Κάθε Ιανουάριο, κάθε Δευτέρα, κάθε «από αύριο»: Η ιδέα του καθαρού ξεκινήματος μάς υπόσχεται σωτηρία. Μόνο που ξεκίνημα από το μηδέν δεν υπάρχει… και αυτό είναι απελευθερωτικό.
γράφει:
Υπάρχει μια στιγμή, συνήθως μετά τις γιορτές ή έπειτα από μια δύσκολη περίοδο, που λες «τώρα αλλάζω». Τώρα θα ξεκινήσω γυμναστική, τώρα θα τρώω καλύτερα, τώρα θα οργανωθώ, τώρα θα γίνω επιτέλους αυτός ο άνθρωπος που θα ήθελα να είμαι. Το φανταζόμαστε σαν reset: σαν να σβήνουμε ό,τι προηγήθηκε και να πατάμε ένα καθαρό, αστραφτερό start. Το πρόβλημα είναι το εξής: στην πραγματικότητα, ποτέ δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Αν το καλοσκεφτείς όμως, αυτό που μοιάζει με αποτυχία, είναι το μεγαλύτερό μας πλεονέκτημα.
Ο μύθος του «καθαρού ξεκινήματος» είναι βαθιά καθησυχαστικός. Μας λέει ότι το παρελθόν δεν μετράει, ότι τα λάθη διαγράφονται, ότι από Δευτέρα θα είμαστε άλλοι άνθρωποι. Λειτουργεί λίγο σαν τις ταινίες όπου ο ήρωας φεύγει σε άλλη πόλη και ξαναφτιάχνει τη ζωή του από την αρχή, χωρίς παλιές σχέσεις, συνήθειες ή εκκρεμότητες.
Μόνο που η πραγματική ζωή δεν έχει κουμπί διαγραφής. Το σώμα μας θυμάται, ο εγκέφαλος κουβαλά μοτίβα, οι συνήθειες δεν εξατμίζονται επειδή άλλαξε ο μήνας. Κι έτσι, όταν το «καθαρό ξεκίνημα» αποτυγχάνει –γιατί σχεδόν πάντα αποτυγχάνει– το παίρνουμε προσωπικά. «Δεν το έχω», «δεν μπορώ να αλλάξω», «πάλι τα ίδια».
Δεν ξεκινάμε από το μηδέν γιατί δεν είμαστε λευκές σελίδες. Είμαστε σωρευτικά όντα. Κάθε μας απόφαση πατά πάνω σε προηγούμενες εμπειρίες, κάθε μας συνήθεια έχει ιστορία, κάθε μας φόβος έχει λόγο ύπαρξης. Ακόμα και η πιο «κακή» συνήθεια κάποτε μας εξυπηρέτησε: μας προστάτευσε, μας ηρέμησε, μας βοήθησε να αντέξουμε.
Η ιδέα ότι μπορούμε απλώς να πετάξουμε όλο αυτό το υλικό στα σκουπίδια και να ξεκινήσουμε αλλιώς είναι όχι μόνο μη ρεαλιστική, αλλά και σκληρή. Μας ζητά να αρνηθούμε τον εαυτό μας αντί να τον καταλάβουμε. Και όταν αποτυγχάνουμε, η απογοήτευση είναι διπλή: δεν άλλαξε τίποτα και φταίμε κι από πάνω.
Συχνά, το καθαρό ξεκίνημα συνοδεύεται από μια νέα ταυτότητα: «τώρα είμαι άνθρωπος που σηκώνεται νωρίς», «τώρα είμαι άνθρωπος που δεν τρώει γλυκά», «τώρα είμαι άνθρωπος που τα έχει όλα υπό έλεγχο». Το πρόβλημα δεν είναι η φιλοδοξία, αλλά το άλμα. Από το «έτσι είμαι» στο «έτσι πρέπει να είμαι», χωρίς ενδιάμεσους σταθμούς.
Η ταυτότητα όμως δεν αλλάζει με δηλώσεις. Αλλάζει με μικρές επαναλήψεις που συσσωρεύονται. Και αυτές οι επαναλήψεις δεν ξεκινούν ποτέ από το μηδέν – ξεκινούν από εκεί που ήδη βρισκόμαστε, με όλες μας τις αντιφάσεις.
Αντί για καθαρά ξεκινήματα, η ζωή λειτουργεί με συνέχεια. Όχι θεαματική, όχι κινηματογραφική, αλλά πεισματάρα. Μια μικρή αλλαγή πάνω σε κάτι γνώριμο έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να κρατήσει από μια ολική ανατροπή.
Δεν χρειάζεται να γίνεις «άλλος άνθρωπος». Χρειάζεται να γίνεις λίγο πιο συνεπής με έναν άνθρωπο που ήδη υπάρχει. Να προσθέσεις, όχι να διαγράψεις. Να δουλέψεις με το υλικό που έχεις, όχι με αυτό που θα ήθελες ιδανικά να έχεις.
Σκέψου το: Αν δεν ξεκινάς ποτέ πραγματικά από το μηδέν, δεν είσαι και πίσω στο μηδέν κάθε φορά που κάτι πάει στραβά. Δεν ακυρώνονται όλα με ένα πισωγύρισμα. Δεν χάνεται η πρόοδος επειδή έκανες ένα διάλειμμα. Το παρελθόν δεν είναι εμπόδιο. Είναι η βάση σου.
Αυτό αλλάζει εντελώς τον τρόπο που βλέπουμε την αποτυχία. Δεν είναι απόδειξη ότι «δεν το έχουμε», αλλά πληροφορία. Δείχνει τι δεν δούλεψε, τι ήταν υπερβολικό, τι χρειάζεται προσαρμογή. Και η προσαρμογή είναι πάντα πιο ρεαλιστική από την επανεκκίνηση.
Ίσως το ζητούμενο δεν είναι να πατήσουμε reset, αλλά να κάνουμε μικρές ρυθμίσεις. Να χαμηλώσουμε λίγο τις προσδοκίες, να αλλάξουμε ταχύτητα αντί για κατεύθυνση, να διορθώσουμε πορεία χωρίς να γκρεμίσουμε τα πάντα.
Η ζωή δεν είναι λογισμικό. Δεν κάνει restart για να στρώσει. Είναι πιο πολύ σαν παλιό ραδιόφωνο: πιάνεις το κουμπί, στρίβεις λίγο εδώ, λίγο εκεί, μέχρι να καθαρίσει ο ήχος. Και καμιά φορά έχει και παράσιτα. Αλλά παίζει.
