Πότε η μοναξιά είναι ανάγκη και πότε αρχίζει να γίνεται απομόνωση;

Ζούμε σε μια εποχή που βομβαρδιζόμαστε με ερεθίσματα τα οποία συχνά πυκνά μας ξυπνούν την έντονη επιθυμία να κλείσουμε το τηλέφωνο, να απομακρυνθούμε από όλους και όλα και απλώς να μείνουμε με τον εαυτό μας. Παρόλα αυτά στον σύγχρονο κόσμο, όπου η μόνιμη συνδεσιμότητα θεωρείται προϋπόθεση, η επιλογή της μοναξιάς συχνά παρερμηνεύεται. Υπάρχει όμως μια λεπτή αλλά κρίσιμη γραμμή ανάμεσα στη δημιουργική μοναχικότητα και την επώδυνη κοινωνική απομόνωση, για αυτό το να αναγνωρίσεις πού βρίσκεται αυτή η γραμμή στη δική σου ζωή είναι το κλειδί για την ψυχική σου ισορροπία.

Η μοναξιά ως ανάγκη: Το «λιμάνι» της αυτογνωσίας

Όταν επιζητάς τη μοναξιά με δική σου πρωτοβουλία, δεν φεύγεις από τους άλλους επειδή τους φοβάσαι ή επειδή σε απορρίπτουν, αλλά επειδή νιώθεις την ανάγκη να επιστρέψεις στον εαυτό σου. Αυτή η μορφή μοναξιάς είναι μια βαθιά βιολογική και ψυχολογική ανάγκη για αυτό είναι σημαντικό να συνοδεύεται από τα παρακάτω

Αποφόρτιση του νευρικού συστήματος: Ζούμε σε ένα περιβάλλον γεμάτο ερεθίσματα. Η ησυχία επιτρέπει στον εγκέφαλό σου να επεξεργαστεί τις πληροφορίες της ημέρας και να «κατεβάσει ταχύτητα».

Ενίσχυση της δημιουργικότητας: Οι σπουδαιότερες ιδέες γεννιούνται συχνά σε στιγμές παύσης. Χωρίς την επίδραση των γνωμών των άλλων, η δική σου εσωτερική φωνή γίνεται πιο καθαρή.

Αυτονομία: Μαθαίνεις να απολαμβάνεις τη δική σου παρέα. Όταν είσαι καλά με τον εαυτό σου, οι σχέσεις που χτίζεις αργότερα με τους άλλους δεν βασίζονται στην ανάγκη ή τον φόβο, αλλά στην ειλικρινή επιλογή.

Σε αυτή την περίπτωση, η μοναξιά σε γεμίζει. Μοιάζει μάλιστα με μια μπαταρία που φορτίζει για να μπορέσεις να βγεις ξανά στον κόσμο πιο δυνατός.

Η διολίσθηση προς την απομόνωση: Τα «καμπανάκια»

Πότε όμως αυτή η ωφέλιμη ησυχία αρχίζει να γίνεται σκοτεινή; Η απομόνωση ξεκινά εκεί που τελειώνει η επιλογή και αρχίζει η αποφυγή καθετί όμορφού και αναζωογονητικού.

Η απομόνωση είναι στην ουσία ένας τοίχος που υψώνεις γύρω σου. Μπορεί να καταλάβεις ότι περνάς στην άλλη όχθη αν παρατηρήσεις τα εξής:

Το αίσθημα του κενού: Αντί να νιώθεις αναζωογονημένος μετά από χρόνο μόνος σου, νιώθεις λήθαργο, θλίψη ή μια αίσθηση ότι «δεν ανήκεις πουθενά» και τίποτα δεν σε ευχαριστεί.

Φόβος για την κοινωνική επαφή: Η σκέψη και μόνο να βγεις έξω ή να μιλήσεις σε κάποιον σου προκαλεί άγχος. Αρχίζεις να ακυρώνεις σχέδια συστηματικά, όχι λόγω κούρασης, αλλά επειδή νιώθεις «ανίκανος» να συνδεθείς.

Απώλεια προοπτικής: Όταν μένεις πολύ καιρό κλεισμένος στις σκέψεις σου, οι αρνητικοί εσωτερικοί μονόλογοι γιγαντώνονται. Δεν υπάρχει κανείς να σου προσφέρει μια διαφορετική οπτική, και έτσι βυθίζεσαι σε έναν φαύλο κύκλο αυτοκριτικής.

Γιατί είναι επικίνδυνη η παρατεταμένη απομόνωση;

Η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον. Η χρόνια απομόνωση ενεργοποιεί στον εγκέφαλο τις ίδιες περιοχές που ενεργοποιεί ο φυσικός πόνος. Αυξάνει τα επίπεδα κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες), επηρεάζει την ποιότητα του ύπνου και τέλος, μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη ή εξασθένιση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η απομόνωση είναι συχνά ένας μηχανισμός άμυνας. Μπορεί να σε προστατεύει προσωρινά από την απόρριψη ή την κριτική, αλλά μακροπρόθεσμα σε λιμοκτονεί από τη συναισθηματική τροφή που χρειάζεσαι για να επιβιώσεις.

Πώς να διατηρήσεις την ισορροπία;

Το μυστικό δεν είναι να μην είσαι ποτέ μόνος, αλλά να παραμένεις συνδεδεμένος ακόμα και όταν είσαι μόνος.

Θέσε όρια, όχι τείχη: Μπορείς να πεις «σήμερα χρειάζομαι χρόνο για μένα», αλλά φρόντισε να προγραμματίσεις μια συνάντηση για την επόμενη ημέρα.

Παρατήρησε το κίνητρό σου: Ρώτα με ειλικρίνεια τον εαυτό σου: «Μένω μέσα επειδή θέλω να ξεκουραστώ ή επειδή φοβάμαι να αντιμετωπίσω τον κόσμο;». Η απάντηση που θα δώσεις στον εαυτό σου θα σου δείξει αν είσαι σε μονοπάτι ανάπτυξης ή αποφυγής.

Πήγαινέ το βήμα, βήμα: Αν νιώθεις ότι έχεις βυθιστεί στην απομόνωση, μην προσπαθήσεις να γίνεις η «ψυχή του πάρτι» αμέσως. Ξεκίνα με ένα τηλεφώνημα σε έναν έμπιστο φίλο ή μια βόλτα σε έναν δημόσιο χώρο, όπως ένα καφέ, όπου θα περιβάλλεσαι από κόσμο χωρίς την έντονη πίεση της αλληλεπίδρασης.