Έτσι είπαμε ρε Ελένη;

Αιώνες είχε η Ωραία Ελένη να απασχολήσει τόσο τη δημοσιότητα. Η νέα ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν και -κυρίως- η επιλογή του να την εμφανίσει μαύρη ανέδειξε αίφνης σε μείζον θέμα την πέτρα του τρωικού πολέμου.

Και τι μας νοιάζει βρε αδελφέ; - θα αναρωτηθεί ίσως κάποιος, και δικαιως κατά τη γνώμη μου.

Οι άνθρωποι που ψάχνουν να επιβεβαιώσουν τις «αλήθειες» τους στην τέχνη θα απογοητευτούν, ή αυτό που θα βρουν δεν θα είναι και… πολύ τέχνη. Πολλώ μάλλον όταν έχουμε να κάνουμε με εθνική αλήθεια, όπως θεωρούν οι περισσότεροι τον Όμηρο και τα έπη του.        

Όμως η Οδύσσεια και η Ιλιάδα ήταν ποιήματα γραμμένα με μυθική αφορμή και μπόλικους συμβολισμούς. Και ακριβώς επειδή έχουν πολλούς συμβολισμούς, δεν μπαγιατεύουν εύκολα, αλλά έχει ο καθένας περιθώριο να βάλει στην αφήγηση τη δική του ματιά.    

Όπως και οι αρχαιοελληνικές τραγωδίες ένα πράμα. Αν αρχίσουμε τώρα να προβάλουμε την προσωπική μας ματιά στην αρχαιοελληνική γραμματεία δεν θα βγάλουμε εύκολα άκρη. Τον Πολύφημο ας πούμε, πώς τον φαντάζεστε; Τις σειρήνες; Την Κίρκη;

Εδώ όμως το θέμα δεν είναι ότι η Ελένη θα εμφανιστεί με άλλα χαρακτηριστικά προσώπου, αλλά ότι θα είναι μαύρη – ένα χρώμα που αρκετοί συμπατριώτες μας φαίνεται ότι εξακολουθούν να θεωρούν σημαντικό κατωτερότητας ή «μη φυλετικής καθαρότητας». Αυτόν τον ρατσισμούλι βεβαίως- βεβαίως τον κρύβουν πίσω από την επίκληση της «ιστορικής ακρίβειας» και από το ενδιαφέρον τους για την διάσωσή της.

Η Ωραία Ελένη είναι ένα διαχρονικό σύμβολο ομορφιάς και γοητείας.  Κι αν δεν ψήνει εμάς τους θεατές, αρκεί να ψήνει τον Μενέλαο και τον Πάρη και – κυρίως – τον δημιουργό της επαναπροσέγγισης των επών. Γιατί περί επαναπροσέγγισης πρόκειται. Οι αφηγήσεις, οι συμβολισμοί και οι προθέσεις των καλλιτεχνών αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου, παλιώνουν και ανανεώνονται ανάλογα με τους πολιτισμικούς και κοινωνικούς κώδικες που επικρατούν.

Όποιος δεν το σηκώνει, ας μην βλέπει πιο πρόσφατες εκδοχές και ας μείνει με τις παιδικές του αναμνήσεις.