Κάνει τελικά κακό να φοράς τους φακούς επαφής στη θάλασσα;

Κοίτα, μύωπες είμαστε κι εμείς και καταλαβαίνουμε. Είναι φοβερή η αίσθηση να κολυμπάς βλέποντας καθαρά γύρω σου, απολαμβάνοντας το τοπίο, και ξεχωρίζοντας τους φίλους σου από τους αγνώστους.

Παρόλα αυτά, στο ερώτημα αν κάνει κακό να φοράς τους φακούς στη θάλασσα, η απάντηση των ειδικών είναι κάπως πιο αυστηρή από όσο θα θέλαμε: Οι φακοί επαφής και το νερό δεν είναι καθόλου καλός συνδυασμός. Και αυτό δεν αφορά μόνο την πισίνα ή κάποια εμφανώς αμφιβόλου καθαριότητας παραλία. Αφορά το θαλασσινό νερό, τις λίμνες, τα ποτάμια, το ντους, ακόμα και το νερό της βρύσης.

Γιατί δεν πρέπει να κολυμπάς με φακούς επαφής;

Οι φακοί επαφής εφαρμόζουν απευθείας πάνω στον κερατοειδή, το διαφανές εξωτερικό τμήμα του ματιού. Όταν έρχονται σε επαφή με νερό, μπορούν να αλλάξουν σχήμα, να διογκωθούν και να κολλήσουν περισσότερο πάνω στο μάτι. Αυτό μπορεί να προκαλέσει δυσφορία ή μικροσκοπικές εκδορές στον κερατοειδή, διευκολύνοντας την είσοδο μικροοργανισμών.

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι το αλάτι θα χαλάσει απλώς τους φακούς ή ότι θα σου τσούξουν για λίγα λεπτά τα μάτια. Το νερό, ακόμα και όταν φαίνεται πεντακάθαρο, δεν είναι αποστειρωμένο. Μπορεί να περιέχει βακτήρια, μύκητες και άλλους μικροοργανισμούς οι οποίοι παγιδεύονται ανάμεσα στον φακό και την επιφάνεια του ματιού.

Ο FDA συνιστά να αφαιρούνται οι φακοί πριν από το κολύμπι, καθώς κίνδυνος μόλυνσης υπάρχει στη θάλασσα, στις πισίνες, στις λίμνες και στα υδρομασάζ. Επισημαίνει επίσης ότι οι φακοί δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή ούτε με νερό βρύσης, εμφιαλωμένο ή αποσταγμένο.

Τι είναι η κερατίτιδα από ακανθαμοιβάδα;

Ο μικροοργανισμός που πρωταγωνιστεί συνήθως στις σχετικές προειδοποιήσεις ονομάζεται Acanthamoeba, στα ελληνικά ακανθαμοιβάδα. Απαντάται σε διάφορες πηγές νερού και μπορεί να προκαλέσει μια σπάνια αλλά σοβαρή λοίμωξη του κερατοειδούς, γνωστή ως κερατίτιδα από ακανθαμοιβάδα.

Η λοίμωξη εμφανίζεται συχνότερα σε ανθρώπους που φορούν φακούς επαφής, ενώ στους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται το κολύμπι, το ντους και η χρήση υδρομασάζ με τους φακούς στα μάτια. Μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο, κοκκινίλα, θολή όραση, φωτοευαισθησία, δακρύρροια και την αίσθηση ότι υπάρχει ξένο σώμα μέσα στο μάτι. Είναι δύσκολη στη θεραπεία και, αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια όρασης.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάθε βουτιά με φακούς θα καταλήξει σε λοίμωξη. Ο κίνδυνος παραμένει σχετικά μικρός, αλλά οι πιθανές συνέπειες είναι αρκετά σοβαρές ώστε οι επίσημες οδηγίες να είναι ξεκάθαρες: Βγάζεις τους φακούς πριν μπεις στο νερό.

Και στην πισίνα ισχύουν τα ίδια;

Ισχύουν, καθότι το χλώριο δεν λειτουργεί σαν ασπίδα προστασίας. Μπορεί να περιορίζει πολλούς μικροοργανισμούς, δεν αποστειρώνει όμως το νερό, ούτε εμποδίζει τον φακό να απορροφήσει νερό, χημικές ουσίες και μικρόβια. Παράλληλα, το χλώριο μπορεί να ερεθίσει τα μάτια και να επιδεινώσει την ξηρότητα, το τσούξιμο και την κοκκινίλα.

Τι κάνεις αν μπει κατά λάθος νερό στα μάτια σου;

Αν σε βρήκε ένα κύμα, έκανες μία αυθόρμητη βουτιά ή απλώς ξέχασες εντελώς ότι φοράς φακούς, δεν χρειάζεται να πανικοβληθείς. Χρειάζεται όμως να τους αφαιρέσεις το συντομότερο δυνατόν, αφού πλύνεις και στεγνώσεις σχολαστικά τα χέρια σου.

Αν φοράς ημερήσιους φακούς, τους πετάς. Αν πρόκειται για επαναχρησιμοποιούμενους, το CDC αναφέρει ότι πρέπει είτε να απορριφθούν είτε να καθαριστούν και να απολυμανθούν σωστά όλη τη νύχτα πριν ξαναχρησιμοποιηθούν. Δεν τους ξεπλένεις ποτέ με νερό και δεν τους ξαναβάζεις αμέσως επειδή «φαίνονται μια χαρά».

Αν οι φακοί μοιάζουν να έχουν κολλήσει πάνω στα μάτια σου, μην αρχίσεις να τους τραβάς με το ζόρι. Περίμενε λίγα λεπτά, ανοιγόκλεισε τα μάτια σου και χρησιμοποίησε, εφόσον σου έχουν συστηθεί, κατάλληλες λιπαντικές σταγόνες για χρήση με φακούς επαφής. Αν δεν αφαιρούνται εύκολα ή αισθάνεσαι πόνο, επικοινώνησε με οφθαλμίατρο.

Μπορείς να φορέσεις φακούς με μάσκα ή γυαλάκια κολύμβησης;

Η ασφαλέστερη επιλογή είναι να κολυμπάς χωρίς φακούς και να χρησιμοποιείς γυαλάκια κολύμβησης με βαθμούς μυωπίας ή άλλη κατάλληλη διόρθωση. Υπάρχουν έτοιμα μοντέλα για συνηθισμένους βαθμούς μυωπίας, αλλά και εξατομικευμένα για πιο σύνθετες ανάγκες.

Αν, παρ’ όλα αυτά, δεν μπορείς πρακτικά να αποφύγεις τους φακούς, ορισμένες οφθαλμολογικές υπηρεσίες προτείνουν ως λύση περιορισμού του κινδύνου τους ημερήσιους φακούς μαζί με αεροστεγή γυαλάκια κολύμβησης. Οι φακοί πρέπει να αφαιρούνται λίγο μετά το κολύμπι και να πετιούνται. Αυτή είναι λύση ανάγκης, όχι εξίσου ασφαλής εναλλακτική με το να μη φορέσεις καθόλου φακούς.

Μην ανοίγεις τα μάτια σου κάτω από το νερό, ακόμα και με τα γυαλάκια, και έλεγξε ότι εφαρμόζουν καλά πριν βουτήξεις. Μια χαλαρή μάσκα που γεμίζει νερό στην πρώτη απλωτή είναι περισσότερο ενυδρείο προσώπου παρά προστασία.

Πότε πρέπει να πας αμέσως σε οφθαλμίατρο;

Μετά το μπάνιο, λίγη παροδική ξηρότητα ή ένα ελαφρύ τσούξιμο μπορεί να οφείλονται στο αλάτι, στον ήλιο ή στον αέρα. Δεν αγνοείς, όμως, πόνο, επίμονη κοκκινίλα, θολή ή μειωμένη όραση, έντονη φωτοευαισθησία, πρήξιμο, εκκρίσεις, συνεχή δακρύρροια ή αίσθηση ξένου σώματος.

Σε αυτή την περίπτωση βγάζεις αμέσως τους φακούς, δεν τους ξαναφοράς και επικοινωνείς χωρίς καθυστέρηση με οφθαλμίατρο. Οι λοιμώξεις και τα έλκη του κερατοειδούς μπορούν να εξελιχθούν γρήγορα, ενώ δεν είναι δυνατόν να κρίνεις μόνος ή μόνη σου από την ένταση των συμπτωμάτων πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα.

Τελικά, πόσο κακό κάνει;

Το να μπεις μία φορά στη θάλασσα με φακούς δεν σημαίνει ότι οπωσδήποτε θα πάθεις κάτι. Σημαίνει, όμως, ότι αναλαμβάνεις έναν απολύτως περιττό κίνδυνο για ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο όργανο.

Η χρυσή καλοκαιρινή τριάδα είναι απλή: Γυαλιά μέχρι να φτάσεις στην πετσέτα, γυαλάκια με βαθμούς μέσα στο νερό και καθαροί φακοί μετά το μπάνιο. Μπορεί να απαιτεί λίγη περισσότερη οργάνωση, αλλά είναι σαφώς προτιμότερη από το να μετατρέψεις μια αθώα βουτιά σε επείγουσα επίσκεψη στον οφθαλμίατρο.