Τι σημαίνει ξεκούραση τελικά; Γιατί το να μην κάνουμε τίποτα μας αγχώνει

Υπάρχει εκείνη η πολυπόθητη στιγμή που λες «σήμερα δεν έχω τίποτα να κάνω». Κάθεσαι, αφήνεσαι, πιάνεις το κινητό ή δεν το πιάνεις, κοιτάς γύρω σου, και κάπου εκεί αντί για την πολυπόθητη χαλάρωση εμφανίζεται μια μικρή, ενοχλητική ανησυχία. Σαν να έχεις ξεχάσει κάτι σημαντικό. Σαν να μην αξιοποιείς σωστά τον χρόνο σου.

Καλώς ήρθες στη σύγχρονη ξεκούραση. Δεν είναι πάντα ξεκούραστη.

Γιατί το «δεν κάνω τίποτα» δεν μας ηρεμεί

Στο μυαλό μας, ξεκούραση σημαίνει παύση: Σταματάω να κάνω πράγματα, άρα ξεκουράζομαι. Στην πράξη όμως, μόλις τελειώσουν οι υποχρεώσεις, ο εγκέφαλος βρίσκει χώρο να πάρει φόρα. Εκεί που δεν είχες χρόνο να σκεφτείς, τώρα θυμάσαι τα πάντα ταυτόχρονα. Εκκρεμότητες, σκέψεις, μικρά και μεγάλα άγχη, πράγματα που έμειναν στη μέση ή δεν έγιναν ποτέ.

Έτσι, το σώμα μπορεί να κάθεται στον καναπέ, αλλά το μυαλό τρέχει σε fast forward, κι εσύ μένεις να αναρωτιέσαι γιατί νιώθεις κουρασμένος/η αφού δεν κάνεις τίποτα.

Η ενοχή του ρεπό, ή αλλιώς «μήπως χάνω χρόνο;»

Δεν βοηθάει και το ότι έχουμε μάθει να μετράμε τα πάντα με όρους απόδοσης. Τι έκανες σήμερα, τι πρόλαβες, τι πέτυχες. Ακόμα και η ξεκούραση πρέπει να έχει στόχο, συνήθως για να επιστρέψουμε «πιο δυνατοί» και «πιο παραγωγικοί». Αν δεν οδηγεί κάπου, αν δεν εξυπηρετεί κάτι, τότε μοιάζει λίγο άχρηστη.

Γι’ αυτό και το άσκοπο scrolling δείχνει πιο αποδεκτό από το να χαζεύεις απλώς το ταβάνι. Κάτι κάνεις, λες. Καταναλώνεις πληροφορία, είσαι σε επαφή με τον κόσμο. Το καθαρό τίποτα, χωρίς περιεχόμενο και χωρίς άλλοθι, μας κάνει να νιώθουμε ότι τεμπελιάζουμε επικίνδυνα και αδικαιολόγητα.

Όταν σταματάς, ο εγκέφαλος μιλάει

Όταν σταματά ο εξωτερικός θόρυβος, ο εγκέφαλος πιάνει την αγαπημένη του ασχολία: Φέρνει στην επιφάνεια αναμνήσεις, σκέψεις για το μέλλον, ερωτήσεις που είχαν μπει στο mute όσο έτρεχες. Αυτό από μόνο του δεν είναι κακό· εκεί συχνά γεννιούνται ιδέες, δημιουργικότητα, ξεκαθαρίσματα.

Αν όμως είσαι ήδη κουρασμένος/η ή πιεσμένος/η, αυτή η εσωτερική φλυαρία δεν μοιάζει με χαλάρωση. Μοιάζει με φασαρία. Και τότε το κενό γίνεται άβολο, γιατί σε φέρνει πολύ κοντά σε πράγματα που αποφεύγεις να σκεφτείς.

Ξεκούραση δεν σημαίνει απαραίτητα ακινησία

Κάπου εδώ γίνεται και το μεγάλο μπέρδεμα. Δεν ξεκουραζόμαστε όλοι με τον ίδιο τρόπο, ούτε χρειάζεται η ξεκούραση να είναι έλλειψη δράσης. Για πολλούς ανθρώπους, το να χαλαρώσουν σημαίνει να κάνουν κάτι ήσυχο και απορροφητικό, χωρίς πίεση και χωρίς στόχο: Μια βόλτα χωρίς προορισμό, λίγο μαγείρεμα, μουσική, χαζολόγημα με σειρές...

Αυτές οι στιγμές δεν είναι παραγωγικές, με την αυστηρή έννοια. Είναι όμως αποσυμπιεστικές. Δεν χρειάζεται να αποδείξεις τίποτα, ούτε να νιώσεις χρήσιμος/η, ούτε να βγάλεις αποτέλεσμα.

Η ξεκούραση είναι δεξιότητα (και δεν τη μάθαμε ποτέ)

Το πιο παράξενο απ’ όλα είναι ότι η ξεκούραση θέλει εξάσκηση. Αν έχεις συνηθίσει να γεμίζεις κάθε κενό και να είσαι διαρκώς απασχολημένος/η, το να σταματήσεις ξαφνικά θα σου φανεί περίεργο, ίσως και ενοχλητικό. Στην αρχή μπορεί να βαρεθείς, να αγχωθείς ή να νιώσεις ότι κάτι πάει στραβά.

Δεν πάει. Απλώς το νευρικό σου σύστημα ξεμαθαίνει το μόνιμο «τρέχα».

Οπότε, τι σημαίνει τελικά ξεκούραση;

Αν το τίποτα σε αγχώνει, ίσως αυτό να λέει περισσότερα για τον ρυθμό που ζεις παρά για το αν ξέρεις να χαλαρώνεις. Μπορεί απλώς να είναι η πρώτη φορά μετά από καιρό που δεν αποσπάς τον εαυτό σου από τον εαυτό σου.

Η ξεκούραση δεν είναι η ανταμοιβή για όταν θα έχεις ξεμπερδέψει με τα πάντα. Είναι βασική ανάγκη. Και το να μάθεις να μην κάνεις τίποτα χωρίς να νιώθεις τύψεις, μπορεί τελικά να είναι από τις πιο δύσκολες αλλά και πιο λυτρωτικές ασκήσεις της εποχής μας.