Αλλάζουμε χαρακτήρα ανά εποχή;

Αποκλείεται να μην το έχεις προσέξει: Ο χειμώνας με τα σκοτάδια του και τα κρύα του είναι για χουχούλιασμα, κουβερτούλα και σειρές στον καναπέ. Μετά από λίγο, κάθε άνοιξη νιώθεις να ανοίγεις, σαν να ξεκολλάει κάτι από μέσα σου. Το καλοκαίρι σε βρίσκει έξω, πιο πρόθυμο για καινούριες παρέες, για αυθόρμητες αποφάσεις, για μικρές υπερβολές που τον υπόλοιπο χρόνο δεν θα έκανες. Και το φθινόπωρο φέρνει μαζί του μια περίεργη, γλυκιά επιστροφή στον εαυτό.

Αν το παρατηρήσεις λίγο πιο προσεκτικά, αυτές δεν είναι απλώς αλλαγές στη διάθεση. Είναι σαν να ενεργοποιούνται διαφορετικές εκδοχές του ίδιου ανθρώπου. Και κάπου εκεί γεννιέται το ερώτημα: αλλάζουμε τελικά χαρακτήρα ή απλώς αλλάζουμε… ένταση αναλόγως εποχής;

Μικρές εκδοχές του εαυτού μας

Σκέψου τον εαυτό σου τον Αύγουστο και τον Ιανουάριο. Δεν μιλάμε μόνο για το τι κάνεις, αλλά για το πώς νιώθεις, πώς αντιδράς, πόσο εύκολα λες «ναι» ή «όχι». Το καλοκαίρι μπορεί να πιάνεις κουβέντα με αγνώστους χωρίς δεύτερη σκέψη, ενώ τον χειμώνα να αποφεύγεις ακόμα και ένα μήνυμα που «θα απαντήσεις αργότερα».

Αυτό δεν σημαίνει ότι γίνεσαι άλλος άνθρωπος. Σημαίνει ότι διαφορετικές συνθήκες βγάζουν προς τα έξω διαφορετικές πτυχές του χαρακτήρα σου. Οι ψυχολόγοι περιγράφουν αυτή τη μετατόπιση ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στο περιβάλλον και την προσωπικότητα. Ο πυρήνας σου παραμένει σταθερός, αλλά το ποια πλευρά του φωτίζεται κάθε φορά εξαρτάται από τις συνθήκες.

Ο χειμώνας σε θέλει πιο μέσα

Ο χειμώνας, αν δεν ήταν εποχή, θα ήταν mode. Modus vivendi. Τρόπος λειτουργίας, αν και ακούγεται βαρετή η ελληνική εκδοχή του όρου. Το φως λιγοστεύει, οι μέρες μικραίνουν, οι θερμοκρασίες πέφτουν και, μαζί τους, πέφτει και η διάθεση για εξωστρέφεια.

Το σώμα σου αντιδρά στη μείωση του φωτός, επηρεάζοντας ορμόνες όπως η μελατονίνη και η σεροτονίνη. Αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερη ενέργεια, μεγαλύτερη ανάγκη για ξεκούραση και μια ελαφρά τάση προς εσωστρέφεια. Θες να μείνεις μέσα, να περιορίσεις τα ερεθίσματα, να προστατεύσεις τον εαυτό σου από τους εξωτερικούς θορύβους.

Κάποιες φορές αυτό παίρνει και πιο έντονη μορφή, όπως στην εποχική συναισθηματική διαταραχή, όπου η διάθεση επηρεάζεται πιο βαθιά. Ακόμα κι αν δεν φτάσουμε εκεί, όμως, ο χειμώνας μοιάζει να μας ψιθυρίζει να κάνουμε λίγο πίσω. Να ακούσουμε περισσότερο και να μιλήσουμε λιγότερο.

Η άνοιξη είναι ένα μικρό restart

Και μετά, σχεδόν ανεπαίσθητα, κάτι αλλάζει. Το φως επιστρέφει, τα απογεύματα μεγαλώνουν, και μαζί τους μεγαλώνει και η διάθεσή σου για κίνηση. Η άνοιξη έρχεται σαν μια εσωτερική επανεκκίνηση.

Ξαφνικά βρίσκεις τον εαυτό σου να θέλει να βγει, να περπατήσει, να δει κόσμο, να ξεκινήσει πράγματα που είχες αφήσει στην άκρη. Δεν είναι μόνο ψυχολογικό. Η αύξηση της ηλιοφάνειας ενισχύει την παραγωγή σεροτονίνης και ντοπαμίνης, κάνοντάς σε να νιώθεις πιο αισιόδοξος/η, πιο δραστήριος/α, πιο… έτοιμος/η για όλα.

Το καλοκαίρι βγάζει τον άλλο σου εαυτό

Κάπου ανάμεσα σε ένα ηλιοβασίλεμα και μια παγωμένη μπύρα που πίνεται στην παραλία, συμβαίνει κάτι μαγικό. Το καλοκαίρι χαλαρώνει τους κανόνες. Οι ρυθμοί πέφτουν, οι υποχρεώσεις χαλαρώνουν και η καθημερινότητα αφήνει λίγο χώρο για αυθορμητισμό.

Εκεί είναι που εμφανίζεται μια εκδοχή του εαυτού σου που ίσως δεν βλέπεις τόσο συχνά. Λες πιο εύκολα «ναι», γελάς πιο δυνατά, γνωρίζεις κόσμο χωρίς πολλή σκέψη, αφήνεσαι σε εμπειρίες.

Δεν είναι ότι γίνεσαι άλλος άνθρωπος. Είναι ότι μειώνεται η εσωτερική λογοκρισία. Σαν να χαμηλώνει η φωνή που σε κρατάει πίσω και να δυναμώνει εκείνη που λέει «ζήσε το τώρα».

Το φθινόπωρο σε μαζεύει ξανά

Και μετά έρχεται το φθινόπωρο, σαν ομαλή προσγείωση. Η πόλη ξαναγεμίζει, τα προγράμματα μπαίνουν σε σειρά, και εσύ αρχίζεις να μαζεύεις τα κομμάτια του καλοκαιριού. Δεν είναι απαραίτητα μελαγχολία, είναι περισσότερο μια διάθεση απολογισμού. Τι έκανες, τι δεν έκανες, τι θέλεις να κρατήσεις.

Είναι η εποχή που ισορροπείς ανάμεσα στην εξωστρέφεια που άφησες πίσω και την εσωστρέφεια που έρχεται. Μια ενδιάμεση φάση που σε βοηθά να βάλεις τάξη, να θέσεις στόχους, να ξαναβρείς ρυθμούς.

Άρα αλλάζουμε ή όχι;

Η απάντηση δεν είναι απόλυτη, και ίσως αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον. Δεν αλλάζει ο χαρακτήρας σου, με την έννοια ότι δεν μετατρέπεσαι σε κάποιον εντελώς διαφορετικό άνθρωπο. Τα βασικά σου στοιχεία παραμένουν εκεί.

Αυτό που αλλάζει είναι η ένταση, η διάθεση, το πόσο εύκολα ενεργοποιούνται συγκεκριμένες πλευρές σου. Το περιβάλλον, το φως, οι ρυθμοί της καθημερινότητας λειτουργούν σαν σκηνοθέτης που αποφασίζει ποιος ρόλος θα βγει μπροστά.

Ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο φυσιολογικό

Αν το δεις αλλιώς, αυτή η εποχική μετατόπιση δεν είναι αστάθεια. Είναι ευελιξία. Είναι η ικανότητά σου να προσαρμόζεσαι, να αλλάζεις ρυθμό, να συγχρονίζεσαι με κάτι μεγαλύτερο από εσένα.

Το περίεργο δεν είναι που τον χειμώνα θέλεις ησυχία και το καλοκαίρι κόσμο. Το περίεργο θα ήταν να νιώθεις ακριβώς το ίδιο κάθε μέρα, σε κάθε εποχή, ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει γύρω σου.

Ίσως τελικά ο χαρακτήρας να μην είναι κάτι σταθερό και ακίνητο, αλλά κάτι ζωντανό, που κινείται σε κύκλους, που αλλάζει φωτισμό, που μεταμορφώνεται ελαφρά χωρίς ποτέ να χάνει την ουσία του.

Σαν τις εποχές, ένα πράγμα.