Γιατί κάποιες μέρες πεινάς περισσότερο από άλλες;
Η όρεξη δεν είναι ίδια κάθε μέρα και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Δες γιατί κάποιες μέρες πεινάς περισσότερο και τι επηρεάζει πραγματικά την πείνα σου.
γράφει:
Ανοίγεις το ψυγείο ανά μία ώρα μια μέρα, και την επόμενη να ξεχνάς να φας; Δεν είσαι ο μόνος. Οι διακυμάνσεις στην όρεξη είναι απολύτως φυσιολογικές και, στις περισσότερες περιπτώσεις, αποτελούν ένδειξη ότι το σώμα σου λειτουργεί σωστά και προσαρμόζεται στις ανάγκες του.
Είναι φυσιολογικό να αλλάζει τόσο η πείνα;
Ναι, και μάλιστα είναι αναμενόμενο. Η όρεξη δεν είναι κάτι σταθερό ή «προγραμματισμένο» σε καθημερινή βάση. Αντίθετα, επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες που αλλάζουν συνεχώς: ορμόνες, ύπνος, στρες, δραστηριότητα, ακόμα και η σύσταση του τελευταίου σου γεύματος.
Αυτό σημαίνει ότι η ιδέα πως πρέπει να τρως ακριβώς τις ίδιες θερμίδες κάθε μέρα δεν ανταποκρίνεται πλήρως στη βιολογική πραγματικότητα. Στην πράξη, το σώμα σου λειτουργεί πιο ευέλικτα.
Ενδιαφέρον είναι ότι μελέτες δείχνουν πως οι φυσιολογικές αυξομειώσεις στην ημερήσια πρόσληψη θερμίδων δεν οδηγούν απαραίτητα σε αύξηση βάρους ή σε «κόλλημα» της απώλειας, εφόσον υπάρχει ισορροπία σε βάθος χρόνου.
Οι βασικοί λόγοι που αλλάζει η όρεξή σου
Η πείνα δεν είναι μόνο θέμα πειθαρχίας ή θέλησης. Είναι αποτέλεσμα βιολογικών και ψυχολογικών μηχανισμών.
Ο ύπνος (και η έλλειψή του)
Όταν δεν κοιμάσαι καλά, το σώμα σου αυξάνει την παραγωγή της γρελίνης (ορμόνη που αυξάνει την πείνα) και μειώνει τη λεπτίνη (ορμόνη που προκαλεί κορεσμό). Το αποτέλεσμα; Νιώθεις πιο πεινασμένος και δυσκολεύεσαι να χορτάσεις.
Το στρες και γενικά τα συναισθήματα
Το στρες επηρεάζει διαφορετικά τον καθένα. Περίπου οι μισοί άνθρωποι τρώνε περισσότερο όταν αγχώνονται, ενώ οι άλλοι μισοί λιγότερο. Η ένταση του στρες, αλλά και οι στρατηγικές διαχείρισής του, παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Ορμονικές αλλαγές (ιδιαίτερα στις γυναίκες)
Κατά την προεμμηνορροϊκή φάση, η αυξημένη προγεστερόνη μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη πείνα. Το σώμα ανεβάζει ελαφρώς τη θερμοκρασία του και καταναλώνει περισσότερη ενέργεια, κάτι που μπορεί να μεταφραστεί σε ανάγκη για επιπλέον θερμίδες (έως και 150–500 kcal ημερησίως).
Τι και πότε έφαγες
Δεν σε «κρατούν» όλα τα γεύματα το ίδιο. Γεύματα φτωχά σε πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και καλά λιπαρά χωνεύονται πιο γρήγορα και οδηγούν σε πιο γρήγορη επανεμφάνιση της πείνας. Αντίθετα, ένας συνδυασμός σύνθετων υδατανθράκων (π.χ. ολικής άλεσης), πρωτεΐνης και λιπαρών βοηθά να διατηρηθεί ο κορεσμός για περισσότερη ώρα.
Η φυσική δραστηριότητα
Η άσκηση επηρεάζει την όρεξη με δύο τρόπους. Από τη μία, καίς ενέργεια και το σώμα ζητά «αναπλήρωση». Από την άλλη, έντονη προπόνηση μπορεί προσωρινά να μειώσει την όρεξη λόγω αλλαγών στη ροή αίματος και στις ορμόνες.
Γι’ αυτό πολλοί νιώθουν λιγότερη πείνα αμέσως μετά την προπόνηση, αλλά πολύ περισσότερη την επόμενη μέρα.
Η καθημερινότητα και η… βαρεμάρα
Δεν είναι πάντα βιολογική η πείνα. Μέρες με λιγότερη δραστηριότητα ή περισσότερη πλήξη μπορεί να σε κάνουν να νομίζεις ότι πεινάς, ενώ στην πραγματικότητα αναζητάς διέγερση ή διάλειμμα.
Φυσιολογικές ή ιατρικές καταστάσεις
Εγκυμοσύνη, θηλασμός, ασθένεια, τραυματισμός ή καταστάσεις όπως ο διαβήτης επηρεάζουν σημαντικά την όρεξη. Επίσης, η έντονη απώλεια όρεξης ή η υπερβολική πείνα μπορεί να σχετίζονται και με ψυχική υγεία, όπως κατάθλιψη.
Είναι «κακό» να τρως περισσότερο κάποιες μέρες;
Όχι. Στην πραγματικότητα, το να ακούς τα σήματα του σώματός σου είναι πιο ωφέλιμο από το να τα αγνοείς. Η λεγόμενη «κουλτούρα της δίαιτας» έχει μάθει πολλούς ανθρώπους να καταπιέζουν την πείνα τους. Όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις, το σώμα δεν «σε σαμποτάρει»· προσπαθεί να σε προστατεύσει και να διατηρήσει την ισορροπία.
Τι να κρατήσεις πρακτικά
Η αυξομείωση της όρεξης είναι φυσιολογική και πολυπαραγοντική. Δεν υπάρχει μία εξήγηση για όλες τις μέρες. Αυτό που βοηθά είναι να αρχίσεις να παρατηρείς μοτίβα:
- πώς κοιμήθηκες
- πόσο αγχωμένος είσαι
- τι έφαγες πριν
- αν γυμνάστηκες
- πώς νιώθεις γενικά
Αντί να προσπαθείς να «στριμώξεις» το σώμα σου σε ένα αυστηρό πλάνο, ίσως αξίζει να κάνεις το αντίθετο: να προσαρμόσεις τη διατροφή σου στις ανάγκες του. Και αν οι αλλαγές στην όρεξη είναι έντονες, επίμονες ή σε ανησυχούν, τότε καλό είναι να συμβουλευτείς έναν ειδικό υγείας ή διατροφής.
