Ο Ποδονίφτης: Βόλτα σε ένα από τα τελευταία ποτάμια της Αθήνας

Τιτιβίσματα πουλιών. Νερό που κελαρύζει. Θρόισμα ευκάλυπτου. Καλαμιές που χορεύουν ψιθυρίζοντας στον αέρα. Να μερικοί ήχοι που δεν περίμενες να ακούσεις στα 100 μέτρα από την Αχαρνών. Κι όμως.

Μικρή ιστορία για ένα (ελεύθερο) ποτάμι

Ήταν το 2019, όταν οι Δήμοι Αθηναίων και Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνας προσέφυγαν, μαζί με την κίνηση πολιτών Ροή, στο Συμβούλιο της Επικρατείας, για να εμποδίσουν τα σχέδια της Περιφέρειας Αττικής να μπαζώσει τα τελευταία 770 ελεύθερα μέτρα του Ποδονίφτη. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκανε δεκτό το αίτημά τους, κι έτσι ένα από τα τελευταία ρέματα της Αθήνας έμεινε να κυλά μέχρι σήμερα ελεύθερο, σαν φυσικό σύνορο μεταξύ των δύο δήμων.

Έλα να σε συστήσουμε

Ο Ποδονίφτης, που λες, είναι παραπόταμος του Κηφισού. Πηγάζει από την Πεντέλη, και κατεβαίνει προς τα Πατήσια, διασχίζοντας μια διαδρομή που περνά από το Χαλάνδρι, την Φιλοθέη, τη Νέα Ιωνία και τη Νέα Φιλαδέλφεια. Ένα πολύ μικρό κομμάτι του φαίνεται και στην πλατεία Δροσοπούλου της Φιλοθέης, το υπόλοιπο (πέρα από αυτά τα 770 πολύτιμα μέτρα που σώθηκαν στο τσακ) είναι αόρατο, όπως όλα σχεδόν τα ποτάμια και τα ρέματα της Αθήνας.

Για το παράξενο όνομά του υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Μία είναι αυτή που φαντάζεσαι, για τα ρηχά νερά του, που έφταναν μόνο για να βρέξουν τα πόδια των ανθρώπων που τον διέσχιζαν πριν φτιαχτούν οι γέφυρές του, ενώ μια δεύτερη κάνει λόγο για γνωστό έμπορο της Αθήνας, και κτηματία της περιοχής, με το ίδιο όνομα.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, οι όχθες του Ποδονίφτη, ο οποίος διέσχιζε το χωριό των Πατησίων, ήταν δημοφιλής προορισμός ημερήσιων εκδρομών και περιπάτων για την αστική τάξη της Αθήνας. Κατάφυτες με πλατάνια και πεύκα, και διάστικτες με καφενεία, αναψυκτήρια, ζυθοπωλεία και υπαίθριους πάγκους ο γνωστότερος εκ των οποίων βρισκόταν επάνω στη γέφυρα του Ποδονίφτη, οι όχθες του ποταμού ήταν επίσης ο κατεξοχήν τόπος εορτασμού της Πρωτομαγιάς, με αγρότες από όλη την Αττική να έρχονται για να πουλήσουν εδώ λουλούδια και φυτά. Μεγάλο δε κοσμικό γεγονός αποτέλεσε το 1902 η διοργάνωση ιππικών αγώνων στην περιοχή.

Γύρω από τον Ποδονίφτη δημιουργήθηκε λίγο αργότερα ο ομώνυμος προσφυγικός συνοικισμός, που εξελίχθηκε στον Δήμο Νέας Φιλαδέλφειας.

Πώς θα δεις τον Ποδονίφτη σήμερα

Θα πάρεις τον Ηλεκτρικό, θα κατέβεις στα Άνω Πατήσια, και θα περπατήσεις 4 λεπτά μέχρι αυτό εδώ το σημείο, την διασταύρωση της οδού Χαλκίδος με την Περισσού, όπου βρίσκεται το σύνορο του Δήμου Αθηναίων με την Νέα Φιλαδέλφεια, η γνωστή γέφυρα της Χαλκίδος, κάτω από την οποία κυλά ο Ποδονίφτης.

Από εδώ ξεκινά μια ωραία –αν και σύντομη– παραποτάμια βόλτα, πλαισιωμένη από ευκάλυπτους, φοίνικες, καλαμιές και πικροδάφνες να φυτρώνουν στις δυο όχθες του ποταμού που κελαρύζει ελεύθερος. Αν είσαι τυχερός/η, μπορεί να δεις και πουλιά να φτερουγίζουν ανάμεσα στις καλαμιές του, ή να βουτάνε για να δροσιστούν στα νερά του.

Η οδός Περισσού, την οποία θα ακολουθήσεις παράλληλα με το ποτάμι, μοιάζει κάποια στιγμή να καταλήγει σε αδιέξοδο –για την ακρίβεια, σε αυλές σπιτιών– μην πτοηθείς, στρίψε αριστερά στην Αγίας Ευφημίας για να κατηφορίσεις μετά την Ραιδεστού και να ξανασυναντήσεις το ποτάμι, σε ένα ακόμα ωραιότερο, πιο εξοχικό και με μεγαλύτερη ροή σημείο, μέχρι το επόμενο γεφυράκι, που θα σε βγάλει στην απέναντι όχθη της οδού Επικλέους.

Ο Ποδονίφτης, είπαμε, είναι ποτάμι ρηχό, αν τσαλαβουτούσες θα έφτανε ίσα ίσα να σου βρέξει τα πόδια, και οι όχθες του χρήζουν καταπώς φαντάζεσαι φροντίδας, όπως και όλη η Αθήνα εδώ που τα λέμε. Έστω κι έτσι, όμως, είναι μια από τις τελευταίες, πολύτιμες αστικές μας εξοχές, όχι δίπλα/ λίγο-πιο-έξω/ ένα-τσιγάρο-δρόμος, αλλά ακριβώς στην καρδιά της πόλης, και μια από εκείνες τις εκπλήξεις που κάνουν την Αθήνα, σίγουρα όχι την ωραιότερη, αλλά εξίσου σίγουρα την πιο ενδιαφέρουσα πόλη που θα μπορούσες ποτέ να αγαπήσεις.