πρόβλημα, μόνο: Δεν έχει γουδοχέρι. Στέλνει τον γιο του τον Τάραχο να ρωτήσει Αθηναίους και Σπαρτιάτες μπας περισσεύει κανένα, εκείνοι απαντούν αμφότεροι ότι τα έχουν χάσει, και τότε ο Τρυγαίος βρίσκει την ευκαιρία και μαζί με κάτι αγρότες που έχουν υποφέρει τα πάνδεινα από τον πόλεμο απελευθερώνουν την Ειρήνη.
Μαζί της βρίσκουν την Οπώρα (την οποία ο Τρυγαίος θα παντρευτεί) και την Θεωρία (που θα τη δώσει στη Βουλή) και το έργο κλείνει με τον Τρυγαίο να δίνει συμβουλές σε πρώην εμπόρους όπλων τι θα το κάνουν το εμπόρευμα τώρα που δεν είναι πια χρήσιμο.
(31 Ιουλίου και 1η Αυγούστου, σκηνοθετεί η Ελένη Ευθυμίου)
Μακράν η σπαρακτικότερη τραγωδία που γράφτηκε ποτέ, εκτυλίσσεται αμέσως μετά την καταστροφή της Τροίας, και απαριθμεί τα αίσχη των Ελλήνων, όπως τα μαθαίνει από διάφορους αγγελιοφόρους (μεταξύ των οποίων η κόρη και η νύφη της) η Εκάβη, βασίλισσα της Τροίας και γυναίκα του Πριάμου.
Στα χειρότερα εξ αυτών περιλαμβάνεται η δολοφονία της Πολυξένης, εγγονής της Εκάβης, πάνω στον τάφο του Αχιλλέα, αλλά ακόμα δεν έχεις δει τίποτα: Τον άλλο της εγγονό, τον Αστυάνακτα, που είναι μωρό, θα τον πετάξουν από τα τείχη της Τροίας και θα της τον φέρουν νεκρό επάνω στην ασπίδα του εξίσου νεκρού πατέρα του, του Έκτορα, για να τον θάψει.
Το έργο τελειώνει με την Εκάβη να βλέπει την Τροία να καίγεται, μέσα από το πλοίο του Οδυσσέα που την έχει πάρει σκλάβα του.
(7 και 8 Αυγούστου, σκηνοθετεί ο Alan Lucien Øyen)
Οι δύο γιοί του Οιδίποδα έχουν αλληλοσκοτωθεί για τον θρόνο της Θήβας, την οποία πια κυβερνά ο θείος τους ο Κρέων, ως μοναδικός επιζών του οικογενειακού μακελειού –που οφείλεται σε αρχαία κατάρα, αλλά μην σε χαώσουμε με τα prequel.
Η Αντιγόνη, κόρη του Οιδίποδα και αδερφή των σκοτωμένων, θέλει να θάψει τον Πολυνείκη, τον οποίο ο Κρέων έχει δώσει εντολή να τον αφήσουν άταφο να τον φάνε τα τσακάλια, για να μάθει που πήγε και επιτέθηκε στην πόλη και στον αδερφό του που δεν του έδινε τον θρόνο. Το πρόβλημα είναι ότι οι ψυχές των νεκρών που μένουν άταφοι δεν ησυχάζουν ποτέ, κι επίσης ότι ο Πολυνείκης είχε κι αυτός τα δίκια του.
Η Αντιγόνη, λοιπόν, αφού τσακώνεται-τσακώνεται-τσακώνεται με τον θείο της, κάνει το δικό της και θάβει τον Πολυνείκη. Ο Κρέων την φυλακίζει σε μια σπηλιά, ο γιος του και αρραβωνιαστικός της Αίμωνας προσπαθεί να τον μεταπείσει, αλλά δεν τα καταφέρνει έγκαιρα: Η Αντιγόνη έχει στο μεταξύ αυτοκτονήσει, και το έργο κλείνει με ντόμινο αυτοκτονιών –πρώτα του Αίμωνα και μετά της μητέρας του, Ευριδίκης.
(7 και 8 Αυγούστου, σκηνοθετεί ο Αστέριος Πελτέκης)
Η Λυσιστράτη, μια Αθηναία που έχει σιχαθεί τον πόλεμο, καλεί γυναίκες από την Αθήνα και την Σπάρτη και διάφορες άλλες πόλεις να τον σταματήσουν με το μόνο μέσο που διαθέτουν: Κατεβαίνοντας σε απεργία. Τι είδους απεργία; Σεξουαλική.
Μετά από διάφορες σκηνές απείρου κάλλους, στις οποίες εξαγριωμένοι άνδρες προσπαθούν να τις μεταπείσουν πότε με τη βία και πότε με τα λόγια (χάνουν, όπως μαντεύεις, και στις δύο περιπτώσεις) Αθηναίοι και Σπαρτιάτες τα βρίσκουν, με τη διαμεσολάβηση μιας καλλονής που βάζει η Λυσιστράτη για ειρηνοποιό, και το έργο τελειώνει όπως τελειώνουν οι περιπέτειες του Αστερίξ, με ένα μεγάλο κοινό τσιμπούσι.
(28 και 29 Αυγούστου, σκηνοθετεί ο Θωμάς Μοσχόπουλος)
Η Κρέουσα, κόρη του Ερεχθέα που είναι βασιλιάς της Αθήνας, μένει έγκυος από τον Απόλλωνα, φοβάται όμως τον διασυρμό και εγκαταλείπει το μωρό σε μια σπηλιά κοντά στην Ακρόπολη. Στέλνει ο Απόλλωνας εκεί τον Ερμή, ο οποίος παίρνει το παιδί (τον Ίωνα) και το φέρνει στους Δελφούς, κι εκεί το παιδί μεγαλώνει ως υπηρέτης στο μαντείο.
Χρόνια αργότερα, η Κρέουσα έχει παντρευτεί τον Ξούθο, ο οποίος πάει μαζί της στους Δελφούς να ρωτήσει τι συμβαίνει και δεν μπορούν να κάνουνε παιδιά. Του λέει η Πυθία ότι παιδί του είναι ο πρώτος άνθρωπος που θα συναντήσει βγαίνοντας από το μαντείο, βρίσκει αυτός τον Ίωνα, τέλεια λέει, να τον πάρουμε μαζί, τρελαίνεται η Κρέουσα ότι θα της φορτώσει το ξώγαμο από καμιά παλιά του περιπέτεια και προσπαθεί να του δηλητηριάσει το κρασί –του Ίωνα, όχι του Ξούθου.
Την παίρνει χαμπάρι ο Ίων, την κυνηγά να τη σκοτώσει, καταφεύγει εκείνη τελευταία στιγμή για άσυλο στον βωμό του Απόλλωνα, κι εκεί σκάει η Πυθία κρατώντας το καλάθι μέσα στο οποίο είχε αφήσει η Κρέουσα το μωρό στη σπηλιά της Ακρόπολης.
Αναγνωρίζει εκείνη τα ρούχα της, με τα οποία είχε παραγεμίσει το καλάθι, εμφανίζεται και η Αθηνά που επιβεβαιώνει ότι ο Ίων είναι πράγματι ο γιος του Απόλλωνα κι ότι μεγαλώνοντας θα αποκτήσει δυο παιδιά, τον Αχαιό και τον Δώρο και θα γίνει έτσι γενάρχης των Ιώνων, οπότε τα μαζεύουν και γυρνούν όλοι μαζί συμφιλιωμένοι στην Αθήνα.
