Τα ωραιότερα κτίρια της Αθήνας: Το Μέγαρο Σλήμαν-Μελά

Ένας από τους πιο αγαπημένους χειμερινούς κινηματογράφους της Αθήνας, το ιστορικό Ιντεάλ που πρωτοάνοιξε τις πόρτες του το 1922, μπορεί να μην υπάρχει πια, το συναρπαστικό κτίριο στο ισόγειο του οποίου στεγαζόταν, ωστόσο, παραμένει –αν και σιωπηλό– στη θέση του, στη γωνία της Πανεπιστημίου με την Χαριλάου Τρικούπη.

Ήταν εκείνο που αποχαιρετίσαμε το φθινόπωρο του 2024 με την εμπνευσμένη έκθεση wanderlust/ all passports η οποία άνοιξε για μια τελευταία φορά τις πόρτες του Μεγάρου Σλήμαν-Μελά, μετά την πώλησή του από τον ΕΦΚΑ στον όμιλο ξενοδοχείων Μήτσης, ο οποίος πρόκειται να το μετατρέψει σε ξενοδοχείο.

Μικρή ιστορία ενός μεγάλου κτιρίου

Ο Ερνστ Τσίλλερ, ο αρχιτέκτονας 600 και βάλε νεοκλασικών της Αθήνας, από τα οποία μας σώζονται μόλις 50, σχεδιάζει το 1890 το εμβληματικό μέγαρο για λογαριασμό του φίλου και συμπατριώτη του, Ερρίκου Σλήμαν, σχεδόν 10 χρόνια μετά την κατασκευή του σπουδαίου Ιλίου Μέλαθρον, στο οποίο μένει αυτά τα χρόνια ο Γερμανός αρχαιολόγος με την οικογένειά του.

«Ο κ. Σλήμαν ανέθηκε την εκπόνησιν σχεδίου ανεγέρσεως λαμπρού μεγάρου εν τη λεωφόρο Πανεπιστημίου και παραπλεύρως του νεόδμητου γερμανικού αρχαιολογικού ινστιτούτου, εις τον αρχιτέκτονα κ. Τσίλλερ» γράφει τον Ιανουάριο του 1889 η Νέα Εφημερίς.

Το πανέμορφο κτίριο, με τις αυστηρές νεοκλασικές γραμμές του, τα συμμετρικά ανοίγματα, τα μικρά μεταλλικά μπαλκόνια και τα γείσα που τρέχουν οριζόντια κατά μήκος της όψης του, λειτούργησε αρχικά ως συγκρότημα κατοικιών και καταστημάτων, στέγασε κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου το Αρσάκειο Παρθεναγωγείο, και μετατράπηκε μεταπολεμικά σε ξενοδοχείο, και στη συνέχεια σε κτίριο γραφείων για δικηγόρους και συμβολαιογράφους.

Γιατί το λέμε Μέγαρο Σλήμαν-Μελά;

Ο Ερρίκος Σλήμαν ήθελε το μέγαρο να εξασφαλίσει έσοδα για τα παιδιά του, Ανδρομάχη και Αγαμέμνονα. Το δεύτερο συνθετικό του είναι το δεύτερο επίθετο της Ανδρομάχης, η οποία παντρεύτηκε το 1892 τον πολιτικό Λέοντα Μελά, αδερφό του μακεδονομάχου Παύλου Μελά και βουλευτή του κόμματος του Θόδωρου Δηλιγιάννη. Ο Λέων πέθανε πολύ νέος, στα 33 του μόλις χρόνια, τρεις μήνες μετά τον θάνατο του αδερφού του, και αφήνοντας την Ανδρομάχη χήρα με τρεις γιούς.

Όσο για το άλλο παιδί του Ερρίκου; Ο Αγαμέμνων με την ταραχώδη του ζωή είναι η μισή χαρά της μικρής μας ιστορίας: Ως το 1902 ζούσε στο Παρίσι, από το οποίο έφυγε στα 24 του χρόνια με προορισμό τη Νέα Υόρκη, μαζί με την 16χρονη Ναντίν Ντε Μπορνμάν. Ένα χρόνο αργότερα, οι δυο τους έρχονται στην Αθήνα και μένουν για λίγο στο Ιλίου Μέλαθρον, το οποίο η μητέρα του, Σοφία, θα πουλήσει λίγα χρόνια αργότερα στο ελληνικό δημόσιο, για να ξεχρεώσει το επεισοδιακό τους διαζύγιο.

Η Ναντίν θα μείνει στην Αθήνα, για να παντρευτεί (ποιον λες;) τον Κωνσταντίνο Τσαλδάρη, ο δε Αγαμέμνων θα πάει στην Αγιά της Λάρισας για να πάρει την βουλευτική έδρα του αδικοχαμένου του γαμπρού –του Λέοντα Μελά, είπαμε, δεν προσέχεις. Ωστόσο, οι ντόπιοι δεν τον γουστάρουν μία.

Όπως γράφει ο Γιάννης Κορδάτος στο βιβλίο του, «το 1905 στην πολιτική σκηνή εμφανίζεται ο Αγαμέμνων Σλήμαν, γιος του γερμανού αρχαιολόγου, που δεν είχε καμία σχέση με τον τόπο. Το μόνο προσόν ήταν η αντιδραστικότητά του. Τύπος παλαιού φεουδάρχη, μισούσε τους αγρότες και σιχαινόταν τους κολλιγάδες. Τους θυμόταν μόνο στις παραμονές των εκλογών. Το πέρασμά του από την Αγιά αποτελεί μαύρη σελίδα στην ιστορία του τόπου».

Μετά από μια σύντομη παραμονή στην Ουάσινγκτον ως πρεσβευτής της Ελλάδας, ο Αγαμέμνων θα επιστρέψει το 1935 στο Παρίσι, όπου θα παντρευτεί την ποιήτρια Σοφία Αντωνοπούλου, και θα ζήσει μαζί της ως τον θάνατό του το 1954.

(*) Με πληροφορίες από το βιβλίο «Οδός Πανεπιστημίου: Ιστορία και ιστορίες» των Θανάση Γιοχάλα και Ζωής Βαΐου, εκδόσεις της Εστίας.