Τι είναι η ηθική πολυγαμία και πώς θα τη δοκιμάσεις

Αντίθετα με ό,τι σου έμαθαν, η μονογαμία στις σχέσεις δεν είναι υποχρεωτική. Είναι συμφωνία. Αν δεν σου αρέσει, μπορείς να κάνεις άλλη.

Έτσι εμπρηστικά θα το ξεκινήσουμε, ναι, για να σε πάρουμε απ’ τα μούτρα και να θυμίσουμε ότι οι σχέσεις γενικώς, και οι ερωτικές σχέσεις ειδικώς, είναι ό,τι τις κάνουν οι άνθρωποι που τις συνάπτουν. Και υπάρχουν τόσες διαφορετικές σχέσεις όσοι και άνθρωποι, μην κοιτάς που τις περισσότερες γύρω σου τις βλέπεις απέξω, οπότε σου φαίνονται όλες ίδιες.

Για να μην επαναλάβουμε πως όλα τα προβλήματα των σύγχρονων σχέσεων προκύπτουν από τη μονογαμία, και μας πεις δογματικούς με το καλημέρα σας.

Ηθική πολυγαμία, τι είναι;

Αυτό που λέει το όνομά της, η συμφωνία δύο ή περισσότερων ενηλίκων που σχετίζονται συναισθηματικά μεταξύ τους, ότι δεν θέλουν αποκλειστικότητα στη σχέση τους. Στα αγγλικά λέγεται ethical non monogamy, αλλά το ηθική μη μονογαμία κάπως κλωτσάει στα ελληνικά.

Η έμφαση, όπως πιθανότατα μαντεύεις, βρίσκεται στο πρώτο συνθετικό, στο ηθική, που σημαίνει πως όλοι ξέρουν τι συμβαίνει, όλοι έχουν συμφωνήσει, όλοι έχουν δικαίωμα να πουν «ναι», «όχι», «μέχρι εδώ», «αυτό με πονάει», «αυτό μου αρέσει», «αυτό θέλει επαναδιαπραγμάτευση». Δεν είναι σε καμία περίπτωση απιστία με ψαγμένο όνομα.

Η ηθική πολυγαμία είναι ομπρέλα

Από κάτω της χωράνε διάφορα μοντέλα: ανοιχτές σχέσεις, όπου ένα ζευγάρι παραμένει η βασική σχέση αλλά επιτρέπει ερωτικές ή σεξουαλικές επαφές με άλλους ανθρώπους· polyamory, όπου μπορούν να υπάρχουν περισσότερες από μία συναισθηματικές σχέσεις ταυτόχρονα· swinging, που συνήθως αφορά περισσότερο το σεξ και λιγότερο τη δημιουργία παράλληλων δεσμών· σχέσεις χωρίς ιεραρχία, όπου κανείς δεν θεωρείται «βασικός» και κανείς «δευτερεύων».

Προφανώς, δεν χρειάζεται να τα αποστηθίσεις όλα αυτά, ούτε να διαλέξεις από την πρώτη στιγμή πού θέλεις να γραφτείς λες και είναι σέχτα στην οποία θα υπογράψεις διά βίου συμβόλαιο. Χρειάζεται όμως να καταλάβεις πως δεν υπάρχει ένα κουμπί που το πατάς και μπαίνεις στην πολυγαμία. Υπάρχουν πολλές πόρτες, και καλό είναι να ξέρεις ποια θες να ανοίξεις. Πριν την ανοίξεις, κάνε την πιο άβολη, και πιο χρήσιμη, ερώτηση:

Γιατί θέλεις να το δοκιμάσεις;

Επειδή νιώθεις πως η αποκλειστικότητα δεν σου ταιριάζει; Επειδή έχεις ερωτική περιέργεια; Επειδή αγαπάς τον άνθρωπό σου, αλλά χρειάζεσαι περισσότερη ζωή; Ή μήπως επειδή η σχέση έχει προβλήματα και σκέφτεσαι να τη σώσεις προσθέτοντάς της άλλους ανθρώπους, σαν να ρίχνεις glitter πάνω σε ρωγμή στον τοίχο; Η ηθική πολυγαμία δεν σώζει αυτόματα μια σχέση που βουλιάζει. Μπορεί, αντίθετα, να φωτίσει (με προβολείς γηπέδου) όλα τα ήδη προβληματικά σημεία της.

Αν είσαι σε σχέση, η πρώτη κουβέντα δεν είναι «λοιπόν, από αύριο βγαίνω ραντεβού». Είναι «θέλω να μιλήσουμε για κάτι που σκέφτομαι». Με ηρεμία και χωρίς τελεσίγραφα. Λες τι νιώθεις, τι σε τραβάει σε αυτή την ιδέα, τι φοβάσαι, τι δεν ξέρεις ακόμα. Και μετά ακούς. Όχι για να βρεις το νομικό παραθυράκι, αλλά στ’ αλήθεια. Ο άλλος μπορεί να ενθουσιαστεί, να τρομάξει, να θυμώσει, να ζηλέψει προκαταβολικά, να πει «θέλω χρόνο». Όλα αυτά είναι κανονικές ανθρώπινες αντιδράσεις, όχι εμπόδια που πρέπει να πηδήξεις σαν πίστα σε βιντεοπαιχνίδι.

Μετά έρχονται τα όρια

Τα βαρετά, πρακτικά, καθόλου σέξι όρια, που όμως είναι οι βάσεις ολόκληρου του οικοδομήματος. Επιτρέπονται τα ραντεβού; Το σεξ; Οι συναισθηματικές σχέσεις; Θέλουμε να ξέρουμε λεπτομέρειες ή μόνο τα βασικά; Μιλάμε πριν γίνει κάτι ή μετά; Υπάρχουν φίλοι, πρώην, συνάδελφοι ή κοινοί γνωστοί που είναι εκτός; Τι κάνουμε με την αντισύλληψη και τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα; Κάθε πότε κάνουμε τεστ; Και, πολύ σημαντικό, τι γίνεται αν κάποιος αλλάξει γνώμη;

Γιατί θα αλλάξετε γνώμη. Όχι απαραίτητα για το μεγάλο «θέλω ή δεν θέλω», αλλά για επιμέρους πράγματα. Μπορεί κάτι που στα λόγια ακουγόταν εύκολο να σε τσιμπήσει στο στομάχι όταν συμβεί. Μπορεί κάτι που φοβόσουν να αποδειχθεί πιο απλό. Μπορεί να ανακαλύψεις ότι ζηλεύεις λιγότερο απ’ όσο νόμιζες, ή περισσότερο, ή αλλιώς. Η ζήλια δεν είναι απόδειξη αποτυχίας. Είναι συναίσθημα, όχι δικαστική απόφαση. Τη ρωτάς τι θέλει να σου πει: Φοβάμαι ότι θα με αντικαταστήσουν; Ότι δεν είμαι αρκετός/ή; Ότι θα χάσω χρόνο, τρυφερότητα, προτεραιότητα; Άλλο το «ζηλεύω» και άλλο το «απαγορεύεται να ζεις».

Καλό είναι επίσης να ξέρεις πως η ηθική πολυγαμία θέλει χρόνο

Πολύ χρόνο. Όχι μόνο χρόνο για ραντεβού, αλλά και χρόνο για κουβέντες, αποσυμπιέσεις, φροντίδα, ταξίδια, ζητήματα πρακτικά. Δεν είναι η ανέμελη παιδική χαρά που φαντάζεται όποιος τη βλέπει απ’ έξω και νομίζει πως όλοι απλώς κάνουν σεξ με όλους. Είναι σχέσεις. Και οι σχέσεις έχουν μηνύματα, τηλέφωνα, προσδοκίες, παρεξηγήσεις, ευθύνες, ανθρώπους με αισθήματα. Αν δεν έχεις χρόνο ούτε για τη μία σχέση σου, ίσως δεν είναι η καλύτερη στιγμή να ανοίξεις παράρτημα.

Και οι άλλοι άνθρωποι;

Δεν είναι κομπάρσοι στην περιπέτειά σας. Όποιος μπαίνει σε αυτήν την ιστορία χρειάζεται να ξέρει πού μπαίνει. Είσαι σε σχέση; Υπάρχουν κανόνες; Υπάρχει χώρος για συναίσθημα ή μόνο για σεξ; Η ηθική πολυγαμία είναι ηθική μόνο όταν δεν προστατεύει αποκλειστικά το αρχικό ζευγάρι, αλλά όλους τους ανθρώπους που εμπλέκονται.

Και κάτι τελευταίο…

Η ηθική πολυγαμία δεν είναι πιο προχώ από τη μονογαμία. Δεν είναι ανώτερο στάδιο συναισθηματικής εξέλιξης, ούτε μυστική πίστα για ανθρώπους που έχουν λύσει όλα τους τα τραύματα και πίνουν τσάι με τον Βούδα. Είναι απλώς ένας άλλος τρόπος να σχετίζεσαι. Σε κάποιους ταιριάζει, σε άλλους όχι. Το θέμα δεν είναι να γίνεις πολυγαμικός/ή για να αποδείξεις ότι είσαι ανοιχτόμυαλος/η. Το θέμα είναι να φτιάχνεις σχέσεις που δεν βασίζονται στον φόβο, στην ιδιοκτησία και στην αυτόματη αναπαραγωγή όλων των πραγμάτων που μας έμαθαν ότι «έτσι γίνονται». Ό,τι θέλεις –και ό,τι συμφωνείς– γίνεται.