Τρόπος ζωής Vs. Γονίδια: Τι μας γερνά;

του Νικόλα Γεωργιακώδη

Τι μας γερνά; Ερώτημα που βασανίζει αρκετούς άντρες και γυναίκες, οι οποίοι μετά την ηλικία των 40 συνήθως βλέπουν το πρόσωπο τους να αλλάζει δραματικά εικόνα. Μέχρι πρότινος, οι έρευνες έδειχναν ότι η γήρανση του δέρματός μας αποτελούσε εξολοκλήρου υπόθεση καθαρά... γονιδιακή. Με λίγα λόγια, η κληρονομικότητα έπαιζε σημαντικό ρόλο στην ταχύτητα με την οποία το δέρμα μας γερνάει και δείχνει "κουρασμένο". Σύγχρονη έρευνα έδειξε όμως, ότι ανεξάρτητα από τα γονίδια, οι παράγοντες που έχουν να κάνουν με την πρόωρη γήρανση είναι καθημερινά γύρω μας. Αφορούν τον τρόπο ζωής μας, τις κακές μας συνήθειες, την ψυχολογική μας κατάσταση, αλλά και το περιβάλλον στο οποίο ζούμε. Ποιοι είναι λοιπόν επακριβώς αυτοί οι παράγοντες; Σύμφωνα με ειδικούς, το κάπνισμα, η διατροφή, η έκθεση στον ήλιο και το υπερβολικό στρες, είναι οι πιο "επικίνδυνοι" εχθροί της νεότητάς μας. Με ποιόν τρόπο; Μάθετε παρακάτω.

Το στρες...
...κάνει τα κύτταρα του οργανισμού μας να υποφέρουν. Η ψυχολογική ένταση και το άγχος, μειώνουν τα τελομερή (τμήματα γενετικού κώδικα) που βρίσκονται στα άκρα των χρωμοσωμάτων. Σε πειράματα που έγιναν, τα άτομα που υπέφεραν από έντονο στρες είτε λόγω δουλειάς, είτε λόγω κακών συνθηκών στο σπίτι, παρουσίασαν κατά μέσο όρο 10 χρόνια αύξηση στην βιολογική τους ηλικία συγκριτικά με την πραγματική τους. Το στρες μειώνει σε τέτοιο σημείο τα τελομερή, που η βιολογική γήρανση των κυττάρων κυμαίνεται από 9 έως 18 χρόνια! Τα κύτταρα τα οποία επηρεάζονται περισσότερο από την μείωση είναι αυτά που ανήκουν στο ανοσολογικό σύστημα δηλαδή τα κύτταρα που συγκροτούν την άμυνα του οργανισμού. Η κατάθλιψη επίσης, αυξάνει τις ρυτίδες και τις γραμμές στο πρόσωπο, ενώ τα άτομα που πάσχουν από χρόνια κατάθλιψη παρουσιάζουν μεγάλη "κούραση" στους μύες του προσώπου. Η χρήση αντικαταθλιπτικών, σύμφωνα με ειδικούς, μπορεί να ελαττώσει το πρόβλημα. Τέλος, άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη τείνουν να αμελούν τον εαυτό τους, καπνίζουν αρκετά και καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ.

Το αλκοόλ λοιπόν...
ανεβάζει τα επίπεδα της γυναικείας ορμόνης οιστρογόνη στους άντρες και της αντρικής ορμόνης τεστοστερόνη στις γυναίκες. Στους άντρες ο όγκος των μυών ελαττώνεται σημαντικά, το σώμα γίνεται πιο καμπυλωτό, τα κόκαλα αδυνατίζουν και το τρίχωμα γίνεται πιο αραιό. Το οινόπνευμα επίσης, χαμηλώνει τα επίπεδα ινσουλίνης στο αίμα, με αποτέλεσμα να αυξάνονται τα επίπεδα λίπους και να δημιουργούνται "καμπύλες" στους άντρες. Στις γυναίκες παρατηρείται το αντίθετο. Οι καμπύλες χάνονται, ενώ η αύξηση της τεστοστερόνης κάνει το δέρμα λιγότερο άγριο και ξηρό, αυξάνοντας τις ρυτίδες. Αυτές οι αλλαγές ξεκινούν ακόμα και με μικρές ποσότητες και επιδεινώνονται όσο αυξάνει η κατανάλωση.

Το κάπνισμα...
όπως θα έχετε παρατηρήσει αρκετές φορές πάνω στο πακέτο, είναι ένας από τους κυριότερους παράγοντες που προκαλούν πρόωρη ρυτίδωση. Καπνίζοντας, αυξάνεται η παραγωγή της metalloproteinase, μιας ουσίας που βοηθάει στην ανανέωση του δέρματος. Μέχρι εδώ καλό ακούγεται. Η αύξηση όμως της παραγωγής της, δημιουργεί προβλήματα καθώς αρχίζει να διαλύει όχι μόνο το παλαιό αλλά και το νέο δέρμα επιταχύνοντας την γήρανση. Επιπρόσθετα, το κάπνισμα συρρικνώνει τα αγγεία που τρέφουν τα κύτταρα του δέρματος, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα οι καπνιστές να εμφανίζουν ρυτίδες σε μικρότερες ηλικίες από τους μή καπνιστές. Από έρευνες που έγιναν σχετικά, αποδείχτηκε ότι οι καπνιστές ηλικίας 40-49 χρονών είχαν παρόμοια επίπεδα ρυτίδωσης με μη καπνιστές ηλικίας 60-69.

Η διατροφή...
επηρεάζει και αυτή σε μεγάλο βαθμό την γήρανση του δέρματος με έναν... περίεργο τρόπο. Μετά την ηλικία των 40, τα άτομα που έχουν μεγαλύτερο βάρος από το κανονικό, τείνουν να δείχνουν νεότεροι(!) επειδή το λίπος "τραβάει" το δέρμα, κάνοντάς το να φαίνεται πιο σφιχτό και σφριγηλό. Σε καμία περίπτωση δεν εννοούμε να αρχίσετε μετά τα 40 να τρώτε τον άμπακο. Εάν θέλετε να καθυστερήσετε τη γήρανση, να ζήσετε περισσότερο kai με λιγότερα προβλήματα υγείας, τότε είναι καλύτερο να περιορίσετε στο αναγκαίο τις θερμίδες που καταναλώνετε καθημερινά. H μακροχρόνια διατροφή με περιορισμό στη λήψη θερμίδων (περίπου 1.800 θερμίδες ημερησίως) είναι σε θέση να επιβραδύνει το ρυθμό με τον οποίο γερνάει το ανθρώπινο σώμα.

Ο ήλιος
Η έκθεση στην, ελκυστική κατά τα άλλα, ηλιακή ακτινοβολία αποτελεί έναν από τους κυρίαρχους παράγοντες γήρανσης. Η χρόνια έκθεση του δέρματος στον ήλιο μπορεί σταδιακά να οδηγήσει στην πρόωρη γήρανσή του, προκαλώντας σε ορισμένες περιοχές καφέ κηλίδες και άλλου είδους χρωματικές αλλοιώσεις. Το μαύρισμα μπορεί να δείχνει εκ πρώτης όψεως ελκυστικό, αλλά στην πραγματικότητα δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την πρόωρη γήρανση του δέρματος.

Πώς μπορούμε λοιπόν να "ξεγελάσουμε" το πλήρωμα του χρόνου και να δείξουμε νεότεροι; Botox; Λάθος απάντηση. Ακολουθώντας ορισμένους απλούς και βασικούς κανόνες επιβράδυνσης της πρόωρης γήρανσης; Σωστά!

*Διακοπή του καπνίσματος
*Μειώστε την ολική ημερήσια κατανάλωση θερμίδων
* Άσκηση τουλάχιστον δύο φορές την βδομάδα
*Λιγότερο λίπος στην διατροφή, και αυτό να προέρχεται από το φρέσκο μη προτηγανισμένο ελαιόλαδο. Αυτό σημαίνει να αποφεύγετε τα βούτυρα, τις κρέμες γάλακτος, τα τυριά, το αρνί, τις καρύδες, το φοινικέλαιο, τις μαργαρίνες, τα υδρογονωμένα φυτικά έλαια.
*Να τρώτε περισσότερα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, καθώς και τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες και σύνθετους υδατάνθρακες, δηλ. αναποφλοίωτα όσπρια και ρύζι, ψωμί ολικής άλεσης, καλαμπόκι, πατάτες φούρνου και μειώστε γενικά τα τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη, που είναι παράλληλα φτωχά σε σύνθετους υδατάνθρακες.
*Περιορίστε τη ζάχαρη σε μία- δύο κοφτές κουταλιές σούπας το πολύ, ημερησίως
*Μειώστε το αλάτι. Όχι βιομηχανοποιημένα ή τρόφιμα εστιατορίου, όχι κονσέρβες, όχι σάλτσες σόγιας ή κρεάτων, κύβους ζωμών κρέατος, έτοιμες σούπες, chips, crackers. Διαβάζετε τις ετικέτες στα τρόφιμα. Δεν πρέπει να περιέχουν πάνω από 150 mg νάτριο ανά μερίδα
*Πίνετε οινόπνευμα με μέτρο ή καθόλου