Τα Πετράλωνα αποκτούν τον δικό τους μίνι αρχαιολογικό χώρο

Αν βολτάρεις συχνά γύρω από την Πλατεία Μερκούρη, σίγουρα θα έχεις προσέξει αυτό το περίεργο βύθισμα πίσω από τα συρματοπλέγματα, στη γωνία με τη Γενναίου Κολοκοτρώνη. Ήρθε η ώρα να μάθεις τι κρύβεται εκεί.

Ποιος είναι ο Ανταίος, τι είναι η κρήνη του;

Ανταίος λέγεται ένας από τους (πολλούς, πάρα πολλούς) γιους του Ποσειδώνα και της Γαίας. Γίγαντας και βασιλιάς της Λιβύης, προκαλούσε όποιον περνούσε από την χώρα του να παλέψει μαζί του και πάντα, μα πάντα, νικούσε, όχι επειδή ήταν ιδιαίτερα δυνατός, αλλά επειδή πατούσε πάνω στη Γη του –ρίζες, μάνα, γείωση, τον πιάνεις τον συμβολισμό υποθέτουμε.

Μέχρι που στα μέρη του βρέθηκε μια μέρα ο Ηρακλής, καθοδόν για τον ενδέκατο άθλο του, εκείνον με τα μήλα των Εσπερίδων, και ο αήττητος έπαψε να είναι αήττητος επειδή ο Ηρακλής, που ήταν ξύπνιος, τον νίκησε απλά σηκώνοντάς τον από το έδαφος. Τόσο προφανές, που είναι να απορείς πώς δεν το είχε σκεφτεί κανείς ως τότε.

Τι σχέση έχουν τώρα όλα αυτά με μια κρήνη στην Αθήνα, ρωτάς, και θα σε απογοητεύσουμε λίγο, αλλά βασικά καμία: Η Κρήνη του Ανταίου λέγεται έτσι απλά επειδή βρέθηκε στην οδό Ανταίου. Είναι πρακτική συνηθισμένη στην αρχαιολογία να δίνεται σε ένα εύρημα το όνομα του δρόμου ή της περιοχής όπου εντοπίζεται, όταν η αρχική του ονομασία δεν είναι γνωστή.

Τα Πετράλωνα έχουν πολλούς δρόμους βαφτισμένους από ονόματα μυθικών ηρώων (Οδός Δημοφώντος από τον γιο του Θησέα, Υλλίδου από τον Ύλλο, γιο του Ηρακλή, Αλκμήνης από την μάνα του Ηρακλή –αρχίζεις να εντοπίζεις μια ιδιαίτερη συμπάθεια στον Ηρακλή κάπου εδώ– Ιούς και πάει λέγοντας) τους οποίους ενέπνευσε η γειτνίαση με τους αρχαίους δήμους Κοίλης και Μελίτης.

Και τι ξέρουμε λοιπόν για αυτή την κρήνη;

Καταρχάς, ότι βρισκόταν έξω από τα αρχαία τείχη της πόλης, και ότι ήταν λαξευμένη σε φυσικό βράχο –σκέψου το κάπως σαν τεχνητό σπήλαιο, μια τεχνική που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Αθηναίοι για να εκμεταλλεύονται τα υπόγεια ύδατα.

Κατά πάσα πιθανότητα, η κρήνη του Ανταίου συνδεόταν με το σύστημα αγωγών που μετέφεραν νερό από πηγές προς το κέντρο, παρόμοια με άλλες μεγάλες κρήνες της εποχής, όπως η Εννεάκρουνος στην Αρχαία Αγορά, που χρονολογείται από τον 6ο αιώνα π.Χ. ή η περίφημη Κλεψύδρα της Ακρόπολης, του 5ου αιώνα π.Χ.

Τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της κρήνης του Ανταίου, όπως το μαρμάρινο στηθαίο και η πλακόστρωση της αυλής, παραπέμπουν επίσης στα κλασικά χρόνια (τον 5ο-4ο αιώνα π.Χ., για όποιον δεν πρόσεχε στο σχολείο).

Παρά την ηλικία της, η κρήνη παρέμενε θαμμένη κάτω από τους δρόμους της γειτονιάς για αιώνες. Ήρθε στο φως το 1976, εντελώς τυχαία, κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφής για έργα αποχέτευσης.

Ωραία, και τι θα γίνει τώρα;

Μετά από δεκαετίες που το μνημείο παρέμενε εγκλωβισμένο ανάμεσα στην κίνηση των αυτοκινήτων και τη ρύπανση, το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε χτες ότι βάζει μπρος ένα σχέδιο που θα το αναδείξει στο μεγαλείο του. Ξέχνα τις σκουριασμένες περιφράξεις, και πάμε να δούμε τι ετοιμάζεται.

Αποκατάσταση του σπηλαίου: Το μνημείο είναι ουσιαστικά ένα τεχνητό σπήλαιο λαξευμένο στον βράχο. Θα στερεωθεί και θα καθαριστεί για να αναδειχθεί η αρχική του μορφή, ενώ παράλληλα θα γίνουν ήπιες επεμβάσεις στο μαρμάρινο στηθαίο και την αρχαία πλακόστρωση.

Ένα «αρχαιολογικό πάρκο τσέπης»: Το διπλανό οικόπεδο αξιοποιείται και ενώνεται με τον αρχαιολογικό χώρο, έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια καινούρια πλατεία, στην καρδιά της οποίας θα βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος.

Φωτισμός και πρόσβαση: Με ειδική ηλεκτρολογική μελέτη, η κρήνη θα φωτίζεται το βράδυ, προσθέτοντας έξτρα πόντους ατμοσφαιρικότητας στις βόλτες σου γύρω από την πλατεία Μερκούρη.

Σύντομα, λοιπόν, η στάση για καφέ ή ποτό στα Πετράλωνα θα συνδυάζεται με μια ματιά στην καθημερινότητα της αρχαίας Αθήνας, σε έναν χώρο που υπόσχεται να γίνει το νέο αγαπημένο τοπόσημο της γειτονιάς.