Το βλέμμα στο παρελθόν

Ομολογώ ότι η απήχηση που έχει η δεκαετία του 1940 στο ελληνικό κοινό, δεν παύει να με ξαφνιάζει. Η πρόσφατη ανακάλυψη των εν δημοπρασία φωτογραφιών των εκτελεσμένων της Καισαριανής εμβόλισε την επικαιρότητα με τρόπο καταιγιστικό.

Το εντυπωσιακό στην παρούσα φάση είναι ότι η εξέλιξη δεν απασχόλησε αποκλειστικά το αριστερό κοινό, αλλά και ένα μέρος του συντηρητικού Τύπου και ακόμα μεγαλύτερο μέρος του συντηρητικού κοινού. Η αλήθεια είναι ότι το φωτογραφικό υλικό ανθρώπων που λίγη ώρα αργότερα θα πέθαιναν είναι  συγκλονιστικό. Εκείνο όμως που το κάνει συγκλονιστικότερο -και αυτό είναι πραγματικά πολύ ενδιαφέρον- είναι το ότι ανακαλύφθηκε τώρα.

Οι άνθρωποι που αναπαρήγαγαν στα social media αναρτήσεις με τις φωτογραφίας, όλοι αυτοί που έγραψαν και δημοσίευσαν κάποιο κείμενο σχετικό με αυτές, καθώς και όλοι αυτοί που σχολίασαν ή αντέδρασαν στις αναρτήσεις ένιωσαν μέρος της Ιστορίας. Περισσότερο από οποιαδήποτε τελετή η επικαιρότητα της ανακάλυψης των φωτογραφιών ζωντάνεψε τη μνήμη των ανθρώπων εκείνων και την προσφορά τους σε πολύ μεγαλύτερο ακροατήριο από εκείνο του πολιτικού τους χώρου.

Κοντά σε αυτού βέβαια και οι εμφυλιοπολεμικοί που δεν έχασαν την ευκαιρία να βρίσουν και να αναθεματίσουν τους σκοτωμένους κομμουνιστές, επιχειρώντας να διασώσουν τα ιδεολογικά σημεία αναφοράς που τους κρατούν εν ζωή και τους επιτρέπουν να αναπολούν μέρες όπως αυτές που «κοιμόμασταν με τις πόρτες ανοικτές» ή άλλες που σφραγίστηκαν από ρουπακιάδες και κασιδιάρηδες.  

Οι τρόποι και οι χρόνοι που η μνήμη αναβιώνει δεν είναι προβλέψιμοι. Η δεκαετία των μνημονίων άλλαξε την προσέγγιση αρκετού κόσμου στα γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η παρέλευση της κρίσης φαίνεται ότι την αλλάζει και πάλι. Εκεί εντάσσω και την σωστή και γρήγορη αντίδραση του Υπουργείου Πολιτισμού που κάλυψε θεσμικά το κενό που δημιούργησε η περιδιάβαση θραυσμάτων εθνικής μνήμης στα σαλόνια των ηλεκτρονικών δημοπρασιών. Σαν να βρήκαμε ερωτικές επιστολές της γιαγιάς μας να πωλούνται στο Μοναστηράκι. Ε, τις παίρνεις εσύ.   

Τα καλά να λέγονται.