Οι "πολιτικές" του Μουντιάλ
Βαθιά ανάλυση για τις διεθνείς σχέσεις και τους... "εθνικούς χαρακτήρες"; Το λες και τραβηγμένο.
Δεν μπορεί να σταματήσει να με εντυπωσιάζει ο τρόπος που «πολιτικοποιούμε» το Μουντιάλ, όπως άλλωστε και τη Γιοροβίζιον ή το κάθε τι. Μυστικές γεωπολιτικές σχέσεις ξεδιπλώνονται, υποτίθεται, πίσω από τα επαγγελματικά αυτά θεάματα, οι πρωταγωνιστές των οποίων ελάχιστα κόπτονται για οποιαδήποτε πολιτική ατζέντα που δεν σχετίζεται με το πορτοφόλι τους.
Βέβαια η «πολιτικοποίηση» είναι ολίγον καφενειακή. Κάπως έτσι κάποιος θυμάται δηλώσεις παικτών, φωτογραφίσεις, επισκέψεις τους ενώ ξεχνά ίσως αγωνιστικό ήθος, καθαρό παιχνίδι – ή και ακριβώς το αντίστροφο. Έτσι, οι συμπεριφορές των παικτών και των ομάδων εντός και εκτός γηπέδων ανάγονται αυθαίρετα σε μοτίβα αρνητικής ή θετικής συμπεριφοράς, σε ενδείξεις ανηθικότητας ή ηθικής, σε ό,τι τέλος πάντων θέλουμε να πούμε.
Σε όλη αυτή την παθιασμένη, αν και ευκαιριακή, ταύτιση με το σπορ του ποδοσφαίρου βασικό θύμα είναι η αρχή ότι «δεν τσουβαλιάζουμε». Ακόμη και άνθρωποι που ζουν έχοντας αυτό το αυτονόητο υπ΄ όψιν, εν καιρώ μουντιάλ θα ακουστούν να εκφέρουν αποφθέγματα του στυλ «οι Αργεντίνοι είναι μοβόροι», οι κολομβιανοί είναι ύπουλοι», οι Γάλλοι είναι ατομιστές» και γενικώς να αποδίδουν με πάθος «εθνικά χαρακτηριστικά» στις ομάδες και τα μέλη τους.
Συνεπεία αυτών των… διαπιστώσεων διαμορφώνεται και η υποστήριξη στη μία ή στην άλλη ομάδα ανάλογα με το πώς ερμηνεύει ο ομιλών το παρελθόν της χώρας, των παικτών και της ομάδας – ένα μίγμα εκ του προχείρου αξιολόγησης της πολιτικής ιστορίας κάθε χώρας, της αθλητικής ιστορίας της και της ηθικο-πολιτικής τοποθέτησης των παικτών.
Το πιο ειρωνικό, βέβαια, σε αυτό το πανηγύρι των φαντασιακών εθνικών συγκρούσεων είναι το ποιος βγαίνει πραγματικά κερδισμένος. Όσο εμείς αναλύουμε με πάθος αν το αμυντικό σύστημα της Αγγλίας καθρεφτίζει την απομόνωση του Brexit, η FIFA, οι μεγαλοχορηγοί και τα τηλεοπτικά δίκτυα απλώς μετρούν κέρδη. Για τη βιομηχανία του θεάματος δεν υπάρχουν «ύπουλοι», «ρομαντικοί» ή «τίμιοι» λαοί. Υπάρχουν μόνο «πελάτες». Το Μουντιάλ παραμένει το απόλυτο, αποστειρωμένο εμπορικό προϊόν, πακεταρισμένο αριστοτεχνικά με το φανταχτερό περιτύλιγμα της πατριωτικής συγκίνησης για να πουλάει ευκολότερα. Και το κάνει! Όσοι ξέρουν τα υπερ-έσοδα της Fifa από την εμπορική προώθηση του Μουντιάλ, καταλαβαίνουν.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα πιάσουμε τον εαυτό μας να επισημαίνει τον «άναρχο και γεμάτο φαντασία λατινοαμερικάνικο χαρακτήρα» ή τη «γερμανική μηχανοποίηση», ας το κάνουμε ξέροντας ότι αυτές οι αυθαιρεσίες είναι μέρος της διασκέδασης και – κυρίως- ότι δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ενεργή μας εμπλοκή και αντίθεση σε ό,τι θεωρούμε άδικο. Αλλιώς θα μιλάμε για απλό και μαρξιστικό «όπιο».
