Τα λάθη και οι εμμονές

Δεν είναι συχνό το φαινόμενο στον κόσμο της διανόησης και των ιδεών να σου υποδεικνύουν ένα λάθος που έκανες και εσύ, αντί να ζητάς συγγνώμη, να τους τη λες ζητώντας και τα ρέστα.

Ο πανεπιστημιακός Στάθης Καλύβας είναι ένας από τους δύο συγγραφείς του βιβλίου Big Bang 1970-1973, η άνθιση του πολιτισμού στα χρόνια της δικτατορίας που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Αντικείμενο του βιβλίου, ούτε λίγο ούτε πολύ, είναι η πολιτιστική παραγωγή στα χρόνια της Χούντας την οποία οι συγγραφείς βλέπουν ανεξάρτητη από το πολιτικό πλαίσιο.

Δεν έχω διαβάσει το βιβλίο και έτσι δεν θα μιλήσω για το περιεχόμενό του αν και η δική μου σκέψη λέει ότι αν παρατηρούμε το πολιτιστικό ανεξάρτητα από το πολιτικό μας ξεφεύγει μεγάλο κομμάτι της εικόνας- μπορεί βέβαια να κάνω και λάθος.

Θα μείνω σε όσα διαμείβονται αυτές τις ημέρες και δεν αφορούν τα επιστημονικά επιχειρήματα του βιβλίου. Ο Στάθης Καλύβας και η Νατάσσα Τριανταφύλλη αναφέρουν στο βιβλίο ότι ο συγγραφέας Μάριος Χάκκας αυτοκτόνησε, ενώ εκείνος πέθανε γύρω στα 40 του από καρκίνο. Ένα λάθος από αυτά που συμβαίνουν; Πιθανόν. Αθέλητο; Νομίζω σίγουρα. Τι κάνεις εκεί; Ζητάς συγγνώμη και πας παρακάτω ελπίζοντας να έχεις το περιεχόμενο να μιλήσεις για το βιβλίο.

Στις αιτιάσεις που ξεκίνησαν από τον επικεφαλής των εκδόσεων Άγρα, το σφάλμα των συγγραφέων χαρακτηρίστηκε «σοβαρό ατόπημα» και «προσβολή στη μνήμη του δημιουργού και την ιστορική αλήθεια». Υπερβολική η κριτική; Δεν είμαι σίγουρος, γιατί μιλάμε για επιστημονικό έργο όπου υποτίθεται πως η επαφή με το υλικό είναι μεγάλη και ο έλεγχος υπεύθυνος. Τα λάθη δημιουργούν στον αναγνώστη ανασφάλεια για τα υπόλοιπα γραφθέντα που περιέχονται στο βιβλίο και δίνουν την εντύπωση τα προχειρότητας.    

Σε κάθε περίπτωση ο κ. Καλύβας δεν το πήρε καλά. Άρχισε να κράζει τους επικριτές του - μετά τον εκδότη της Άγρας προστέθηκαν κι΄ άλλοι πολλοί- ως υποκινούμενους από την εξ αριστερών ιδεολογία τους και ως τυφλωμένους από το μένος εναντίον του και των δεξιών του πεποιθήσεων. Είπε ότι τους ενοχλεί ότι έχασαν την πολιτιστική ηγεμονία, ότι στοχοποιείται με κακοήθεια - δεν δίστασε μάλιστα να παραλληλίσει την παρέμβαση του εκδότη της Άγρας με τον Αυριανισμό της δεκαετίας του 1980.

Μέσω αυτής του της αντίδρασης (και της υπεράσπισής της τις επόμενες ημέρες) ο κ. Καλύβας φαίνεται να δημιουργεί ένα άλλο πρότυπο χειρισμού τέτοιων καταστάσεων το οποίο χαρακτηρίζεται μάλλον από εγκλήσεις και δημόσιες προσβολές παρά από την ταπεινότητα που χαρακτηρίζει, συνήθως, τους ανθρώπους του πνεύματος όταν πιάνονται λανθάνοντες.      

Μοιάζει ο εκ των συγγραφέων να μην… εκράτει τον νόμο που δίδασκε. Ενώ η πρόταση του βιβλίου είναι να δούμε το πολιτισμικό αποσυνδεδεμένο από την πολιτική όταν του υποδεικνύονται λάθη που αμφισβητούν την πραγματολογική επάρκεια του έργου προχωρά άμεσα ο ίδιος σε πολιτικοποίηση και μάλιστα  χαμηλότατου επιπέδου

Μπροστά στον κίνδυνο να τσαλακωθεί η εικόνα της απόλυτης αυθεντίας, ορισμένοι εκπρόσωποι της διανόησης προτιμούν να αντιμετωπίζουν τους ανεμόμυλους του… «σταλινισμού» παρά να κατέβουν από το καλάμι τους.