Υπάρχει τρόπος να προβλέψεις πότε θα έχουμε Αλκυονίδες;

Σαν υπενθύμιση πως ο χειμώνας δεν κρατά για πάντα (όσο και αν μοιάζει έτσι, ειδικά τις ατελείωτες μέρες μετά τις γιορτές), σαν διάλειμμα μέσα στη μουντάδα, σαν ενισχυτικό διάθεσης, οι Αλκυονίδες είναι οι ωραιότερες μέρες των αρχών κάθε καινούριας χρονιάς. Έχεις όμως ποτέ αναρωτηθεί αν γίνεται να προβλέψουμε πότε θα πέσουν; Αναρωτηθήκαμε εμείς για σένα.

Τι λέμε Αλκυονίδες – και τι δεν είναι

Οι Αλκυονίδες δεν είναι επίσημη «εποχή» και σίγουρα δεν είναι ημερομηνίες καρφιτσωμένες στο ημερολόγιο. Δεν ξεκινούν κάθε χρόνο την ίδια μέρα, ούτε κρατούν πάντα το ίδιο διάστημα. Είναι περίοδοι καλοκαιρίας μέσα στον χειμώνα, συνήθως με ηλιοφάνεια, ήπιες θερμοκρασίες και περιορισμένους ανέμους, που κάνουν τον Ιανουάριο να μοιάζει –έστω και για λίγο– με άνοιξη.

Παραδοσιακά τις τοποθετούμε χρονικά κάπου ανάμεσα στα μέσα Ιανουαρίου και τις αρχές Φεβρουαρίου, όμως αυτό δεν είναι κανόνας. Είναι περισσότερο μια εμπειρική παρατήρηση που επαναλαμβάνεται συχνά, όχι μια εγγύηση. Άλλες χρονιές εμφανίζονται νωρίτερα, άλλες αργότερα, και κάποιες, σπάνιες, φορές δεν εμφανίζονται καθόλου.

Το όνομα, ως γνωστόν, έρχεται από τον μύθο της Αλκυόνης, κόρης του Αιόλου, θεού των ανέμων. Η Αλκυόνη ήταν παντρεμένη με τον Κήυκα, βασιλιά της Τραχίδας, μιας μικρής πόλης της Φωκίδας. Οι δυο τους αγαπιόνταν τόσο, που αποκαλούσαν ο ένας τον άλλον Δία και Ήρα –ύβρις για τους θεούς, που έμελλε να πληρωθεί. Όταν ο Κήυκας χάθηκε σε ναυάγιο, η Αλκυόνη, συντετριμμένη, έπεσε στη θάλασσα. Οι θεοί, συγκινημένοι αυτή τη φορά από την αγάπη και την απώλειά τους, τους μεταμόρφωσαν σε αλκυόνες, μικρά θαλασσοπούλια που γεννούν κοντά στο νερό. Για να μπορεί η Αλκυόνη να κλωσά τα αυγά της χωρίς φουρτούνες και παγωνιά, της χάρισαν λίγες ήσυχες, ηλιόλουστες μέρες μέσα στον χειμώνα. Αυτές λέμε Αλκυονίδες.

Τι συμβαίνει πραγματικά στην ατμόσφαιρα

Πίσω από τις Αλκυονίδες στην πραγματικότητα δεν κρύβεται τίποτα μεταφυσικό. Βρίσκεται, αντίθετα, μια από τις πιο βασικές αρχές της μετεωρολογίας: τα συστήματα υψηλής και χαμηλής πίεσης. Οι περίφημες Αλκυονίδες συνδέονται σχεδόν πάντα με αντικυκλωνικά συστήματα, δηλαδή με ζώνες υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης που εγκαθίστανται πάνω από μια περιοχή και την «ηρεμούν».

Όταν ένας αντικυκλώνας απλώνεται πάνω από την Ελλάδα ή τη νοτιοανατολική Μεσόγειο, ο αέρας κινείται καθοδικά, τα σύννεφα διαλύονται και τα χαμηλά βαρομετρικά δυσκολεύονται να πλησιάσουν. Το αποτέλεσμα είναι καθαρός ουρανός, περιορισμένοι άνεμοι και θερμοκρασίες που, ειδικά μέσα στον χειμώνα, μας φαίνονται σχεδόν πολυτέλεια.

Με απλά λόγια, δεν «έρχονται» οι Αλκυονίδες. Κάθεται ο αντικυκλώνας στη σωστή θέση και τις δημιουργεί.

Μπορούμε να τις προβλέψουμε; Ναι, αλλά όχι όπως θα ήθελες

Η σύγχρονη μετεωρολογία είναι πολύ καλή στο να προβλέπει τον καιρό λίγες μέρες μπροστά. Σε ένα χρονικό παράθυρο περίπου επτά έως δέκα ημερών, τα προγνωστικά μοντέλα μπορούν να μας δώσουν αρκετά αξιόπιστες πληροφορίες για το αν έρχεται περίοδος καλοκαιρίας.

Αν λοιπόν οι μετεωρολόγοι δουν ότι σχηματίζεται ένας ισχυρός αντικυκλώνας και ότι αυτός φαίνεται να κλειδώνει πάνω από την περιοχή μας για αρκετές μέρες, τότε μπορούμε με σχετική σιγουριά να μιλήσουμε για Αλκυονίδες.

Αυτό που δεν μπορούμε να κάνουμε είναι μακροπρόθεσμες προβλέψεις ακριβείας. Δεν γίνεται, ας πούμε, από τον Δεκέμβριο να ξέρουμε ότι στις 23 Ιανουαρίου θα πίνουμε καφέ στον ήλιο. Η ατμόσφαιρα είναι ένα χαοτικό σύστημα, όπου μικρές μεταβολές σήμερα μπορούν να αλλάξουν εντελώς την εικόνα σε δύο εβδομάδες.

Γιατί κάποιες χρονιές δεν έχουμε Αλκυονίδες;

Υπάρχουν χειμώνες που περιμένουμε αυτές τις ήπιες, φωτεινές μέρες και τελικά ο καιρός παραμένει μουντός, υγρός και άστατος.

Ο λόγος είναι απλός: εκείνη τη χρονιά τα βαρομετρικά χαμηλά μπορεί να είναι πιο συχνά ή πιο ισχυρά, ενώ οι αντικυκλώνες είτε δεν σχηματίζονται είτε δεν παίρνουν ποτέ τη σωστή θέση.

Σε αυτό προστίθεται και η κλιματική αλλαγή, που κάνει τα καιρικά μοτίβα λιγότερο σταθερά. Οι περίοδοι καλοκαιρίας μπορεί να γίνουν πιο σύντομες, πιο έντονες ή να εμφανίζονται σε διαφορετικές στιγμές από αυτές που έχουμε συνηθίσει.

Ο πιο σίγουρος τρόπος να τις προβλέψεις

Αν αφήσουμε στην άκρη τη θεωρία και πάμε στο πρακτικό κομμάτι, ο πιο σίγουρος τρόπος να «πιάσεις» τις Αλκυονίδες είναι να παρακολουθείς τις αξιόπιστες προγνώσεις λίγες μέρες μπροστά. Όταν βλέπεις συνεχόμενες προβλέψεις για γενικά αίθριο καιρό, υψηλές πιέσεις και περιορισμένους ανέμους μέσα στον Ιανουάριο, τότε οι πιθανότητες είναι με το μέρος σου.