Πανελλαδικών το ανάγνωσμα

Έφτασε αυτή η εποχή του χρόνου που όλοι συμπάσχουμε με τους μαθητές της Γ΄ Λυκείου στην προσπάθειά τους να βρουν μια θέση στις Ανώτατες Σχολές – που έλεγε και ο Νίκος ο Καρβέλας. Δεν νομίζω ότι υπάρχει άνθρωπος που πέρασε τη βάσανο των πανελληνίων ή έστω που βρέθηκε κοντά σε αυτήν ο οποίος να μην απορεί για το παράλογο αλλά και το ανθεκτικό του συγκεκριμένου συστήματος.

Μαθήματα παπαγαλίας για να ελέγξουμε την επιμέλεια, άσχετες με το αντικείμενο των σχολών εξετάσεις, μια «αξιολόγηση» που μόνο αξιολόγηση δεν είναι και που αντλεί αξία (μόνο) από τη δυσκολία της. Ήμουν νιός και γέρασα ακούγοντας για «άδικο σύστημα» για «κατάργησή του» για «ορθολογισμό των εξετάσεων εισδοχής στα ΑΕΙ» και διάφορα τέτοια.       

Αλήθεια, γιατί και πώς επιβιώνουν οι πανελλήνιες εξετάσεις;

Το πράγμα είναι απλό. Επιβιώνουν ελλείψει της ικανότητας του κράτους να βρει άλλον αξιοκρατικό μηχανισμό να ελέγχει κάπως ποιος θα μπει και ποιος όχι στα δημόσια ΑΕΙ. Δεν είναι και λίγο πράγμα η ανικανότητα ως κίνητρο, θα πει κάποιος. Σωστό. Επιβιώνουν ακόμη γιατί λόγω αυτών δεν χρειάζεται το λύκειο να έχει ουσιαστικό ρόλο στην μόρφωση των εφήβων· του αρκεί και ο φροντιστηριακός, στον οποίο άλλωστε δεν διαπρέπει κιόλας. Όσο να πεις, άλλα τα κόστη μιας έξτρα τριετίας ουσιαστικής σχολικής φοίτησης, και άλλα της άτυπης λογικής «το σχολείο δίνει το περιθώριο στα παιδιά να διαβάσουν για τις πανελλαδικές».    

Επίσης οι πανελλαδικές είναι η αποθέωση μια βαθμοθηρικής λογικής που αναπαράγεται και που, για τους περισσότερους γονείς, υπάρχει από… το νηπιαγωγείο. Οι βαθμοί είναι το σημαντικό γιατί είναι ο εύκολος τρόπος να καταλάβει και ο μπούφος (αυτό που νομίει ότι είναι) το επίπεδο του υποψηφίου. Τα κατάφερες; Εύγε! Δεν τα κατάφερες; Απέτυχες.

Ο τρόπος που κατηγοριοποιούμε ως κοινωνία τους πιτσιρικάδες είναι πιο απότομος από ό,τι μπορούν να αντέξουν χωρίς τραύμα. Και τι θα γίνει; θα πει κάποιος. Πόσο θα μπορούν να αποφεύγουν την πραγματικότητα; Ας φροντίσουμε η πραγματικότητα να είναι μια πραγματικότητα παιδείας, μόρφωσης και καλλιέργειας – θα έλεγα- και ας μην την αποφύγουν καθόλου. Όμως τα πράγματα δεν είναι έτσι. Με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια να καραδοκούν να απαξιώσουν το δημόσιο πτυχίο, και με την αγορά εργασίας να δίνει 700 και 800 ευρώ για τα πρώτα 10-15 χρόνια εργασίας η προσπάθεια των παιδιών δεν αποτελεί την «κορυφή» της προσπάθειάς τους, αλλά μάλλον τους… πρόποδες.

Αυτό κάνει όλη την πίεση στο σβέρκο τους ακόμη πιο μάταιη, ακόμη πιο υποκριτική. Έτσι, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, «σοφοί» αναλυτές και θείοι στα οικογενειακά τραπέζια θα συνεχίσουμε να τους μοιράζουμε χαμόγελα ενθάρρυνσης, λέγοντάς τους ότι «τώρα χτίζουν το μέλλον τους», κρύβοντας επιμελώς κάτω από το χαλί το γεγονός τα καλύτερα που είναι μπροστά τους είναι εκεί παρά τον παραλογισμό που έζησαν τα τελευταία δύο χρόνια της ζωής τους και όχι εξαιτίας του.