Γιατί νυστάζεις αλλά δεν κοιμάσαι καλά όταν πίνεις πολύ

Το έχεις ζήσει: Γυρνάς στο σπίτι από το μπαρ, πέφτεις στο κρεβάτι με την αυτοπεποίθηση (και τη νύστα) ανθρώπου που θα κοιμηθεί μέχρι τον επόμενο γεωλογικό αιώνα, και πράγματι, σε παίρνει ο ύπνος πριν προλάβεις να βγάλεις τη δεύτερη κάλτσα. Μόνο που κάπου στις 4.17 το μάτι ανοίγει μόνο του, το στόμα σου είναι στεγνό σαν παξιμάδι, η καρδιά σου βαράει ταμπούρλο και ο εγκέφαλός σου έχει αποφασίσει να παίξει όλα τα αίσχη της βραδιάς που προηγήθηκε σε director’s cut. Τι μαγγανεία είναι αυτή, να νυστάζεις τόσο στην αρχή και μετά να μην μπορείς να κλείσεις μάτι;

Το αλκοόλ σε ρίχνει γρήγορα, αλλά όχι απαραίτητα ωραία

Το πρώτο μέρος της ιστορίας είναι απλό: Το αλκοόλ έχει κατασταλτική δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Με πιο καθημερινά λόγια, πατάει λίγο το φρένο στον εγκέφαλο. Γι’ αυτό μετά από μερικά ποτά νιώθεις χαλάρωση, βαρύ βλέφαρο και εκείνη τη γλυκιά ψευδαίσθηση ότι όλα είναι απαλά και το μαξιλάρι σε φωνάζει με το μικρό σου όνομα.

Δεν είναι ιδέα σου: Το αλκοόλ μπορεί όντως να σε βοηθήσει να αποκοιμηθείς πιο γρήγορα. Αυτό όμως είναι το δόλωμα. Γιατί το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα αποκοιμήθηκες, αλλά και τι ύπνο έκανες μετά, πόσες φορές ξύπνησες, πόσο βαθιά ξεκουράστηκε ο εγκέφαλος και αν το σώμα σου πέρασε σωστά από τα απαραίτητα στάδια του ύπνου.

Το πρώτο μισό της νύχτας σε ξεγελά

Στην αρχή, ειδικά αν έχεις πιει αρκετά, μπορεί να βυθιστείς σε έναν ύπνο που μοιάζει βαρύς. Σαν να σε πήρε το στρώμα και σε κατάπιε. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί πιστεύουν ότι «με το ποτό κοιμούνται καλύτερα».

Μόνο που αυτός ο ύπνος δεν είναι απαραίτητα ποιοτικός. Το αλκοόλ αλλάζει την αρχιτεκτονική του ύπνου, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο εναλλάσσονται τα στάδιά του μέσα στη νύχτα. Όσο το σώμα αρχίζει να μεταβολίζει το αλκοόλ, ο ύπνος γίνεται πιο ελαφρύς και πιο ανήσυχος. Με άλλα λόγια, το πρώτο ημίχρονο το κερδίζεις. Στο δεύτερο, όμως, μπαίνει αλλαγή ο δαίμονας του hangover.

Το REM πάει περίπατο

Ένα από τα βασικά πράγματα που χαλάει το αλκοόλ είναι ο ύπνος REM, το στάδιο που συνδέεται με τα όνειρα, τη μνήμη, την επεξεργασία συναισθημάτων και γενικά με την συντήρηση στο σύστημα που κάνει ο εγκέφαλος όσο εσύ νομίζεις ότι απλώς κοιμάσαι.

Όταν πίνεις, ειδικά αρκετά, ο REM ύπνος μειώνεται ή καθυστερεί. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να κοιμηθείς πολλές ώρες, αλλά να ξυπνήσεις με την αίσθηση πως το μυαλό σου δεν έκανε ποτέ πραγματικά επανεκκίνηση. Σαν να έκλεισες τον υπολογιστή, αλλά άφησες 47 tabs ανοιχτά και ένα Excel να τρέχει στο παρασκήνιο.

Μετά τις 3.00 αρχίζει η αντεπίθεση

Έχεις προσέξει ότι μετά από πολύ αλκοόλ δεν ξυπνάς συνήθως ξεκούραστος και λαμπερός σαν διαφήμιση για προβιοτικό γιαούρτι; Ξυπνάς άγρια χαράματα. Και μετά στριφογυρίζεις.

Αυτό συμβαίνει επειδή, όσο περνά η νύχτα, η κατασταλτική δράση του αλκοόλ υποχωρεί και το νευρικό σύστημα μπορεί να περάσει από την υπνηλία στην ανησυχία. Το αποτέλεσμα είναι πιο συχνά ξυπνήματα, πιο ελαφρύς ύπνος και εκείνο το εκνευριστικό «νυστάζω αλλά δεν μπορώ να ξανακοιμηθώ». Εδώ μπαίνει και το κλασικό άγχος του ξημερώματος, που μετά το ποτό μπορεί να μοιάζει διογκωμένο.

Διψάς, ιδρώνεις, σηκώνεσαι για τουαλέτα

Το αλκοόλ είναι και διουρητικό, πράγμα που σημαίνει ότι σε κάνει να αποβάλλεις περισσότερα υγρά. Αυτό εξηγεί γιατί ξυπνάς με στόμα Σαχάρα και γιατί η νυχτερινή σου διαδρομή προς την κουζίνα για νερό μοιάζει με προσκύνημα.

Η αφυδάτωση δεν σε κάνει απλώς να διψάς. Μπορεί να επιβαρύνει τον πονοκέφαλο, την ταχυκαρδία, την αίσθηση ζέστης και τον κακό ύπνο. Προσθέτεις σε αυτό και το ότι το αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει τη θερμορύθμιση του σώματος, και να σου τα ξυπνήματα με ιδρώτα, πέταμα παπλώματος, μετά κρύο, μετά ξανά πάπλωμα.

Ροχαλητό, άπνοιες και αναπνοή που κάνει τα δικά της

Το αλκοόλ χαλαρώνει τους μυς. Ωραίο ακούγεται, μέχρι να θυμηθείς ότι ανάμεσα στους μυς που χαλαρώνουν είναι και αυτοί γύρω από τον λαιμό και τον αεραγωγό. Αυτό μπορεί να κάνει το ροχαλητό χειρότερο και, σε ανθρώπους που έχουν προδιάθεση, να επιδεινώσει επεισόδια υπνικής άπνοιας.

Η υπνική άπνοια δεν είναι απλώς «ροχαλίζω και ενοχλώ τον διπλανό». Είναι διακοπές ή δυσκολίες στην αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου, που οδηγούν σε μικροξυπνήματα και ύπνο που δεν ξεκουράζει. Αν λοιπόν μετά από ποτό ξυπνάς κουρασμένος, με πονοκέφαλο, ξηροστομία ή σου λένε ότι ροχαλίζεις σαν μηχανάκι χωρίς εξάτμιση, μην το αγνοείς.

Τι μπορείς να κάνεις για να τη γλιτώσεις κάπως;

Δεν θα σου πούμε «μην ξαναπιείς», δεν κοροϊδευόμαστε εδώ μεταξύ μας. Υπάρχουν όμως μερικά πράγματα που μειώνουν τη ζημιά.

Προσπάθησε να μην πίνεις πολύ κοντά στην ώρα του ύπνου. Άσε μερικές ώρες ανάμεσα στο τελευταίο ποτό και στο κρεβάτι, ιδανικά τρεις με τέσσερις, αν γίνεται. Φάε κάτι κανονικό, όχι μόνο πατατάκια μαζί με το αλκοόλ. Πιες νερό μέσα στη βραδιά, όχι μόνο όταν ξυπνήσεις με τη γλώσσα πάπυρο. Και αν ξέρεις ότι ροχαλίζεις πολύ, έχεις υπνική άπνοια ή παίρνεις φάρμακα που δεν πάνε με αλκοόλ, θέλει έξτρα προσοχή και κουβέντα με γιατρό.