Τα vape μπορεί να μοιάζουν πιο «αθώα» από το τσιγάρο, όμως η επιστήμη δείχνει ότι κρύβουν κινδύνους για την υγεία, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται συστηματικά και χωρίς έλεγχο.
γράφει:
Τα τελευταία χρόνια το vape μπήκε δυναμικά στη ζωή μας, πλασαριζόμενο ως μια πιο «ήπια» εναλλακτική του τσιγάρου. Η εικόνα όμως που προκύπτει από τα επιστημονικά δεδομένα είναι πιο σύνθετη και λιγότερο καθησυχαστική απ’ όσο θα περίμενε κανείς.
Ο βασικός λόγος που κάποιος χρησιμοποιεί vape είναι ο ίδιος με το τσιγάρο: η νικοτίνη. Πρόκειται για μια ουσία εξαιρετικά εξαρτησιογόνο, η οποία όταν εισπνέεται φτάνει στον εγκέφαλο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και σε υψηλές συγκεντρώσεις, δημιουργώντας ισχυρό εθισμό .
Αυτός είναι και ο λόγος που άλλες μορφές χορήγησης νικοτίνης, όπως οι τσίχλες ή τα patches, δεν προκαλούν τον ίδιο βαθμό εξάρτησης: η απορρόφηση είναι πιο αργή και η συγκέντρωση μικρότερη. Αντίθετα, το άτμισμα μιμείται τη «γρήγορη ανταμοιβή» του τσιγάρου, ενισχύοντας τον εθισμό.
Παράλληλα, η νικοτίνη δεν είναι αθώα. Συνδέεται με αύξηση της αρτηριακής πίεσης, επιβάρυνση της καρδιάς και συνολικά τοξική δράση στο καρδιαγγειακό σύστημα.
Ένα από τα πιο συχνά επιχειρήματα υπέρ του vape είναι ότι «δεν καίγεται καπνός». Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αυτό που εισπνέεται είναι αθώο. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για αερόλυμα που περιέχει νικοτίνη αλλά και άλλες χημικές ουσίες, οι οποίες εισπνέονται απευθείας στους πνεύμονες .
Οι ουσίες αυτές μπορεί να είναι λιγότερες σε σχέση με το συμβατικό τσιγάρο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνες. Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι πολλές από αυτές έχουν ερεθιστική ή τοξική δράση και μπορούν να επηρεάσουν το αναπνευστικό σύστημα.
Τα τελευταία χρόνια καταγράφονται ολοένα και περισσότερα δεδομένα για τις επιπτώσεις του vaping στους πνεύμονες. Η εισπνοή των αερολυμάτων σχετίζεται με φλεγμονή των αεραγωγών, επιδείνωση του άσθματος και αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν εμφανιστεί σοβαρές πνευμονικές βλάβες, ενώ η χρόνια χρήση φαίνεται να επηρεάζει τη φυσιολογική λειτουργία των πνευμόνων. Το γεγονός ότι το προϊόν είναι σχετικά νέο σημαίνει ότι οι μακροχρόνιες επιπτώσεις πιθανόν να μην έχουν ακόμη πλήρως αποτυπωθεί.
Συχνά ακούγεται ότι το vape είναι «λιγότερο βλαβερό» από το τσιγάρο. Ακόμα κι αν αυτό ισχύει σε κάποιο βαθμό, η σύγκριση μπορεί να είναι παραπλανητική.
Η σχέση μεταξύ έκθεσης και κινδύνου δεν είναι γραμμική. Έχει φανεί ότι ακόμη και πολύ μικρή ποσότητα καπνίσματος μπορεί να προκαλέσει σημαντικό ποσοστό του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου. Με την ίδια λογική, η μείωση των τοξικών ουσιών στο vape δεν συνεπάγεται αντίστοιχη μείωση του κινδύνου .
Έτσι, το να θεωρείται το άτμισμα «ασφαλής επιλογή» είναι επιστημονικά αβάσιμο.
Η νικοτίνη, σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες ουσίες του αερολύματος, επηρεάζει άμεσα το καρδιαγγειακό σύστημα. Μελέτες δείχνουν ότι το vaping μπορεί να αυξήσει την «σκληρότητα» των αρτηριών, να επηρεάσει τη λειτουργία των αγγείων και να συμβάλει σε καρδιαγγειακά προβλήματα.
Ακόμη κι αν οι επιπτώσεις αυτές δεν είναι άμεσα ορατές, η χρόνια έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος ή άλλων παθήσεων.
Το ερώτημα αν το vape προκαλεί καρκίνο δεν έχει ακόμη απαντηθεί πλήρως, κυρίως επειδή απαιτούνται πολλά χρόνια για να φανεί η επίδραση. Ωστόσο, γνωρίζουμε ήδη ότι οι ουσίες που παράγονται κατά το άτμισμα περιλαμβάνουν ενώσεις με καρκινογόνο δυναμικό.
Επιπλέον, η καρκινογένεση δεν εξαρτάται από μία μόνο χρήση, αλλά από τη συνολική, επαναλαμβανόμενη έκθεση. Το γεγονός ότι μια μεμονωμένη δόση μπορεί να φαίνεται χαμηλή δεν σημαίνει ότι η μακροχρόνια χρήση είναι ασφαλής .
Στην πράξη, πολλοί χρήστες δεν αντικαθιστούν πλήρως το τσιγάρο με το vape. Αντίθετα, χρησιμοποιούν και τα δύο παράλληλα, αυξάνοντας τη συνολική έκθεση σε νικοτίνη και άλλες επιβλαβείς ουσίες .
Αυτό όχι μόνο δεν μειώνει τον κίνδυνο, αλλά μπορεί να τον ενισχύει. Παράλληλα, το άτμισμα συχνά λειτουργεί ως καθυστέρηση της πραγματικής διακοπής του καπνίσματος, διατηρώντας την εξάρτηση.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αυξημένη χρήση του vape από νέους. Οι γεύσεις, η εικόνα και η εύκολη πρόσβαση καθιστούν τα προϊόντα αυτά ιδιαίτερα ελκυστικά, οδηγώντας σε έναρξη χρήσης σε άτομα που διαφορετικά ίσως να μην κάπνιζαν.
Η νικοτίνη σε νεαρή ηλικία μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση και τη λειτουργία του εγκεφάλου, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο εξάρτησης στο μέλλον .
Το vape δεν είναι μια «αθώα» συνήθεια. Είναι μια διαφορετική μορφή έκθεσης στην ίδια εξαρτησιογόνο ουσία, με επιπτώσεις που ήδη αρχίζουμε να κατανοούμε αλλά δεν έχουμε ακόμη δει σε βάθος χρόνου.
Η ιδέα του «λιγότερο κακού» μπορεί να φαίνεται ελκυστική, αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με την ασφάλεια. Στην πράξη, το άτμισμα διατηρεί τον εθισμό, εκθέτει τον οργανισμό σε χημικές ουσίες και ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα υγείας.
Το ζητούμενο δεν είναι η αντικατάσταση του ενός προϊόντος με ένα άλλο, αλλά η απεξάρτηση από τη νικοτίνη συνολικά.
