Γιατί όλοι γράφουν στο Άκου τι είπα στον ψυχολόγο μου;

«Γεια σας. Γράφω ανώνυμα επειδή η κατάστασή μου είναι περίεργη...»

Κάπως έτσι ξεκινούν τα περισσότερα κείμενα που θα δεις στο γκρουπ που ήρθε να καλύψει την ανάγκη του μέσου ανθρώπου να ακούσει από έναν ξένο ότι περνάει ακριβώς το ίδιο πρόβλημα. Και μιας και το πλαίσιο της εποχής επιτάσσει να πηγαίνεις στον ψυ, όπως αναφέρουν τον ψυχολόγο πολλοί από τους 42 χιλιάδες χρήστες, ας το κάνουμε και λίγο γκρουπ θέραπι.

Ιστορίες χωρισμών, κακοποίησης, παρεμβατικών γονιών. Προσωπικά δράματα με δουλειά, συναδέλφους, συνήθειες υγιεινής, όλες μοιρασμένες με λεπτομέρειες με (επαναλαμβάνουμε) 42 χιλιάδες άτομα. Και άντε πες ότι το Facebook σού επιτρέπει να ποστάρεις ανώνυμα. Τα δεδομένα που ποστάρεις πιστεύεις ότι τα κρατάει εξίσου ανώνυμα και δεν τα διαχειρίζεται όπως όλα τα υπόλοιπα δεδομένα σου; Αλλά ας τα αφήσουμε για πιο μετά αυτά τα εφιαλτικά.

Το θέραπι ημών το επιούσιον

Πριν λίγα χρόνια, αρκετοί παράγοντες οδήγησαν στο να αρχίσουν να διαλύονται και τα τελευταία κομμάτια ταμπού που είχαν μείνει γύρω από την ψυχοθεραπεία στην ελληνική κοινωνία. Ένας παράγοντας τρανταχτός ήταν η καραντίνα, που μας έκανε όλους να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε θεοπάλαβοι, άρα ο ψυχολόγος ήταν μάλλον καλή ιδέα. Ένας άλλος παράγοντας ήταν τα άρθρα και οι ορισμοί ποπ ψυχολογίας που κατέκλυσαν το ίντερνετ, άρα κι ο κόσμος άρχισε να βλέπει την ψυχοθεραπεία σαν ποπ και όχι σαν ύποπτη ακαδημαϊκούρα. Αυτό έκανε μεγάλο καλό, μα και μεγάλο κακό αν υπολογίσεις πόσες φορές έχεις ακούσει (ή χρησιμοποιήσει) τις λέξεις «τοξικός» και «ναρκισσιστής» καταχρηστικά.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι ο κόσμος πλέον μιλούσε τόσο ανοιχτά για την ψυχοθεραπεία του, που η κατάρα έσπασε και οι αρνητές είδαν το φως το αληθινό. Και όπως συμβαίνει με κάθε φως αληθινό που εμφανίζεται μαζικά, σε επίπεδο κοινωνίας, αυτό που ακολουθεί είναι το ίδιο με τότε που η φίλη σου η Μαριάντζελα ανακάλυψε τον διαλογισμό και το ρέικι και το έκανε προσωπικότητά της για ένα φεγγάρι. Σε επίπεδο κοινωνίας. Οι άνθρωποι ενθουσιάζονται όταν ανακαλύπτουν κάτι καινούριο, όπως τον εαυτό τους, αλλά κυρίως κουλ νέο λεξιλόγιο που βάζει ασαφείς στιγμές της ζωής σου σε όμορφα, λειτουργικά μόνο στα δυτικότερα του δυτικού πολιτισμού κουτάκια.

Επίσης, ας είμαστε ειλικρινείς, κάθε καχυποψία για την ψυχοθεραπεία θα πεθάνει μόλις πάρεις χαμπάρι ότι μπορείς να μιλήσεις κυριολεκτικά για ό,τι θες, όπως θες, όσο θες. Το ερώτημα είναι: Δεν θα ‘πρεπε αυτά να παραμένουν μεταξύ εσού και του «ψυ» σου;

Επιβεβαίωση των ξένων, η μεγαλύτερη ανακούφιση

ή Τα είπα στον ψυχολόγο μου ΚΑΙ 42 ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΑΓΝΩΣΤΟΥΣ

Με μια θετική ανάγνωση, ένα τέτοιο γκρουπ με την συγκλονιστική πλειοψηφία των δημοσιεύσεων και σχολίων να γίνονται ανώνυμα, είναι μάλλον ό,τι πιο κοντινό μπορεί να ζήσει ο τωρινός χρήστης του ίντερνετ στην εμπειρία να είσαι σε φόρουμ το 2005. Ή να μπαίνεις σε ένα αρχαιολογικό chat room και να λες ψέματα γιατί το μόνο στοιχείο που έχεις δώσει είναι το username σου και δεν σε νοιάζει κιόλας. Τα αρχαιολογικά φόρουμ και τσατ, όμως, δεν λειτουργούσαν όπως τα social media.

Χρόνια χρήσης και ερευνών για να καταλήξουμε ότι, ναι, ο αλγόριθμός τους τρέφεται καλύτερα μόνο από σύγκριση και σύγκρουση, όπως και ότι δεν υπάρχει δωρεάν και ανώνυμη υπηρεσία στο ίντερνετ που να μην μπορούν να εκμεταλλευτούν για κέρδος. Και θα μας πεις, οι χρήστες φτιάχνουν τα γκρουπ, άρα μάλλον το θέλουν. Θα σου πετάξουμε πίσω ότι ναι, αυτοί οι χρήστες βολεύονται με μια εκδοχή του ίντερνετ που γυρνάει πάντα μπούμερανγκ. Και γι’ αυτό μένουν σε πλατφόρμες όπου η σύγκριση και η σύγκρουση κυριαρχούν.

Για κάθε βοηθητικό σχόλιο κάτω από τις αναρτήσεις (π.χ. «Δοκίμασε αυτή την πλατφόρμα για να βρεις θεραπευτή» ή «Δεν ξέρω τι να σου πω πέρα από καταλαβαίνω και λυπάμαι»), υπάρχουν δυο-τρία επικριτικά. Και μερικοί παράγοντες του χάους, όπως σε κάθε άλλο ποστ με σχόλια στο Facebook. Καλά, το ότι υπάρχουν επώνυμα σχόλια κάτω από αναρτήσεις από τύπους που δηλώνουν επαγγελματίες ψυχικής υγείας και «Παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μου» δεν θα το σχολιάσουμε.

Ακούγεται όμως όλο αυτό, έστω για να ξεσπάσεις λίγο, ασφαλές; Ναι, η μοναξιά βρίσκεται στα ύψη επειδή όλοι μας νιώθουμε αποκομμένοι. Από τους άλλους, από την ίδια την πραγματικότητα. Είναι το αποτέλεσμα του να περνάς απανωτά πράγματα που ένας θεραπευτής θα ονόμαζε τραύματα, απλά (ξανά) σε επίπεδο κοινωνίας. Κι αυτά τα τραύματα μπορεί να μας έχουν κάνει πιο εξαρτημένους από το ίντερνετ και την επιβεβαίωση των άλλων από ποτέ, αλλά γιατί να πρέπει να παίρνει τα πιο προσωπικά μας δεδομένα μια επιχείρηση; Αν ήταν όντως πράγματα που είπες στον ψυχολόγο σου, δεν θα έπρεπε να μείνουν εκεί;