Απαγορεύεται το "απαγορεύεται"

Υπάρχει ένα αντιρατσιστικό φεστιβάλ στο οποίο οι εκπρόσωποι δύο θεωρητικά συμμαχικών ομάδων σφάζονται για το ποιος αποκλείει τον άλλον και ποιος όχι. Η ομάδα «Μωβ» είναι φεμινίστριες που έχουν μια δυσκολία να αναγνωρίσουν ως γυναίκες τρανς άτομα που θέλουν να ονομάζονται έτσι.

Μάλιστα, στη βάση της απροθυμίας τους βρίσκεται η καταδίκη των εχόντων πέος ως συλλήβδην εκπροσώπων της πατριαρχίας. Τα χρόνια – σου λέει το Μωβ – που κάποιος είχε πέος χωρίς να έχει θελήσει να αλλάξει φύλο ωφελούνταν από την πατριαρχία που καταπίεζε τις γυναίκες.   

Ψιλά γράμματα θα πει κάποιος. Όταν έχεις απέναντί σου κάτι τόσο βαθιά ριζωμένο όσο η πατριαρχία στις κουλτούρες του ευρωπαϊκού νότου, ο αντίπαλος πρέπει να είναι κοινός γιατί είναι πανίσχυρος. Φυσικά τα ζητήματα ταυτότητας, δηλαδή του τι είμαι εγώ και τι είναι ο δίπλα, πρέπει να τυγχάνουν σεβασμού και όχι απαξίωσης. Και εδώ μπαίνει η άποψη που πολύ εύστοχα εξέφρασε ένας διαδικτυακός φίλος και που βασίζεται στις αρχές του ανθρωπισμού: Όταν ένας άνθρωπος αντιλαμβάνεται κάπως τον εαυτό του και αυτό το κάπως είναι δομικό για την ισορροπία του, το να το αρνηθώ εγώ τι εξυπηρετεί;

Αν εκείνος δεν έχει όφελος να προσπορίσει από τη σχετική δήλωση και εμένα δεν μου προξενεί ζημιά, ποιο είναι το κακό; Δεν είναι να πεις ότι έχουν φτάσει να μοιράζουν και τίποτα επιδόματα για τους καταπιεσθέντες από την πατριαρχία για να σφαζόμαστε ποιος θα ενταχθεί στις λίστες και ποιος όχι. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι το κλειδί σε όλα αυτά, η βασική οδός, δεν έχει νόημα να είναι κάτι άλλο από την αλληλεγγύη.       

Στο φετινό αντιρατσιστικό φεστιβάλ (3,4,5 Ιουλίου στο Πάρκο Γουδή) δεν επετράπη στο Μωβ να πάρει μέρος, μια και δεν αναγνωρίζει τον αυτοπροσδιορισμό των τρανς. Πράγματι, ο ρόλος του αυστηρού «πορτιέρη» των δικαιωμάτων και κυρίως αυτού που ο Φρόιντ ονόμαζε «ναρκισσισμό των μικρών διαφορών» δεν ταιριάζει στην περίσταση.

Υπάρχει, άλλωστε, και μια βαθύτερη, σχεδόν κωμικοτραγική ειρωνεία στην επιμονή της ομάδας Μωβ να ορίζει τη γυναικεία εμπειρία με αποκλειστικό γνώμονα το ποιος γεννήθηκε με πέος και ποιος όχι: Η αναγωγή της κοινωνικής υπόστασης και της μοίρας ενός ανθρώπου αποκλειστικά στην ανατομία και στη βιολογική του εικόνα, δεν ήταν ανέκαθεν το κατεξοχήν όπλο της πατριαρχίας; Αυτή δεν ήταν που έλεγε επί αιώνες "έχεις μήτρα, άρα η θέση σου είναι στο σπίτι και όχι στη δημόσια σφαίρα";

Όταν ένα απελευθερωτικό κίνημα καταλήγει να δανείζεται τον σκληρό βιολογικό ντετερμινισμό του ίδιου του καταπιεστή του για να κάνει τον πορτιέρη στα δικαιώματα, τότε δεν ανατρέπει το σύστημα, αλλά ψάχνει τα πόστα εντός του. Και, όπως λέει και ο φίλος που ανέφερα πιο πάνω, «ο ακτιβισμός που ψάχνει στα εσώρουχα των άλλων για να πιστοποιήσει την καταπίεσή τους, μάλλον έχει ξεχάσει από πού ακριβώς ξεκίνησε».