10 σπουδαίοι λόγοι να δεις τις Τρωάδες του Εθνικού Θεάτρου

Πενήντα χρόνια από τότε που ξεκίνησε το σύγχρονο φεστιβάλ του, και περίπου 2.350 από τότε που κάθισε πρώτη φορά κόσμος στις κερκίδες του για να δει παράσταση, το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου μας υποδέχτηκε πραγματικά όλους.

Όχι μόνο όσους βλέπουμε και ακούμε, όχι μόνο όσους μπορούμε να σκαρφαλώσουμε τα πέτρινα σκαλοπάτια του. Όλους όλους. Θεατές και ηθοποιούς. Ανθρώπους με και χωρίς αναπηρία. Κάθε είδους αναπηρία –σωματική, αισθητηριακή, νοητική. Γι’ αυτό διαβάζεις παντού αυτές τις μέρες ότι στην Επίδαυρο γράφτηκε Ιστορία.

Δεν ήταν, όμως, μόνο η προσβασιμότητα που έκανε σπουδαία την παράσταση των Τρωάδων, σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου και σε πρώτη σύμπραξη του Εθνικού Θεάτρου με την ομάδα Εν Δυνάμει, που απαρτίζεται από ηθοποιούς με και χωρίς αναπηρία. Έχουμε εννέα ακόμα καλούς λόγους να την δεις, στην περιοδεία της που θα την φέρει σύντομα και στην Αθήνα.

Καταρχάς, το ίδιο το έργο

Βαθύτατα αντιπολεμική και σπαραξικάρδια επίκαιρη, ίσως η πιο πολιτική από τις τραγωδίες του Ευριπίδη που μας σώθηκαν είναι ένα κείμενο συγκλονιστικό, με ηρωίδες τις γυναίκες της Τροίας που θρηνούν για την καταστροφή της πόλης τους και το ζοφερό μέλλον που διαγράφεται μπροστά τους. Δεν έχει λύτρωση, δεν έχει κάθαρση, δεν έχει από μηχανής θεούς να σώζουν τελευταία στιγμή την κατάσταση. Τελειώνει με την Τροία να καίγεται. Πάρε χαρτομάντηλα.

Το (τόσο, όσο) πειραγμένο κείμενο

Με μικρές αλλά καίριες αλλαγές, βασισμένη στην μετάφραση του Γιάννη Τσαρούχη, η διασκευή της Ελένης Ευθυμίου επιχειρεί ένα αιχμηρό σχόλιο, ανατρέποντας την παθητική στάση, και μαζί την μοίρα των ηρωίδων της σε δύο συγκλονιστικές σκηνές που δεν θα αποκαλύψουμε, για να σε αφήσουμε να απολαύσεις όπως του πρέπει το απροσδόκητο φινάλε.

Η σκηνοθεσία

Πληθωρική και γεμάτη ακατάβλητη ενέργεια, η σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου γεμίζει κάθε γωνιά της ορχήστρας με σώματα που τρέχουν, σκαρφαλώνουν, σωριάζονται, αγκαλιάζονται και συγκρούονται. Δεν αφήνει τις Τρωάδες να απολιθωθούν σε μια σειρά θρήνων, τις βλέπει σαν ενεργό σύνολο που αναπνέει, πονά και εξεγείρεται συλλογικά. Με αναφορές στο σήμερα, και σε συνδυασμό με την θαυμάσια δουλειά του Τάσου Παπαδόπουλου στην κίνηση, που κάνει τους 22 ερμηνευτές να λειτουργούν πότε σαν ενιαίο σώμα που ασφυκτιά, και πότε σαν 22 εντελώς ξεχωριστοί κόσμοι, φτιάχνει ένα αποτέλεσμα βαθιά σωματικό, που πάλλεται διαρκώς.

Το συναρπαστικό σκηνικό

Αν κάτι δεν περιμέναμε να γράψουμε ποτέ, ήταν πως το σκηνικό θα αποτελούσε βασικό λόγο για να δεις μια παράσταση. Αλλά ποτέ μη λες ποτέ. Η ευρηματική δημιουργία της Ευαγγελίας Κιρκινέ παραπέμπει ταυτόχρονα σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, καμένη γη και ψυχολογική κατάσταση των εγκλωβισμένων ηρωίδων. Τα διαφορετικά του επίπεδα λειτουργούν τέλεια για να συμβολίσουν την εξουσία, την απόγνωση, τις απέλπιδες προσπάθειες λύτρωσης έστω και την ύστατη στιγμή. Το δε υδάτινο στοιχείο, αντί να εξαγνίζει, μοιάζει να τονίζει ακόμα περισσότερο αυτήν ακριβώς την (στα όρια της τρέλας) απελπισία.

Η Κασσάνδρα της Νάνσυς Σιδέρη

Σπαρακτικά σωματική, πληθωρικά εξωστρεφής, γεμάτη ένθεη μανία αλλά ταυτόχρονα γήινη και απτή, η Νάνσυ Σιδέρη ξεχωρίζει ανάμεσα στις πολλές καλές ερμηνείες, αποδίδοντας μια Κασσάνδρα που είχε καιρό να δει το ελληνικό θέατρο.

Ο Ταλθύβιος του Αργύρη Ξάφη

Είναι δύσκολες οι ισορροπίες του Ταλθύβιου: Ο αγγελιοφόρος του ελληνικού στρατού κουβαλά, εκπροσωπώντας την πλευρά των νικητών, τις τύψεις του, τις οποίες πρέπει όμως και να κρύψει από τις Τρωάδες στις οποίες απευθύνεται. Επάνω σε αυτήν την ψυχαναλυτικά περίπλοκη συνθήκη ακροβατεί ο Ξάφης, πλάθοντας έναν Ταλθύβιο διάφανο σαν το νερό, ξεκάθαρο μέσα στο χάος του, γλυκόπικρα αστείο στη μία και μοναδική κωμική νότα (μαύρου χιούμορ) ολόκληρης της παράστασης.

Ο Χορός της ομάδας Εν Δυνάμει

Έντεκα διαφορετικά σώματα, φωνές, ηλικίες και βιώματα συναντιούνται σε έναν Χορό αληθινά πολυφωνικό. Τα μέλη της ομάδας Εν Δυνάμει και οι υπόλοιπες ερμηνεύτριες δεν προσπαθούν να κινηθούν, να μιλήσουν ή να θρηνήσουν με τον ίδιο τρόπο. Η διαφορετικότητά τους αναδεικνύεται και εντάσσεται οργανικά στην παράσταση, έτσι που να κρατούν η καθεμία τον δικό της ρυθμό και τη δική της σκηνική παρουσία, κι ωστόσο να αναπνέουν μαζί, σαν κοινότητα που μοιράζεται την ίδια καταστροφή. Ο συλλογικός τους θρήνος αποκτά έτσι σάρκα, αλήθεια και, όσο πλησιάζει το τέλος, κάτι από εξέγερση.

Η στοιχειωτική ζωντανή μουσική

Η μουσική του Λευτέρη Βενιάδη, που ερμηνεύουν ζωντανά επί σκηνής η Σοφία Καμαγιάννη στο πιάνο, ο Γιώργος Μπουκαούρης στα κρουστά και ο Σοφιανός Πεσιρίδης στο όμποε διατρέχει όλη την παράσταση σαν δεύτερη φωνή. Άλλοτε υπόκωφη και απειλητική, άλλοτε σπαρακτικά θρηνητική, υποδαυλίζει τον ρυθμό της δράσης και εντείνει την σκοτεινή ατμόσφαιρα της παράστασης.

Εκείνη η σκηνή της Λωξάνδρας Λούκας

Η Lloxy, η πρώτη ηθοποιός με σύνδρομο Down που ανέβηκε πριν από τρία χρόνια στη σκηνή της Επιδαύρου, επιστρέφει φέτος ως μέλος του χορού, και γίνεται πρωταγωνίστρια μιας σκηνής που θα θυμόμαστε καιρό. Γιατί η δυσκολία της στην άρθρωση γίνεται εργαλείο ερμηνευτικό, τη στιγμή που καλείται να πει στην Εκάβη ότι είδε να σκοτώνουν την Πολυξένη επάνω στον τάφο του Αχιλλέα, και όλος ο πανικός, η φρίκη, ο τρόμος ενός παιδιού αποτυπώνονται στις κραυγές της, κάνοντας την αναπηρία στοιχείο δραματουργικό, και αποδεικνύοντας ότι η περιλάλητη συμπερίληψη δεν είναι το δωράκι μας στα άτομα με αναπηρία. Είναι δώρο για το ίδιο το θέατρο.

Το πρόγραμμα της περιοδείας

Προπώληση εισιτηρίων: Ticketservices.gr

Μετάφραση: Γιάννης Τσαρούχης
Διασκευή—Σκηνοθεσία: Ελένη Ευθυμίου
Σύμβουλος δραματουργίας: Σοφία Ευτυχιάδου
Σκηνικά: Ευαγγελία Κιρκινέ
Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Μουσική: Λευτέρης Βενιάδης
Κίνηση: Τάσος Παπαδόπουλος
Φωτισμοί: Ζωή Μολυβδά – Φαμέλη
Σχεδιασμός ήχου: Σοφία Καμαγιάννη
Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου
Δραματολόγος παράστασης: Εύα Σαραγά
Βοηθός σκηνοθέτριας: Θέμης Θεοχάρογλου
Βοηθός σκηνογράφου: Μαριάνθη Ράδου
Βοηθός ενδυματολόγου: Δέσποινα Μαρία Ζαχαρίου
Βοηθός φωτίστριας: Νατάσα Πετροπούλου
Β΄ βοηθός σκηνογράφου: Ταξιάρχης Χούμος
Καλλιτεχνικές συνεργάτιδες για την υποστήριξη της ομάδας Εν Δυνάμει: Ελένη Ζαχοπούλου, Δάφνη Καφετζή, Αγγελική Τόμπρου

Παίζουν (αλφαβητικά): Αργύρης Ξάφης (Ταλθύβιος), Εύη Σαουλίδου (Ανδρομάχη), Νάνσυ Σιδέρη (Κασσάνδρα), Βασιλική Τρουφάκου (Ελένη), Λυδία Φωτοπούλου (Εκάβη), Γιώργος Χριστοδούλου (Μενέλαος)

Χορός: Μύριαμ Σοφία Αρτζανίδου, Μαρία Δαχλύθρα, Ελένη Δημοπούλου, Νίκος Κυπαρίσσης, Ειρήνη Κουρούβανη, Λωξάνδρα Λούκας, Λυγερή Μητροπούλου, Θεανώ Παπαβασιλείου, Κατερίνα Παπανδρέου, Νίκη Πεταλά, Χρύσα Τουμανίδου

Μαζί τους, στους ρόλους της νεαρής Πολυξένης και του μικρού Αστυάνακτα, η Άνα Τζουλάκη Χριστοδούλου και ο Μιχάλης Μήτσης αντίστοιχα.

Μουσικοί επί σκηνής: Σοφία Καμαγιάννη (πιάνο), Γιώργος Μπουκαούρης (κρουστά), Σοφιανός Πεσιρίδης (όμποε)

Φωτογραφίες: Karol Jarek