Τι δείχνει ο κάθε υπέρηχος και γιατί να τον κάνεις;

Οι υπέρηχοι είναι από τις πιο χρήσιμες, απλές και συχνά υποτιμημένες εξετάσεις της προληπτικής ιατρικής. Δεν πονάνε, δεν έχουν ακτινοβολία, γίνονται γρήγορα και μπορούν να δώσουν σημαντικές πληροφορίες για όργανα και ιστούς που δεν φαίνονται μέσα από έναν απλό εργαστηριακό έλεγχο.

Με άλλα λόγια, οι εξετάσεις αίματος είναι πολύτιμες, αλλά δεν λένε πάντα όλη την ιστορία κι εκεί έρχεται το υπερηχογράφημα να συμπληρώσει την εικόνα.

Ο παθολόγος Δημήτρης Ηλιόπουλος μάς εξηγεί ποιοι υπέρηχοι έχουν ιδιαίτερη αξία στην πρόληψη και στη διερεύνηση συμπτωμάτων, αλλά και γιατί πολλές φορές μπορούν να εντοπίσουν βλάβες που αλλιώς θα περνούσαν απαρατήρητες.

Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς

Το υπερηχογράφημα θυρεοειδούς είναι μια πολύ σημαντική προληπτική εξέταση, γιατί ο εργαστηριακός έλεγχος δεν αρκεί πάντα για να εκτιμηθεί πλήρως η κατάσταση του αδένα. Μπορεί οι ορμόνες του θυρεοειδούς να είναι φυσιολογικές, όμως αυτό δεν αποκλείει την ύπαρξη ανατομικών αλλοιώσεων.

Με τον υπέρηχο ο γιατρός μπορεί να δει το μέγεθος και τη μορφολογία του θυρεοειδούς, να αναζητήσει εικόνα θυρεοειδίτιδας, δηλαδή φλεγμονής του αδένα, αλλά και να εντοπίσει όζους. Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι αρκετά συχνοί και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι καλοήθεις, όμως χρειάζονται παρακολούθηση και αξιολόγηση ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο υπέρηχος μπορεί να αναδείξει ύποπτα ευρήματα που δεν θα φαίνονταν σε απλές αιματολογικές εξετάσεις.

Γι’ αυτό και δεν είναι εξέταση που αφορά μόνο όσους έχουν ήδη γνωστό πρόβλημα θυρεοειδούς. Είναι χρήσιμη και προληπτικά, ειδικά όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, διόγκωση στην περιοχή του λαιμού, διαταραχές στις εξετάσεις ή συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με τη λειτουργία του αδένα.

Υπερηχογράφημα άνω και κάτω κοιλίας

Το υπερηχογράφημα άνω και κάτω κοιλίας είναι από τις πιο συχνές και χρήσιμες εξετάσεις, γιατί δίνει εικόνα για πολλά όργανα ταυτόχρονα. Στην άνω κοιλία αξιολογούνται, μεταξύ άλλων, το ήπαρ, η χοληδόχος κύστη, το πάγκρεας, ο σπλήνας και οι νεφροί. Στην κάτω κοιλία μπορεί να εκτιμηθούν η ουροδόχος κύστη, ο προστάτης στους άνδρες και, σε γενικές γραμμές, η περιοχή της πυέλου.

Η εξέταση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό λίθων στη χολή, δηλαδή χολολιθίασης, πετρών στους νεφρούς, κύστεων, διογκώσεων, λιπώδους διήθησης του ήπατος ή άλλων μορφολογικών αλλοιώσεων. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει κοιλιακό άλγος, μετεωρισμό, ανεξήγητη ενόχληση, αλλαγές στην ούρηση ή ευρήματα σε εξετάσεις αίματος που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

Το σημαντικό, όπως τονίζει και ο γιατρός, είναι ότι ο υπέρηχος μπορεί να δείξει βλάβες που δεν ανιχνεύονται πάντα με αιματολογικές εξετάσεις. Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει φυσιολογικά ένζυμα ή σχετικά ήπια συμπτώματα, αλλά ο υπέρηχος να αποκαλύψει κάτι που χρειάζεται παρακολούθηση ή αντιμετώπιση.

Υπερηχογράφημα καρδιάς

Το υπερηχογράφημα καρδιάς, ή αλλιώς triplex καρδιάς, είναι εξέταση που δίνει πολύτιμες πληροφορίες για τη δομή και τη λειτουργία της καρδιάς. Δεν δείχνει απλώς πώς «φαίνεται» η καρδιά, αλλά και πώς δουλεύει.

Μέσα από την εξέταση μπορούν να αναδειχθούν βλάβες που υπάρχουν εκ γενετής, αλλοιώσεις που σχετίζονται με την αρτηριακή υπέρταση, προβλήματα στις βαλβίδες, στενώσεις ή ανεπάρκειες βαλβίδων, καθώς και διαταραχές στη συσταλτικότητα της καρδιάς. Ένα από τα βασικά στοιχεία που αξιολογούνται είναι το κλάσμα εξώθησης, δηλαδή το ποσοστό αίματος που εξωθεί η καρδιά σε κάθε συστολή. Με απλά λόγια, είναι ένας δείκτης του πόσο αποτελεσματικά αντλεί αίμα η καρδιά.

Το triplex καρδιάς μπορεί επίσης να δώσει πληροφορίες για τις διαστάσεις των κοιλοτήτων και των μεγάλων αγγείων, καθώς και για πιθανές επιπτώσεις χρόνιων καταστάσεων, όπως η αρτηριακή υπέρταση. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε άτομα με δύσπνοια, αίσθημα παλμών, πόνο στο στήθος, γνωστό καρδιολογικό ιστορικό ή παράγοντες κινδύνου.

Triplex καρωτίδων

Το triplex καρωτίδων είναι μια εξέταση που έχει μεγάλη αξία στην πρόληψη, κυρίως γιατί μπορεί να ανιχνεύσει πρώιμα σημάδια αθηρωμάτωσης. Οι καρωτίδες είναι μεγάλα αγγεία που μεταφέρουν αίμα προς τον εγκέφαλο και η κατάστασή τους μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες για την αγγειακή υγεία συνολικά.

Με την εξέταση αναζητούνται αθηρωματικές πλάκες, δηλαδή συσσωρεύσεις λίπους, χοληστερίνης και άλλων ουσιών στο τοίχωμα των αγγείων. Αυτές οι αλλοιώσεις μπορεί να σχετίζονται με υψηλή χοληστερίνη, κάπνισμα, υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη ή οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.

Η αξία του triplex καρωτίδων δεν είναι μόνο να εντοπίσει μια σοβαρή στένωση. Είναι και να αποκαλύψει έγκαιρα ότι τα αγγεία έχουν αρχίσει να επιβαρύνονται. Έτσι, ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει συνολικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και να προτείνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, φαρμακευτική αγωγή ή στενότερη παρακολούθηση, όπου χρειάζεται.

Ενδοκολπικό υπερηχογράφημα

Το ενδοκολπικό υπερηχογράφημα είναι γυναικολογική εξέταση που προσφέρει συχνά μεγαλύτερη ευκρίνεια σε σχέση με το απλό υπερηχογράφημα κοιλίας, ειδικά όταν χρειάζεται να αξιολογηθούν με λεπτομέρεια τα έσω γεννητικά όργανα.

Με αυτή την εξέταση ο γυναικολόγος μπορεί να ελέγξει τη μήτρα, το ενδομήτριο, τις ωοθήκες και την περιοχή της πυέλου. Μπορεί να βοηθήσει στην ανίχνευση κύστεων ωοθηκών, ινομυωμάτων, πολυπόδων, παθολογικού πάχους ενδομητρίου ή άλλων ευρημάτων που σχετίζονται με πόνο, διαταραχές περιόδου, αιμορραγία ή προβλήματα γονιμότητας.

Είναι μια εξέταση που συχνά εντάσσεται στον προληπτικό γυναικολογικό έλεγχο, αλλά και στη διερεύνηση συγκεκριμένων συμπτωμάτων. Η μεγαλύτερη ευκρίνειά της την κάνει ιδιαίτερα χρήσιμη, γιατί επιτρέπει πιο ακριβή απεικόνιση σε σχέση με τον διακοιλιακό υπέρηχο.

Υπερηχογράφημα μαστών

Το υπερηχογράφημα μαστών είναι σημαντική συμπληρωματική εξέταση της μαστογραφίας. Δεν την αντικαθιστά απαραίτητα, αλλά μπορεί να προσφέρει επιπλέον πληροφορίες, ειδικά σε νεότερες γυναίκες ή σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς, όπου η μαστογραφία μπορεί να είναι λιγότερο ευκρινής.

Με το υπερηχογράφημα μπορούν να αξιολογηθούν μορφώματα, κύστες, οζίδια ή περιοχές που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση. Μπορεί επίσης να βοηθήσει στη διάκριση ανάμεσα σε ένα συμπαγές μόρφωμα και μια κύστη με υγρό, κάτι που έχει σημασία για την επόμενη ιατρική απόφαση.

Η εξέταση είναι απλή, ανώδυνη και χρήσιμη τόσο προληπτικά όσο και όταν υπάρχει ψηλαφητό εύρημα, πόνος, αλλαγή στην υφή του μαστού ή εύρημα από άλλη απεικονιστική εξέταση. Ο σωστός συνδυασμός μαστογραφίας, υπερήχου και κλινικής εξέτασης καθορίζεται πάντα από τον γιατρό, ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τα ευρήματα.