Ωραία που’ναι η Λειβαδιά και οι Πηγές στην Κρύα

Γύρω στις δύο ώρες από την Αθήνα, η Λιβαδειά είναι από τις αγαπημένες μας μονοήμερες παντός καιρού. Ξεκινάς το πρωί, περπατάς δίπλα στο ποτάμι με τα πλατάνια να κρύβουν τον ουρανό και να αφήνουν μικρές ηλιαχτίδες φωτός να καθρεφτίζονται στα νερά, βλέπεις ενδιαφέροντα αξιοθέατα και καταλήγεις για κοψίδια και μεζέδες.

Αν μας ρωτάς πάντως, το φθινόπωρο της πηγαίνει ιδιαίτερα, κυρίως όταν τα πλατάνια αρχίζουν να ρίχνουν τα κίτρινα και καφετιά τους φύλα φτιάχνοντας το τέλειο σκηνικό για βόλτες.

Εν αρχή ην οι Πηγές Κρύας

Ξακουστό και κοσμαγάπητο σποτ για πικνίκ όταν έρθουν με το καλό οι Αλκυονίδες, αλλά και για φυσιολατρική βόλτα… παντός καιρού αν εξοπλιστείς με σκουφάκια και κασκόλ, οι Πηγές της Κρύας βρίσκονται στα νότια της πόλης και είναι ένα φαντασμαγορικό τοπίο όλο τρεχούμενα νερά, μίνι καταρράκτες, νερόμυλους, πέτρινα γεφυράκια, αιωνόβια πλατάνια και μονοπάτια στρωμένα με κριτσανιστά φύλλα.

Στις δύο όχθες του ρυακιού θα βρεις μπόλικα καφέ και ταβερνάκια για να αράξεις, ενώ αν έχεις όρεξη για περπάτημα, μπορείς να ακολουθήσεις το μονοπάτι μέχρι το εκκλησάκι της Αγίας Ιερουσαλήμ, από όπου η θέα έχει ολόκληρη την πόλη στο πιάτο.

Και αν σου αρέσουν οι αρχαίοι μύθοι, τα νερά της Κρύας έχουν και τη δική τους ιστορία. Με την περιοχή συνδέονται οι πηγές της Λήθης και της Μνημοσύνης, που αποτελούσαν μέρος του τελετουργικού στο Μαντείο του Τροφωνίου. Όπως περιγράφει ο Παυσανίας, πριν κατέβουν στο μαντείο, οι επισκέπτες έπιναν πρώτα νερό της Λήθης, για να ξεχάσουν τις καθημερινές τους έγνοιες, και στη συνέχεια της Μνημοσύνης, για να συγκρατήσουν όσα θα έβλεπαν και θα άκουγαν εκεί. Η προετοιμασία τους περιλάμβανε και λουτρό στα νερά της Έρκυνας για μια σωστή εμπειρία… spa.

Μια στάση στην Πινακοθήκη Θεόδωρου Λαζαρή

Στο ιστορικό κτήριο της Νεροτριβής, ακριβώς δίπλα στην Κρύα, βρίσκεται μια νέα προσθήκη στις πολιτιστικές στάσεις της Λιβαδειάς. Η Πινακοθήκη Θεόδωρου Λαζαρή εγκαινιάστηκε στις 3 Οκτωβρίου και φιλοξενεί έργα του Λιβαδείτη ζωγράφου, δίνοντας την ευκαιρία να γνωρίσεις την ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα δουλειά του μέσα στην πόλη που τον ενέπνευσε.

Ο Λαζαρής, ο οποίος γεννήθηκε στη Λιβαδειά το 1882 και δώρισε 72 έργα του στον Δήμο, 68 από τα οποία φιλοξενούνται στην Πινακοθήκη, ασχολήθηκε παράλληλα με τη ζωγραφική και την αγιογραφία, συνδέοντας την καλλιτεχνική του πορεία με τη θρησκευτική τέχνη, ενώ συμμετείχε (μεταξύ άλλων) και στη Μπιενάλε της Βενετίας το 1934.

Πάμε Κάστρο;

Ακριβώς πάνω από τις Πηγές της Κρύας, η πόλη έχει το δικό της κάστρο, που το διαμόρφωσαν όπως το βλέπεις σήμερα οι Καταλανοί τον 14ο αιώνα, όταν νίκησαν τους Φράγκους στη μάχη του Βοιωτικού Κηφισού (αλλιώς γνωστή και ως Μάχη της Κωπαΐδας). Κάτσε όμως, έχει κι άλλη ιστορία.

Το κάστρο τους το πήραν περίπου έναν αιώνα αργότερα άλλοι Ισπανοί, οι Ναβαραίοι, που νίκησαν σε μια μεγάλη μάχη το 1460, και το κράτησαν για 30 χρόνια, ώσπου να φτάσει εδώ ο Μωάμεθ –ο γνωστός, ο Πορθητής. Από το Κάστρο σώζονται σήμερα οι πύλες του και ένας από τους πύργους, και η φαντασμαγορική του θέα φυσικά που είναι αιώνια και αθάνατη.

Μια πανέμορφη Μονή

Θρησκευτικό τουρισμό κάνεις; Αν ναι, τότε οφείλουμε να σε ενημερώσουμε τα δέοντα. Με ιστορία που ανάγεται στον 11ο αιώνα, η Ιερά Μονή Προφήτη Ηλία Παρνασσίδος, κοντά στο Χρισσό, περί τη μία ώρα από τη Λειβαδιά, αποτελεί σημαντικό θρησκευτικό και πολιτιστικό σημείο αναφοράς για τη Φωκίδα. Η Μονή συνδέεται με την προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 στη Ρούμελη, καθώς και με την ορκωμοσία αγωνιστών στις 24 Μαρτίου του ίδιου έτους.

Ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα κειμήλια της κατέχει το περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο του καθολικού, έργο του 1834, το οποίο ξεχωρίζει για την πλούσια σύνθεση και την υψηλή τέχνη της κατασκευής του και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής του 19ου αιώνα και σημαντικό στοιχείο της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Φωκίδας.

Η μονή επαναλειτουργεί από το 1988 με γυναικεία αδελφότητα, ενώ σήμερα ηγουμένη είναι η μοναχή Κικιλία.

Ναι αλλά να φάμε και κάτι ε;

Η Λιβαδειά έχει συνδέσει το όνομά της με τις σούβλες και τα ψητά, επομένως εδώ θα φας πρωτεΐνη στα καλύτερά της. Στο Καλλίγευστον (Ελ. Βενιζέλου 19, τηλ.: 22610 23338) θα δοκιμάσεις κοτόπουλο με μέλι, κρασί, σουμάκ και μαυροκούκι, μπιφτέκι σχάρας με λαδολέμονο γιαουρτιού και σως ψητής ντομάτας, χοιρινή τηγανιά στο σαγανάκι και τυροκροκέτες, ενώ στα Κοψίδια (Στρ. Ιωάννου 105, τηλ.: 697 784 5483) θα καθίσεις για κοντοσούβλι, κοκορέτσι, σπληνάντερα, παϊδάκια, μπριζόλες και μπιφτέκια στη σχάρα.

Στου Λουκά (Στρ. Ιωάννου 8, τηλ.: 22610 21200) θα παραγγείλεις χοιρινό κοντοσούβλι, παϊδάκια, κοκορέτσι ή προβατίνα, με χειροποίητη τυροκαυτερή και πατάτες τηγανητές κομμένες στο χέρι. Αν προτιμάς μεζέδες δίπλα στο ποτάμι, στον Παλιάτσο (Έρκυνας 5, Λιβαδειά, τηλ.: 22610 89664) θα μοιραστείς τυροπιτάρι, στικς κοτόπουλου, τηγανιά κοτόπουλου, κοντοσούβλι και ποικιλίες κρεατικών, παρέα με ελληνικά αποστάγματα. Λίγο έξω από την πόλη, στην Ταβέρνα ο Νώντας (2ο χλμ. παλαιάς εθνικής οδού Λιβαδειάς–Αθήνας, τηλ.: 22610 25422), που λειτουργεί από το 1964, θα βρεις τυροβόλι, ψιμοτύρι Παρνασσού, αρνί σούβλας, κοκορέτσι, κοντοσούβλι, μοσχάρι κόντρα και αρνίσια παϊδάκια.

Αν θέλουμε να συνεχίσουμε τη βόλτα

Θέλεις κι άλλες βόλτες; Καλά κάνεις. Η ίδια η Λιβαδειά γεμίζει άνετα μια χαλαρή μονοήμερη. Αν, ωστόσο, ξεκινήσεις νωρίς και θέλεις μια επιπλέον στάση, οι πηγές των Χαρίτων, βρίσκονται ακριβώς ένα τέταρτο έξω από τη Λιβαδειά, στον Ορχομενό και πήραν το όνομά τους από τον μύθο που θέλει τις Τρεις Χάριτες να γεννήθηκαν εδώ, κάτω από την Ακρόπολη του Ορχομενού.

Στην πηγή που αναβλύζει μέχρι σήμερα, μας λέει και πάλι ο μύθος, οι τρεις τους έλουζαν αργότερα την Αφροδίτη. Σήμερα, γύρω από τις πηγές θα κάνεις μια όμορφη πλην σύντομη πεζοπορία, και θα αγοράσεις ολόφρεσκιες πέστροφες από τα παρακείμενα ιχθυοτροφεία.