10 πράγματα που δεν ήξερες για την Αρχαία Αγορά

Αν πήγαινες με μια χρονομηχανή στην Αθήνα του 1824 μ.Χ., την Αρχαία Αγορά δεν θα την έβλεπες. Όσο δύσκολο κι αν μοιάζει σήμερα να το φανταστείς, ολόκληρος ο αρχαιολογικός χώρος που χαζεύεις διασχίζοντας την Αδριανού, ήταν θαμμένος κάτω από σπίτια, δρόμους, μαγαζιά και εκκλησάκια, που όλα μαζί έφτιαχναν μια από τις πολλές γειτονιές της Αθήνας, το Βρυσάκι. Κι αυτή είναι μια από τις πολλές, ενδιαφέρουσες, σχετικά άγνωστες πληροφορίες για την Αρχαία Αγορά. Ακολουθούν εννέα ακόμα.

Αλλά πρώτα, πάμε ένα ταξίδι στην Αθήνα του 19ου αιώνα - Το Βρυσάκι, η εξαφανισμένη γειτονιά της Αθήνας 

Η ανασκαφή που έφερε στο φως την Αρχαία Αγορά ξεκίνησε το 1931, και ήταν μια από τις μεγαλύτερες του 20ου αιώνα. Τα δυσθεώρητα έξοδά της, απαλλοτριώσεων περιλαμβανομένων, ανέλαβαν μεταξύ άλλων το Ίδρυμα Ροκφέλερ και το Ίδρυμα Φορντ. Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε από την Αμερικανική Αρχαιολογική Σχολή.

Το όνομα του αρχιτέκτονα που σχεδίασε τον μεγαλειώδη Ναό του Ηφαίστου δεν το μάθαμε ποτέ. Ξέρουμε, όμως, με βεβαιότητα πως ήταν ο ίδιος που έφτιαξε και τον Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο.

Ο Ναός του Ηφαίστου υπήρξε για πολλούς, μα πολλούς αιώνες εκκλησία. Δεν είμαστε βέβαιοι πότε ακριβώς έγινε η μετατροπή, κάποιοι μελετητές λένε τον 5ο αιώνα μ.Χ., και άλλοι τον 6ο ή τον 7ο, το σίγουρο πάντως είναι πως έκανε την τελευταία του δοξολογία τον Ιανουάριο του 1835, με αφορμή τον ερχομό του Όθωνα στην Αθήνα.

Επισήμως η εκκλησία ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο τον Τροπαιοφόρο, αλλά το όνομα που επικράτησε ήταν ο Άη Γιώργης ο Ακαμάτης, επειδή λειτουργούσε μόνο μία φορά τον χρόνο.

Το Ωδείο που σήμερα λέμε «του Αγρίππα», υπήρχε πολύ πριν τον Αγρίππα. Στην πρώτη του μορφή χτίστηκε τον 6ο αιώνα π.Χ. Μάλιστα, το 498 π.Χ., όταν ο Αισχύλος ήταν 27 χρονών, κατά τη διάρκεια μιας από τις παραστάσεις του, η οροφή του Ωδείου κατέρρευσε, τραυματίζοντας πολλούς θεατές. Το Ωδείο γρήγορα ξαναφτιάχτηκε, με κολώνες αυτή την φορά, που θα μείωναν μεν την χωρητικότητα, θα στήριζαν δε την οροφή προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικά ατυχήματα.

Κάμποσους αιώνες αργότερα, ένας Ρωμαίος στρατηγός, φίλος και αργότερα γαμπρός του Οκταβιανού Αύγουστου, ανέλαβε μία ακόμα ανακατασκευή του Ωδείου που σήμερα έχει το όνομά του. Τον 1ο αιώνα π.Χ. έγινε αυτό, για όσους δεν τα πάνε πολύ καλά με τη Ρωμαϊκή Ιστορία.

Η Στοά του Αττάλου χτίστηκε γύρω στο 150 π.Χ. Την έκανε δώρο στην Αθήνα ο βασιλιάς της Περγάμου, Άτταλος ο Β’, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για την πόλη όπου πέρασε τα ας τα πούμε με σημερινούς όρους φοιτητικά του χρόνια, σπουδάζοντας στην Ακαδημία Πλάτωνος, προτού γίνει βασιλιάς.

Με 42 συνολικά καταστήματα, 21 σε κάθε όροφο, η Στοά ήταν ένα από τα πρώτα εμπορικά κέντρα της ανθρωπότητας, και επίσης το μεγαλύτερο σε μήκος αυτοτελές σκεπαστό οικοδόμημα της Ελλάδας. Αυτή που βλέπεις σήμερα είναι η ανακατασκευή της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών, και χρονολογείται από το 1953. Κάποια τμήματά της έχουν φτιαχτεί στην Πέργαμο.

Η Αγορά είχε το δικό της «Γραφείο Μέτρων και Σταθμών». Στη νοτιοδυτική γωνία της, θα βρεις τα ερείπια του Θόλου, ενός ασυνήθιστα κυκλικού κτίσματος που κατασκευάστηκε το 465 π.Χ. και υπήρξε το εντευκτήριο για τους Πρυτάνεις της Βουλής. Εκεί φυλάσσονταν και τα επίσημα «πρότυπα» μέτρα και σταθμά της πόλης. Οι αρχαίοι Αθηναίοι ήταν πολύ αυστηροί με τις εμπορικές απάτες: Αν ένας έμπορος προσπαθούσε να σε γελάσει στο βάρος των λαχανικών ή στη χωρητικότητα του ασκού του κρασιού, μπορούσες να πας στον αγορανόμο, ο οποίος θα συνέκρινε τα ζύγια του εμπόρου με τα επίσημα χάλκινα πρότυπα του Θόλου και θα του επέβαλε τσουχτερό πρόστιμο.