Productivity bloom: Γιατί κάθε άνοιξη νιώθουμε ότι τώρα θα τα κάνουμε όλα;

Κάπου ανάμεσα στον πρώτο καφέ που πίνεις σε τραπεζάκι έξω και στο πρώτο απόγευμα που γυρνάς σπίτι χωρίς να έχει νυχτώσει ακόμα, συμβαίνει κάτι περίεργο: ξαφνικά νιώθεις ότι μπορείς να τα καταφέρεις όλα. Θα ξεκινήσεις γυμναστήριο. Θα καθαρίσεις το σπίτι. Θα μάθεις εκείνη τη γλώσσα που είχες βάλει στο Duolingo και την παράτησες τον Νοέμβριο. Θα τακτοποιήσεις τα οικονομικά σου, θα οργανώσεις τα ταξίδια του καλοκαιριού, θα βάλεις επιτέλους μια τάξη στη ζωή σου.

Αν σου ακούγεται γνώριμο, δεν είσαι μόνος/η. Υπάρχει μάλιστα και ένας όρος που περιγράφει αυτή την αίσθηση: productivity bloom, από το boom της έκρηξης και το bloom, την ανθοφορία της άνοιξης. Σαν να λέμε, εκείνη η περίοδος που η παραγωγικότητα μοιάζει να ανθίζει μαζί με την άνοιξη.

Το σώμα μας ξυπνά μαζί με την άνοιξη

Η πιο απλή εξήγηση είναι βιολογική. Τους χειμερινούς μήνες, οι μικρότερες μέρες και το λιγότερο φως επηρεάζουν το σώμα μας με τρόπους που συχνά δεν συνειδητοποιούμε. Το φως του ήλιου παίζει καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή σεροτονίνης, της νευροδιαβιβαστικής ουσίας που σχετίζεται με τη διάθεση και την ενέργεια. Όταν οι μέρες μεγαλώνουν, η έκθεση στο φυσικό φως αυξάνεται, και μαζί της ανεβαίνει και η διάθεσή μας.

Ταυτόχρονα, αλλάζει και η παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που ρυθμίζει τον ύπνο. Με περισσότερο φως μέσα στην ημέρα, το σώμα μπαίνει πιο εύκολα σε έναν πιο «ξύπνιο» ρυθμό. Το αποτέλεσμα είναι περισσότερη ενέργεια, περισσότερη εγρήγορση και συχνά περισσότερη όρεξη για δράση. Με απλά λόγια, δεν είναι ότι ξαφνικά γίναμε πιο οργανωμένοι άνθρωποι. Είναι ότι ο οργανισμός μας βγαίνει σιγά σιγά από τη χειμερινή νάρκη.

Το φαινόμενο της επανεκκίνησης

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, εξίσου ενδιαφέρουσα εξήγηση. Οι ψυχολόγοι μιλούν για το λεγόμενο fresh start effect, δηλαδή την τάση μας να νιώθουμε πιο πρόθυμοι να αλλάξουμε συνήθειες όταν υπάρχει μια συμβολική καινούρια αρχή. Τέτοιες αρχές μπορεί να είναι η Πρωτοχρονιά, τα γενέθλιά μας, η αρχή του μήνα ή η αλλαγή εποχής.

Η άνοιξη συγκεκριμένα, κουβαλά έναν πολύ ισχυρό συμβολισμό: είναι η εποχή της ανανέωσης. Τα δέντρα ανθίζουν, ο καιρός ανοίγει, όλα γύρω μας μοιάζουν να ξεκινούν από την αρχή. Δεν είναι και να απορείς που ο εγκέφαλός μας θέλει να συγχρονιστεί με αυτό το μοτίβο. Ξαφνικά η ιδέα της αλλαγής δεν φαίνεται τόσο τρομακτική. Αντίθετα, μοιάζει σχεδόν φυσική.

Οι λίστες που ανθίζουν (και καμιά φορά μας πνίγουν)

Υπάρχει όμως και μια μικρή παγίδα στο productivity bloom. Όταν η ενέργεια ανεβαίνει απότομα, έχουμε την τάση να υπερεκτιμούμε τον χρόνο και τις δυνατότητές μας.

Έτσι γεννιούνται οι θρυλικές ανοιξιάτικες λίστες. Θα ξεκινήσουμε γυμναστήριο, θα φτιάξουμε διατροφή, θα αποκτήσουμε νέα χόμπι, θα κάνουμε εκκαθάριση στη ντουλάπα, θα οργανώσουμε το γραφείο, θα αρχίσουμε να διαβάζουμε περισσότερο. Όλα αυτά μοιάζουν ξαφνικά εφικτά μέσα σε λίγες εβδομάδες. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά θέλουμε να τα κάνουμε όλα μαζί.

Και όταν μετά από λίγο η καθημερινότητα επιστρέψει στους φυσιολογικούς της ρυθμούς, η ενέργεια πέφτει και μαζί της πέφτει και η αυτοπεποίθηση. Εκεί εμφανίζεται η γνώριμη σκέψη ότι «τελικά δεν τα καταφέρνω». Στην πραγματικότητα, το μόνο που συνέβη είναι ότι ζητήσαμε από τον εαυτό μας να αλλάξει δέκα πράγματα ταυτόχρονα.

Πώς να αξιοποιήσεις την ανοιξιάτικη ενέργεια χωρίς να καείς

Το productivity bloom δεν είναι κακό πράγμα. Αντίθετα, μπορεί να γίνει μια πολύ καλή ευκαιρία για μικρές αλλαγές. Το μυστικό είναι να μην προσπαθήσεις να αναδιαμορφώσεις ολόκληρη τη ζωή σου μέσα σε ένα σαββατοκύριακο.

Διάλεξε ένα ή δύο πράγματα που όντως θέλεις να αλλάξεις. Κάτι σχετικά μικρό, που μπορεί να ενταχθεί εύκολα στην καθημερινότητά σου. Μια μικρή βόλτα μετά τη δουλειά, λίγη τακτοποίηση στο σπίτι κάθε Σάββατο ή δέκα λεπτά διάβασμα πριν τον ύπνο είναι συχνά αρκετά για να ξεκινήσει μια νέα συνήθεια. Οι μικρές αλλαγές έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα: είναι πιο πιθανό να κρατήσουν. Και τότε η άνοιξη δεν γίνεται απλώς μια σύντομη έκρηξη ενέργειας, αλλά η αρχή μιας αλλαγής που όντως μπορεί να μείνει.

Ίσως τελικά δεν χρειάζεται να τα κάνουμε όλα

Η αίσθηση ότι «τώρα θα τα κάνω όλα» είναι, κατά μία έννοια, ένα μικρό ανοιξιάτικο παραλήρημα. Αλλά είναι και κάτι όμορφο. Σημαίνει ότι το σώμα και το μυαλό μας νιώθουν ξανά ζωντανά, μετά από μήνες σκοτεινού ουρανού και βαριών μπουφάν. Ότι υπάρχει χώρος για καινούριες αρχές, έστω και μικρές. Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό νόημα της άνοιξης: όχι να αλλάξουμε τα πάντα, αλλά να θυμηθούμε ότι μπορούμε να αλλάξουμε κάτι.

Ένα πράγμα τη φορά.