Γιατί βαριόμαστε πιο εύκολα τον χειμώνα;

Τον χειμώνα κάτι αλλάζει ανεπαίσθητα μέσα μας. Οι μέρες μικραίνουν, οι έξοδοι αραιώνουν, το σώμα ζητάει καναπέ και κουβερτούλα… και το κινητό γίνεται σχεδόν προέκταση του χεριού μας. Κι όμως, αντί να νιώθουμε ξεκούραστοι, νιώθουμε συχνά πιο ανήσυχοι, και πολύ πιο βαριεστημένοι. Δεν είναι ότι δεν έχουμε επιλογές. Είναι ότι τίποτα δεν μας κρατάει για πολύ. Και αυτό είναι αποτέλεσμα ενός πολύ συγκεκριμένου συνδυασμού εποχής και τρόπου ζωής.

Χειμώνας σημαίνει αλλαγή ρυθμού

Λιγότερο φως σημαίνει λιγότερη ενέργεια. Ο οργανισμός μας, όσο κι αν θέλουμε να το ξεχνάμε, εξακολουθεί να επηρεάζεται από τον κύκλο της μέρας και της νύχτας. Τον χειμώνα μοιραία γινόμαστε πιο εσωστρεφείς, πιο αργοί, λιγότερο κοινωνικοί.

Το πρόβλημα δεν είναι αυτό. Το πρόβλημα είναι ότι ζούμε σε έναν κόσμο που δεν αποδέχεται καμία εποχικότητα. Η καθημερινότητα απαιτεί τον ίδιο ρυθμό, την ίδια παραγωγικότητα, την ίδια εγρήγορση, είτε έξω έχει ήλιο μέχρι τις 9 είτε σκοτάδι από τις 5. Κάπου εκεί ξεκινά η πρώτη σύγκρουση, και μαζί της, η αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά.

Το σκρολάρισμα ως αυτονόητη λύση στη χειμωνιάτικη αδράνεια

Όταν μειώνονται τα εξωτερικά ερεθίσματα, στρεφόμαστε στα ψηφιακά. Το κινητό υπόσχεται ποικιλία, ταχύτητα, απόσπαση. Και όντως την προσφέρει. Το θέμα είναι με τι κόστος.

Το ασταμάτητο scroll δεν είναι χαλάρωση. Είναι μια συνεχής εναλλαγή εικόνων, πληροφοριών και συναισθημάτων, χωρίς αρχή, μέση ή τέλος. Ο εγκέφαλος δεν προλαβαίνει να σταθεί σε τίποτα. Δεν βαριέται επειδή δεν συμβαίνει κάτι, αλλά επειδή συμβαίνουν όλα ταυτόχρονα και τίποτα σε βάθος. Έτσι καταλήγουμε να νιώθουμε πιο κουρασμένοι μετά από μια ώρα σκρολαρίσματος απ’ ό,τι πριν.

Ντοπαμίνη: όταν οι μικρές δόσεις χάνουν τη δύναμή τους

Η ντοπαμίνη είναι αυτό που μας κάνει να ανυπομονούμε. Όχι η απόλαυση η ίδια, αλλά η προσμονή της. Κάθε ειδοποίηση, κάθε νέο βίντεο, κάθε μικρή ψηφιακή «ανταμοιβή» δίνει μια στιγμιαία ώθηση.

Τον χειμώνα, που οι μεγάλες απολαύσεις αραιώνουν, βασιζόμαστε ακόμα περισσότερο σε αυτές τις μικρές δόσεις ντοπαμίνης. Το αποτέλεσμα όμως δεν είναι περισσότερη ευχαρίστηση, αλλά κορεσμός. Όταν όλα υπόσχονται κάτι, τίποτα δεν μοιάζει αρκετό. Και έτσι γεννιέται μια βαρεμάρα που δεν είναι κενή, αλλά υπερφορτωμένη.

Υπερπληροφόρηση και το αίσθημα ότι «τίποτα δεν με εντυπωσιάζει πια»

Τον χειμώνα καταναλώνουμε περισσότερο περιεχόμενο από ποτέ: σειρές, άρθρα, podcasts, reels, γνώμες, λίστες, εξηγήσεις για τα πάντα. Το παράδοξο είναι ότι όσο περισσότερα βλέπουμε, τόσο πιο δύσκολα συγκινούμαστε.

Η υπερπληροφόρηση δεν μας κάνει σοφότερους. Δεν αφήνει χώρο για περιέργεια, για ενθουσιασμό, για πραγματική πλήξη –αυτή που γεννά σκέψεις. Όταν δεν υπάρχει παύση, δεν υπάρχει και βάθος.

Η χειμωνιάτικη βαρεμάρα δεν είναι τεμπελιά, είναι σήμα

Έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε τη βαρεμάρα σαν κάτι που πρέπει να εξαφανιστεί άμεσα. Να τη γεμίσουμε, να τη διορθώσουμε, να την ξεπεράσουμε. Όμως συχνά η βαρεμάρα δεν σημαίνει ότι δεν κάνεις αρκετά, αλλά ότι κάνεις λάθος πράγματα για την εποχή που βρίσκεσαι.

Ο χειμώνας δεν ζητά ένταση. Ζητά ρυθμό. Κι όταν τον αγνοούμε, το σώμα και το μυαλό αντιδρούν με κόπωση, απάθεια και αυτό το αδιόρατο «βαριέμαι τα πάντα».

Τι μπορεί πραγματικά να βοηθήσει (χωρίς ακρότητες)

Δεν χρειάζονται detox, απαγορεύσεις ή μεγάλες αποφάσεις. Αυτό που βοηθά είναι η συνειδητή μείωση του θορύβου. Λίγο λιγότερο σκρολάρισμα. Λίγο περισσότερο να μείνεις σε μια σκέψη, σε ένα βιβλίο, σε μια σειρά που θα τη δεις χωρίς να τσεκάρεις παράλληλα το κινητό σου. Να δεχτείς ότι κάποιες μέρες δεν είναι για έμπνευση, αλλά για συντήρηση. Ότι το «τίποτα» δεν είναι κενό, αλλά χώρος. Και ότι η ξεκούραση δεν μοιάζει πάντα με διασκέδαση –μερικές φορές μοιάζει απλά με ησυχία.