Οι ιστορίες πίσω από τα ονόματα των στάσεων λεωφορείων γίνονται τέχνη

Ποια είναι η ιστορία του Λυσσιατρείου, γιατί λέμε Σόνια τη Σόνια, και πόσο εξωτικό ακούγεται το όνομα Ελούλου;

Απορίες που έρχεται να απαντήσει η ομάδα ΑΝΟΜΙΑ, μέσα από το νέο της πρότζεκτ με τίτλο /επόμενη στάση/, το οποίο αναπτύσσεται μέσα από την ψηφιακή πλατφόρμα epomenistasi.com, ένα ερευνητικό και καλλιτεχνικό εγχείρημα που ανασυνθέτει τις ιστορίες πίσω από τα ονόματα των στάσεων λεωφορείων. Μέσα από ερευνητικά τεκμήρια, προσωπικές ιστορίες, σημειώσεις πεδίου και έξι καλλιτεχνικές αναθέσεις, επιλεγμένες στάσεις φωτίζονται ως τόποι μνήμης και συνάντησης.

© Σοφία Ροζάκη

«Το έργο ξεκίνησε μέσα από την εμπειρία της μετακίνησης με τη δημόσια συγκοινωνία και την απορία για τα ονόματα των στάσεων· ονόματα που γεννήθηκαν και καθιερώθηκαν πολλές φορές από τους ίδιους τους επιβάτες. Η απορία αυτή εξελίχθηκε σε μια αστική ανασκαφή, αποκαλύπτοντας πώς τοπωνύμια, κτίρια, πρόσωπα και συλλογικές μνήμες επιβιώνουν μέσα στη γλώσσα της καθημερινότητας» σημειώνουν οι δημιουργοί.

Οι στάσεις Σόνια, Κολοσσαίον, Λυσσιατρείο, Αβέρωφ / ΙΚΑ, Αλυσίδα και Ελούλου, αποτέλεσαν το πεδίο επιτόπιας και αρχειακής έρευνας, από την οποία προέκυψαν έξι πρωτότυπα κείμενα της ομάδας ΑΝΟΜΙΑ που παρουσιάζονται στην πλατφόρμα.

Με αφετηρία την έρευνα δημιουργήθηκαν έξι πρωτότυπες καλλιτεχνικές μεταγραφές: δημιουργικοί μετασχηματισμοί του ερευνητικού υλικού σε νέα έργα τέχνης. Τα έργα δεν εικονογραφούν την έρευνα, αλλά συνομιλούν μαζί της, ανοίγοντας νέες αναγνώσεις για τις αφηγήσεις της πόλης. Τις δημιουργικές μεταγραφές υπογράφουν οι Γιώργος Αθανασίου, Στρατής Βογιατζής, Διονύσης Καβαλλιεράτος, Χαρά Κότσαλη και S.t.m.C και η ομάδα ΑΝΟΜΙΑ. Η νέα ψηφιακή πλατφόρμα σχεδιάστηκε ειδικά για το πρότζεκτ από την Σοφία Ροζάκη.

Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η πρόθεση να ενταχθεί η σύγχρονη τέχνη στον ρυθμό και τις διαδρομές της καθημερινής ζωής και του δημόσιου χώρου και να δημιουργηθούν αναπάντεχες συναντήσεις. Όπως και η αναμονή σε μια στάση λεωφορείου, έτσι και η πλατφόρμα λειτουργεί ως ένας ενδιάμεσος, υβριδικός τόπος ανάμεσα στο ψηφιακό και το φυσικό. Ένας χώρος παρατήρησης, συνάντησης και μετατόπισης.

Και δεν τελειώνει εδώ: Η πλατφόρμα είναι ανοιχτή και σε νέες προσθήκες. Σε κάθε στάση κρύβονται προτροπές για παρατήρηση, σύνδεση και συμμετοχή, ενώ οι επιβάτες και το ευρύτερο κοινό καλούνται να μοιραστούν δικό τους υλικό, συμβάλλοντας στη συνδιαμόρφωση της πλατφόρμας ως ενός ζωντανού, συλλογικού αρχείου.

Οι έξι στάσεις που γίνονται τέχνη και ιστορία στην πλατφόρμα είναι οι εξής:

Στάση Σόνια | S.t.m.C, Σόνια, ηχητική σύνθεση

Με αφετηρία τη Σόνια, το θρυλικό καφέ-ζαχαροπλαστείο της λεωφόρου Αλεξάνδρας, η S.t.m.C δημιουργεί μια ηχητική σύνθεση που κινείται ανάμεσα στην τεκμηρίωση και τη φαντασία. Στο έργο της, τόπος, πρόσωπα και αφηγήσεις μετασχηματίζονται σε ήχο συνθέτοντας μια προσωπική ερμηνεία της ηχητικής ταυτότητας της Σόνιας. Σαν πλάνητας του παρελθόντος, ακολουθεί τη μυρωδιά που ξεγλιστρά από μια ξύλινη πόρτα και τη βοή ζωηρών συνομιλιών, σε έναν περίπατο που διαρκεί όσο ένα τραγούδι.

Στάση Κολοσσαίον | Γιώργος Αθανασίου, Κολοσσαίο, ταινία μικρού μήκους

© Γιώργος Αθανασίου

Ο Γιώργος Αθανασίου εμπνεόμενος από την ιστορία του κινηματογράφου Κολοσσαίον, ανάμεσα στη μυθοπλασία, την τεκμηρίωση και τον αυτοσχεδιασμό, δημιουργεί μια ταινία μικρού μήκους όπου η καθημερινότητα διασταυρώνεται με τα φαντάσματα των κινηματογραφικών ηρώων που πέρασαν από εκεί. Η τέχνη, η κατανάλωση και η ζωή στην πόλη συνομιλούν σε μια αφήγηση που ακροβατεί ανάμεσα στο οικείο και το παράδοξο και προβληματίζεται για τις κινηματογραφικές αίθουσες που χάνονται.

Πρωταγωνιστούν - Σοφία Ιωάννου, Γιώργος Κατσής
Σκηνοθεσία, Φωτογραφία, Μοντάζ - Γιώργος Αθανασίου
Οπερατέρ - Χριστίνα Σκουτέλα
Παραγωγή - Any Films
Συμπαραγωγή - ANOMIA

Στάση Λυσσιατρείο | Χαρά Κότσαλη, Η λύσσα επιστρέφει στις πόλεις, ηχητική σύνθεση

© Γιάννης Καραμπάτσος

Μέσα από ένα ηχητικό κολάζ προσωπικών σημειώσεων, αποδελτιώσεων από εφημερίδες του Αθηναϊκού τύπου του προηγούμενου αιώνα, αλλά και ντοκουμέντα από τη σύγχρονη ειδησεογραφία, η Χαρά Κότσαλη προσεγγίζει τη στάση Λυσσιατρείο αναδεικνύοντας την πολυτροπικότητα του φαινομένου της λύσσας. Αδέσποτοι άνθρωποι και παράνομα σκυλιά, παραμορφώσεις των καιρών που κυνηγάνε να δαγκώσουν την ουρά τους. Μία μελανή αφήγηση που φυλάει τα σύνορα της ιστορίας.

Στάση Αβέρωφ / ΙΚΑ | Στρατής Βογιατζής, AVEROF PRISON: PATENTA OF ESCAPE, γλυπτική σύνθεση & Αποχαρακτηρισμένα θραύσματα διαφυγής, κείμενο

Με αφετηρία την επινοητικότητα της ζωής στις φυλακές Αβέρωφ, αλλά και σε κάθε τόπο εγκλεισμού όπου τίποτα δεν περισσεύει και η αλληλεγγύη λειτουργεί ως συγκολλητική ύλη, ο Στρατής Βογιατζής συλλέγει και επεξεργάζεται θραύσματα αφηγήσεων και υλικών, συνθέτοντας τη δική του γλυπτική και κειμενική πατέντα: έναν οδηγό επιβίωσης, προσαρμογής και διαρκούς ανακατασκευής της ζωής ή ακόμα και απόδρασης.

Στάση Αλυσίδα | Διονύσης Καβαλλιεράτος, Off the Rails on a Crazy Train (2007), γλυπτό

Με το έργο Off the Rails on a Crazy Train (2007), που παραχωρήθηκε για το πρότζεκτ /επόμενη στάση/, ο Διονύσης Καβαλλιεράτος επιβιβάζεται στο Θηρίο, το πρώτο προαστιακό τρένο της Αθήνας, μεταφέροντας στη γλυπτική του πράξη τη χειροκίνητη μνήμη της τοποθέτησης της αλυσίδας από τον φύλακα της διάβασης. Η ξυλόγλυπτη κατασκευή μεγάλων διαστάσεων (210 × 130 × 10 εκ.) ζωντανεύει και εκτροχιάζεται ανάμεσα στο πραγματικό, το παράλογο και την παρωδία.

Σύλληψη ιδέας - Διονύσης Καβαλλιεράτος
Βίντεο & Μοντάζ - Γιάννης Κανάκης
Φωνές - Διονύσης Καβαλλιεράτος, Γιάννης Κανάκης, Εύη Ψάλτου, Στιφάδος
Παραγωγή - ANOMIA

Στάση Ελούλου | ΑΝΟΜΙΑ, el Où, βίντεο

Με αφετηρία τη στάση Ελούλου, ένα κυνήγι νοήματος γύρω από ένα αινιγματικό όνομα και την ανακάλυψη του άτυχου βίου ενός βιομηχάνου ξυλείας, η ομάδα ΑΝΟΜΙΑ δημιουργεί μια κινούμενη σύνθεση από αρχειακά τεκμήρια και στιγμιότυπα από το σύγχρονο αστικό περιβάλλον της περιοχής των κάτω Πετραλώνων.

Η περιοχή που άλλοτε φιλοξενούσε το εργοστάσιο ξυλείας, μπερδεύεται κινηματογραφικά με αρχειακές εικόνες εργατών, σκουπίδια της καθημερινότητας και ένα ανέστιο πλάσμα, συναρμολογημένο από υλικά θραύσματα του παρελθόντος και του παρόντος, διαπλέκοντας την τεκμηρίωση με τη μυθοπλασία.

Το έργο δεν αναζητά μια οριστική εκδοχή της ιστορίας και των πρωταγωνιστών της, αλλά επιμένει σε μία αβεβαιότητα, θέτοντας στον πυρήνα του προβληματισμού ότι ο άνθρωπος δεν είναι παρά μια φούσκα, εγκλωβισμένη στην παραδοξότητά της: όσο φουσκώνει από επιθυμία τόσο υποχωρεί στη ρευστότητά της.

Συντελεστές/Συντελέστριες

Σύλληψη ιδέας, σχεδιασμός, έρευνα και υλοποίηση: ΑΝΟΜΙΑ (Βάσια Ζορμπαλή, Πανίνα Καρύδη, Μαριλένα Κουκούλη, Εύη Ψάλτου)
Οπτική ταυτότητα και σχεδιασμός ιστοσελίδας: Σοφία Ροζάκη
Συμμετέχοντες καλλιτέχνες/ιδες: Γιώργος Αθανασίου, Στρατής Βογιατζής, Διονύσης Καβαλλιεράτος, Χαρά Κότσαλη, S.t.m.C (aka Θάλεια Ιωαννίδου), ΑΝΟΜΙΑ
Συντονισμός επικοινωνίας: Μαριάννα Στεφανίτση
Φωτογραφική τεκμηρίωση: Γιάννης Καραμπάτσος

Η ομάδα ΑΝΟΜΙΑ υλοποιεί το πρότζεκτ /επόμενη στάση/ με την αιγίδα και την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ.