15 ιδέες για την ελληνική πόλη του μέλλοντος
Αρχιτέκτονες και συγκοινωνιολόγοι προτείνουν λύσεις για πιο «κατοικήσιμες» ελληνικές πόλεις και «ζωγραφίζουν» την μελλοντική τους εικόνα για χάρη μας.
του Γιώργου Κόκουβα
Δεν χρειάζονται καν εισαγωγικά επιχειρήματα για να σας πούμε πως έχουμε ανάγκη καλύτερες, πιο «ανθρώπινες», πιο «κατοικήσιμες», πιο φιλικές προς τον χρήστη πόλεις στην Ελλάδα. Αν κοιτάξετε γύρω σας, σε όποια ελληνική πόλη κι αν βρίσκεστε, θα διαπιστώσετε πως είναι αυταπόδεικτο. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι νέες ιδέες και εφικτές προτάσεις για να το καταφέρουμε.
Και έχουμε βρει τους κατάλληλους ανθρώπους για να μας προτείνουν τέτοιες ιδέες και να θέσουν τις προτεραιότητες που θα έπρεπε να απασχολούν αφενός την πολιτεία και τις αρχές των πόλεων και αφετέρου τους ίδιους τους κατοίκους τους. Ο Ζήσης Κοτιώνης, αρχιτέκτονας και πρόεδρος του τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και ο Ματθαίος Καρλαύτης, πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων "ζωγραφίζουν" για χάρη μας έναν χάρτη με τις απαραίτητες οδηγίες προς «ναυτιλομένους».
Ζήσης Κοτιώνης: «Είναι η ιδανική περίοδος να ξαναδούμε τις περιφερειακές πόλεις»
Είναι η κατάλληλη εποχή να ξανακοιτάξουμε τις ελληνικές πόλεις. Αυτά είναι τα πρώτα λόγια του Ζήση Κοτιώνη, όταν του ζητάμε να μας δώσει τα φώτα του για ένα πιο «ανθρώπινο» μέλλον της ελληνικής πόλης. «Είναι το σωστό διάβημα να δούμε αυτή την εποχή εν γένει τις πόλεις της ελληνικής επικράτειας και όχι μόνο την αθηναϊκή μητρόπολη, ακριβώς γιατί υποδέχονται την κρίση με διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με την Αθήνα και μπορούν να απορροφήσουν εν μέρει τα προβλήματά της», μας λέει, και συνεχίζει με τους προβληματισμούς και τις προτάσεις του, τις οποίες σας παραθέτουμε παρακάτω συνοπτικά.
*Να εκμεταλλευτούμε την «αντοχή» της περιφέρειας
Όπως αναφέρει ο κ. Κοτιώνης, οι περιφερειακές πόλεις παρουσιάζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και βιωσιμότητα σε σχέση με την Αθήνα στα ειδικά χαρακτηριστικά της κρίσης, όπως είναι τα λεγόμενα «ανθρώπινα σκουπίδια». Οι ανέστιοι, οι άνθρωποι που στην Αθήνα είναι φαινόμενο που γιγαντώνεται στην πρωτεύουσα, αλλά στον Βόλο για παράδειγμα δεν παρατηρείται κάτι τέτοιο. «Πρέπει να εκμεταλλευτούμε αυτή την αντοχή των περιφερειακών πόλεων, και να τις αναπτύξουμε. Πώς θα γίνει αυτό; Κατά την γνώμη μου, δίνοντας έμφαση σε δύο παραμέτρους ταυτοχρόνως: Την ισχυρή σχέση των πόλεων αυτών με την ύπαιθρο και την τουριστική τους αξιοποίηση. Η Καλαμάτα, ο Βόλος, η Πάτρα, τα Χανιά, το Ηράκλειο, όλες αυτές είναι πόλεις που έχουν ακόμη πολλά περιθώρια να αξιοποιήσουν και τις δύο αυτές πλευρές τους», μας λέει.
*Οι πόλεις να γίνουν «ξενοδοχεία»
Με την λέξη «ξενοδοχεία», ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής εννοεί να υπάρξουν οι κατάλληλες ενέργειες ώστε να απορροφηθούν από κάθε πόλη οι νεοεισερχόμενοι πληθυσμοί. «Σε αυτούς συγκαταλέγονται όχι μόνο οι άνθρωποι που υποφέρουν, οι άστεγοι, οι μετανάστες κλπ, αλλά και οι επισκέπτες της πόλης», τονίζει. Πώς θα γίνει αυτό; Η αξιοποίηση των άδειων κελυφών που υπάρχουν διαθέσιμα σε κάθε πόλη είναι ένα πολύ καλό βήμα, αφού με τις κατάλληλες επενδύσεις, το περίσσευμα του υπάρχοντος χώρου μπορεί να δώσει τις απαραίτητες ανάσες.
*Η κάθε πόλη να γίνει πιο εξωστρεφής
Πρέπει, υποστηρίζει ο κ. Κοτιώνης, ακόμη και οι περιφερειακές πόλεις να έρθουν πιο κοντά στα κέντρα της Δύσης. Κι αυτή η εξωστρέφεια και το «άνοιγμα» μπορούν να επιτευχθούν για παράδειγμα με την σύνδεσή τους με τις δυτικές πόλεις, με υποδομές όπως οι λιμένες και οι αερομεταφορές. Τέτοια δείγματα έχουμε σε πόλεις όπως ο Βόλος και η Καλαμάτα, τα αεροδρόμια των οποίων ετοιμάζονται να αυξήσουν τις αεροπορικές τους συνδέσεις με την Ευρώπη. Κάτι τέτοιο πρέπει να στηριχθεί γιατί κινείται σε σωστή κατεύθυνση, στην στρατηγική δηλαδή υποδοχής ξένων ανθρώπων.
*Να κοιτάξουμε πρώτα το κοινωνικό και όχι το αισθητικό
Η αισθητική αναβάθμιση, μας αναφέρει ο κ. Κοτιώνης, δεν θα πρέπει να είναι ο απευθείας στόχος. Πρώτα θα προσέξεις το κοινωνικό κομμάτι για να έρθει σαν αποτέλεσμα στη συνέχεια και το αισθητικό. «Οφείλουμε πρώτα-πρώτα, όχι να καλλωπίσουμε τις όψεις των πολυκατοικιών, αλλά να δούμε το «σώμα» της πόλης, τις υποδομές των κτιρίων, το θέμα του “housing”, ώστε να οδηγηθούμε σε νέο αρχιτεκτονικό προγραμματισμό», αναφέρει.
*Να κοιτάξουμε τις μικρές γειτονιές
Κάν’ το… όπως η Βαρκελώνη, προτείνει ο αρχιτέκτονας, και μας παρουσιάζει το παράδειγμα της καταλανικής πόλης, η οποία την δεκαετία του 1980, κατά την προετοιμασία για την Ολυμπιάδα, κοίταξε περισσότερο τις επιμέρους μικρές γειτονιές και τις επιλεγμένες αναπλάσεις παρά τα μεγάλα έργα.
*Να εντάξουμε νέους όρους στον (αστικό) τουρισμό
Η Βαρκελώνη είναι Βαρκελώνη, και ο Βόλος είναι Βόλος, όμως, γι’ αυτό και θα πρέπει να σταθούμε σε αυτά που μπορούν να εφαρμοστούν στα δικά μας δεδομένα: Η θεσσαλική πόλη, επί παραδείγματι, λέει ο κ. Κοτιώνης, απέχει ελάχιστη ώρα από τις παραλίες του Πηλίου. Αυτό που χρειάζεται είναι να «ξαναδεί» το θέμα του τουρισμού με ενδοαστικό εξοπλισμό. Αντί, δηλαδή, να δημιουργηθούν μεγάλες τουριστικές μονάδες περιαστικά, να γίνουν οι κατάλληλες κινήσεις, ώστε να ζει ο ίδιος ο αστικός πληθυσμός από την τουριστική κίνηση.
*Να μελετήσουμε νέες τυπολογίες κατοικίας
«Ξέρετε, το μπετόν έχει συγκεκριμένη “ημερομηνία λήξης”, αντέχει εκατό χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί η ανάγκη να δούμε νέα μοντέλα αντί της πολυκατοικίας να μας φαίνεται ουτοπική σήμερα, αλλά σύντομα θα την βρούμε μπροστά μας σε κάθε πόλη και θα πρέπει να έχουμε σκεφτεί νέες τυπολογίες. Η κυρίαρχη σήμερα πολυκατοικία με τα διαμερίσματα εξυπηρετούσε το μοντέλο της κλασικής ελληνικής οικογένειας. Πλέον, όμως, τα δεδομένα αλλάζουν και πρέπει να υπολογίσουμε τις μονογονεϊκές οικογένειες, τους ξένους επισκέπτες, τους φοιτητές, τους μετανάστες. Προσωπικά, έχω μελετήσει και προτείνει αυτό που ονομάζω “πληθοδομή”», αναφέρει ο κ. Κοτιώνης (σ.σ.: πρόκειται για μια εναλλακτική μορφή σύνθετων δομών αστικής κατοίκησης, για την οποία μπορείτε να μάθετε εδώ).
*Να δούμε τις πόλεις με μητροπολιτικά χαρακτηριστικά και όχι σαν… μεγαλοχωριά
Κάτι τέτοιο συνεπάγεται μελετητικές και νομοθετικές ενέργειες για νέα δεδομένα και κανονισμούς δόμησης, ώστε για παράδειγμα να δούμε ψηλότερα κτίρια στις ελληνικές πόλεις. Νέα επιτρεπόμενα ύψη και διευρυμένοι δημόσιοι χώροι αποτελούν κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση.
*Να ενταχθεί στην κάθε πόλη το τοπιακό της απόθεμα
Οι περιφερειακές πόλεις είναι οι πρώτες, σύμφωνα με τον Ζήση Κοτιώνη, που θα πρέπει, καθώς αναπτύσσονται, να περιλάβουν στο εσωτερικό τους το τοπιακό απόθεμα με το οποίο έχουν εγγύτητα. Αυτό, επίσης, προτείνει, μπορεί να γίνει ακόμη και στην περίπτωση της Αθήνας: «Ο Υμηττός επί παραδείγματι αποτελεί αναξιοποίητο απόθεμα πρασίνου και αέρα, στο οποίο οι κάτοικοι της Αθήνας δεν πηγαίνουν καθόλου. Πρέπει να μπει στην ζωή της πόλης με “μαλακούς” τρόπους. Χρειάζεται προσοχή: Το να δημιουργηθεί συγκοινωνία, ας πούμε, μπορεί να καταστρέψει το φυσικό περιβάλλον. Ο τρόπος να επιστρέψει ο κόσμος στο φυσικό τοπίο είναι να μεταφερθούν εκεί γεγονότα. Πρέπει, τέλος να θυμόμαστε, πως η έννοια του “πρασίνου” δεν είναι απλώς αισθητική, αλλά παραγωγική. Η εφαρμογή του αποκαλούμενου “urban gardening” μπορεί να φτάνει στο επίπεδο του Υμηττού, αλλά ξεκινά από το επίπεδο μιας γλάστρας στο μπαλκόνι μας», καταλήγει ο αρχιτέκτονας.
Ματθαίος Καρλαύτης: «Η αποτροπή της χρήσης Ι.Χ. αποτελεί μονόδρομο»
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων δεν θα μπορούσε να γίνει πιο περιεκτικός στον προσδιορισμό της πηγής όλων των κακών στο συγκοινωνιακό περιβάλλον κάθε πόλης. Το έθεσε με δύο μόλις γράμματα: Ι.Χ. Από εκεί ξεκινούν και εκεί καταλήγουν όλα τα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν για να έχουμε πιο ανθρώπινες πόλεις, με ομαλή «ροή» της ζωής σε αυτές. Παρακάτω, σας παραθέτουμε τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις του κ. Καρλαύτη προς αυτή την κατεύθυνση.
*Να δοθεί προτεραιότητα στην επίλυση της παράνομης στάθμευσης
«Το πρόβλημα της ελεγχόμενης στάθμευσης – στην ουσία της παράνομης στάθμευσης- είναι αυτό που προκαλεί με τη σειρά του σωρεία προβλημάτων, από τις καθυστερήσεις στις μετακινήσεις και τα εμπόδια στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς μέχρι την επιβάρυνση του περιβάλλοντος», μας λέει ο κ. Καρλαύτης. Η λύση αφορά μεν το σύστημα και την εφαρμογή των ρυθμίσεων, αλλά πάνω απ’ όλα είναι «θέμα ντροπής», μας λέει χωρίς περιστροφές ο πρόεδρος του ΣΕΣ. «Το να αφήνεις το αυτοκίνητό σου εκεί που θα έπρεπε να περνά ο πεζός, να περνά η μητέρα με το καροτσάκι του παιδιού της ή τα άτομα με ειδικές ανάγκες είναι κυρίως ζήτημα εκπαίδευσης», τονίζει.
*Να αποσυνδεθούμε από το ΙΧ
Αυτό είναι το κύριο βήμα, μας λέει ο συγκοινωνιολόγος, για να αποσοβηθούν όλα τα παραπάνω. «Δεν ξέρω αν μια εκστρατεία ή οι παραινέσεις του δασκάλου στην σχολική τάξη μπορούν να βοηθήσουν, αλλά σίγουρα είναι ένας δρόμος που περνά από την Εκπαίδευση. Το ίδιο ισχύει και για την ανάγκη της απομάκρυνσής του οδηγού από την ιδέα πως είναι δυνατή ταυτόχρονα η ασφαλής με την γρήγορη οδήγηση ή με την κατανάλωση αλκοόλ».
*Να βελτιωθούν οι δημόσιες συγκοινωνίες
Βασική αρχή για κάθε πόλη είναι ο κάτοικος να έχει εναλλακτικές όσον αφορά την μετακίνησή του, και να μην είναι το Ι.Χ. η μόνη του επιλογή. Για να στραφεί, όμως, ο κάτοικος στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, η πόλη χρειάζεται ένα καλό σύστημα συγκοινωνιών, κάτι που σε γενικές γραμμές δεν συναντάμε πουθενά στην Ελλάδα. «Κι αυτό συμβαίνει», συμπληρώνει ο κ. Καρλαύτης, επιστρέφοντας και πάλι στην πηγή όλων των δεινών, επειδή είμαστε αγκιστρωμένοι στο Ι.Χ., και δεν επιτρέπουμε στα ΜΜΜ να λειτουργήσουν όπως θα έπρεπε. Η αποτροπή της χρήσης αυτοκινήτου αποτελεί μονόδρομο», λέει.
*Να αγκαλιάσουμε το ποδήλατο, με τους σωστούς όρους
«Το ποδήλατο θα γίνει ακόμη πιο δημοφιλές, είναι ένα από τα μέσα μεταφοράς του μέλλοντος, αλλά αφορά συγκεκριμένο κομμάτι του πληθυσμού κάθε πόλης, του οποίου τις ανάγκες εξυπηρετεί. Μακάρι να χρησιμοποιηθεί περισσότερο, ιδιαίτερα σε πόλεις με ήπιο ανάγλυφο που ενδείκνυνται γι’ αυτό, αλλά θα πρέπει να γίνουν προστατευόμενοι ποδηλατόδρομοι και να γίνει πιο σεβαστό από τα υπόλοιπα Μέσα. Βέβαια, είναι πολλοί συγκεκριμένοι οι δήμοι της χώρας που κάνουν προσπάθειες στροφής προς το ποδήλατο, ενώ άλλοι αδιαφορούν. Το ζήτημα όμως είναι να μην γίνει δουλειά προς αυτή την κατεύθυνση με προχειροφτιαγχμένους ποδηλατόδρομους που δεν μπορούν καν να χρησιμοποιηθούν από τους ποδηλάτες και μένουν σε αχρηστία», σημειώνει ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων για το ζήτημα των «οικολογικών δίτροχων».
Η περίπτωση της Αθήνας
Η ιδιαίτερη περίπτωση του αθηναϊκού μέλλοντος μας απασχόλησε σε παλαιότερο αφιέρωμά μας, όπου μεταξύ άλλων ο κ. Ηλίας Κωνσταντόπουλος, αρχιτέκτονας από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής, ο κ. Πάνος Δραγώνας, αρχιτέκτονας και δημιουργός της ιστοσελίδας «Cities, Architecture and a Broken Economy» και ο κ. Γιώργος Πανέτσος, καθηγητής Αρχιτεκτονικής και Αστικού Σχεδιασμού και μέλος της κριτικής επιτροπής για το δεύτερο στάδιο του διαγωνισμού «Rethink Athens», μας μίλησαν για το πώς φαντάζονται την πόλη σε δέκα χρόνια από τώρα. Θυμηθείτε τις απόψεις και τις προβλέψεις τους εδώ.
Δεν χρειάζονται καν εισαγωγικά επιχειρήματα για να σας πούμε πως έχουμε ανάγκη καλύτερες, πιο «ανθρώπινες», πιο «κατοικήσιμες», πιο φιλικές προς τον χρήστη πόλεις στην Ελλάδα. Αν κοιτάξετε γύρω σας, σε όποια ελληνική πόλη κι αν βρίσκεστε, θα διαπιστώσετε πως είναι αυταπόδεικτο. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι νέες ιδέες και εφικτές προτάσεις για να το καταφέρουμε.
Και έχουμε βρει τους κατάλληλους ανθρώπους για να μας προτείνουν τέτοιες ιδέες και να θέσουν τις προτεραιότητες που θα έπρεπε να απασχολούν αφενός την πολιτεία και τις αρχές των πόλεων και αφετέρου τους ίδιους τους κατοίκους τους. Ο Ζήσης Κοτιώνης, αρχιτέκτονας και πρόεδρος του τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και ο Ματθαίος Καρλαύτης, πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων "ζωγραφίζουν" για χάρη μας έναν χάρτη με τις απαραίτητες οδηγίες προς «ναυτιλομένους».
Ζήσης Κοτιώνης: «Είναι η ιδανική περίοδος να ξαναδούμε τις περιφερειακές πόλεις»
Είναι η κατάλληλη εποχή να ξανακοιτάξουμε τις ελληνικές πόλεις. Αυτά είναι τα πρώτα λόγια του Ζήση Κοτιώνη, όταν του ζητάμε να μας δώσει τα φώτα του για ένα πιο «ανθρώπινο» μέλλον της ελληνικής πόλης. «Είναι το σωστό διάβημα να δούμε αυτή την εποχή εν γένει τις πόλεις της ελληνικής επικράτειας και όχι μόνο την αθηναϊκή μητρόπολη, ακριβώς γιατί υποδέχονται την κρίση με διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με την Αθήνα και μπορούν να απορροφήσουν εν μέρει τα προβλήματά της», μας λέει, και συνεχίζει με τους προβληματισμούς και τις προτάσεις του, τις οποίες σας παραθέτουμε παρακάτω συνοπτικά.
*Να εκμεταλλευτούμε την «αντοχή» της περιφέρειας
Όπως αναφέρει ο κ. Κοτιώνης, οι περιφερειακές πόλεις παρουσιάζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και βιωσιμότητα σε σχέση με την Αθήνα στα ειδικά χαρακτηριστικά της κρίσης, όπως είναι τα λεγόμενα «ανθρώπινα σκουπίδια». Οι ανέστιοι, οι άνθρωποι που στην Αθήνα είναι φαινόμενο που γιγαντώνεται στην πρωτεύουσα, αλλά στον Βόλο για παράδειγμα δεν παρατηρείται κάτι τέτοιο. «Πρέπει να εκμεταλλευτούμε αυτή την αντοχή των περιφερειακών πόλεων, και να τις αναπτύξουμε. Πώς θα γίνει αυτό; Κατά την γνώμη μου, δίνοντας έμφαση σε δύο παραμέτρους ταυτοχρόνως: Την ισχυρή σχέση των πόλεων αυτών με την ύπαιθρο και την τουριστική τους αξιοποίηση. Η Καλαμάτα, ο Βόλος, η Πάτρα, τα Χανιά, το Ηράκλειο, όλες αυτές είναι πόλεις που έχουν ακόμη πολλά περιθώρια να αξιοποιήσουν και τις δύο αυτές πλευρές τους», μας λέει.
*Οι πόλεις να γίνουν «ξενοδοχεία» Με την λέξη «ξενοδοχεία», ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής εννοεί να υπάρξουν οι κατάλληλες ενέργειες ώστε να απορροφηθούν από κάθε πόλη οι νεοεισερχόμενοι πληθυσμοί. «Σε αυτούς συγκαταλέγονται όχι μόνο οι άνθρωποι που υποφέρουν, οι άστεγοι, οι μετανάστες κλπ, αλλά και οι επισκέπτες της πόλης», τονίζει. Πώς θα γίνει αυτό; Η αξιοποίηση των άδειων κελυφών που υπάρχουν διαθέσιμα σε κάθε πόλη είναι ένα πολύ καλό βήμα, αφού με τις κατάλληλες επενδύσεις, το περίσσευμα του υπάρχοντος χώρου μπορεί να δώσει τις απαραίτητες ανάσες.
*Η κάθε πόλη να γίνει πιο εξωστρεφής
Πρέπει, υποστηρίζει ο κ. Κοτιώνης, ακόμη και οι περιφερειακές πόλεις να έρθουν πιο κοντά στα κέντρα της Δύσης. Κι αυτή η εξωστρέφεια και το «άνοιγμα» μπορούν να επιτευχθούν για παράδειγμα με την σύνδεσή τους με τις δυτικές πόλεις, με υποδομές όπως οι λιμένες και οι αερομεταφορές. Τέτοια δείγματα έχουμε σε πόλεις όπως ο Βόλος και η Καλαμάτα, τα αεροδρόμια των οποίων ετοιμάζονται να αυξήσουν τις αεροπορικές τους συνδέσεις με την Ευρώπη. Κάτι τέτοιο πρέπει να στηριχθεί γιατί κινείται σε σωστή κατεύθυνση, στην στρατηγική δηλαδή υποδοχής ξένων ανθρώπων.
*Να κοιτάξουμε πρώτα το κοινωνικό και όχι το αισθητικό
Η αισθητική αναβάθμιση, μας αναφέρει ο κ. Κοτιώνης, δεν θα πρέπει να είναι ο απευθείας στόχος. Πρώτα θα προσέξεις το κοινωνικό κομμάτι για να έρθει σαν αποτέλεσμα στη συνέχεια και το αισθητικό. «Οφείλουμε πρώτα-πρώτα, όχι να καλλωπίσουμε τις όψεις των πολυκατοικιών, αλλά να δούμε το «σώμα» της πόλης, τις υποδομές των κτιρίων, το θέμα του “housing”, ώστε να οδηγηθούμε σε νέο αρχιτεκτονικό προγραμματισμό», αναφέρει.
*Να κοιτάξουμε τις μικρές γειτονιές Κάν’ το… όπως η Βαρκελώνη, προτείνει ο αρχιτέκτονας, και μας παρουσιάζει το παράδειγμα της καταλανικής πόλης, η οποία την δεκαετία του 1980, κατά την προετοιμασία για την Ολυμπιάδα, κοίταξε περισσότερο τις επιμέρους μικρές γειτονιές και τις επιλεγμένες αναπλάσεις παρά τα μεγάλα έργα.
*Να εντάξουμε νέους όρους στον (αστικό) τουρισμό
Η Βαρκελώνη είναι Βαρκελώνη, και ο Βόλος είναι Βόλος, όμως, γι’ αυτό και θα πρέπει να σταθούμε σε αυτά που μπορούν να εφαρμοστούν στα δικά μας δεδομένα: Η θεσσαλική πόλη, επί παραδείγματι, λέει ο κ. Κοτιώνης, απέχει ελάχιστη ώρα από τις παραλίες του Πηλίου. Αυτό που χρειάζεται είναι να «ξαναδεί» το θέμα του τουρισμού με ενδοαστικό εξοπλισμό. Αντί, δηλαδή, να δημιουργηθούν μεγάλες τουριστικές μονάδες περιαστικά, να γίνουν οι κατάλληλες κινήσεις, ώστε να ζει ο ίδιος ο αστικός πληθυσμός από την τουριστική κίνηση.
*Να μελετήσουμε νέες τυπολογίες κατοικίας
«Ξέρετε, το μπετόν έχει συγκεκριμένη “ημερομηνία λήξης”, αντέχει εκατό χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί η ανάγκη να δούμε νέα μοντέλα αντί της πολυκατοικίας να μας φαίνεται ουτοπική σήμερα, αλλά σύντομα θα την βρούμε μπροστά μας σε κάθε πόλη και θα πρέπει να έχουμε σκεφτεί νέες τυπολογίες. Η κυρίαρχη σήμερα πολυκατοικία με τα διαμερίσματα εξυπηρετούσε το μοντέλο της κλασικής ελληνικής οικογένειας. Πλέον, όμως, τα δεδομένα αλλάζουν και πρέπει να υπολογίσουμε τις μονογονεϊκές οικογένειες, τους ξένους επισκέπτες, τους φοιτητές, τους μετανάστες. Προσωπικά, έχω μελετήσει και προτείνει αυτό που ονομάζω “πληθοδομή”», αναφέρει ο κ. Κοτιώνης (σ.σ.: πρόκειται για μια εναλλακτική μορφή σύνθετων δομών αστικής κατοίκησης, για την οποία μπορείτε να μάθετε εδώ).
*Να δούμε τις πόλεις με μητροπολιτικά χαρακτηριστικά και όχι σαν… μεγαλοχωριά
Κάτι τέτοιο συνεπάγεται μελετητικές και νομοθετικές ενέργειες για νέα δεδομένα και κανονισμούς δόμησης, ώστε για παράδειγμα να δούμε ψηλότερα κτίρια στις ελληνικές πόλεις. Νέα επιτρεπόμενα ύψη και διευρυμένοι δημόσιοι χώροι αποτελούν κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση.
*Να ενταχθεί στην κάθε πόλη το τοπιακό της απόθεμα Οι περιφερειακές πόλεις είναι οι πρώτες, σύμφωνα με τον Ζήση Κοτιώνη, που θα πρέπει, καθώς αναπτύσσονται, να περιλάβουν στο εσωτερικό τους το τοπιακό απόθεμα με το οποίο έχουν εγγύτητα. Αυτό, επίσης, προτείνει, μπορεί να γίνει ακόμη και στην περίπτωση της Αθήνας: «Ο Υμηττός επί παραδείγματι αποτελεί αναξιοποίητο απόθεμα πρασίνου και αέρα, στο οποίο οι κάτοικοι της Αθήνας δεν πηγαίνουν καθόλου. Πρέπει να μπει στην ζωή της πόλης με “μαλακούς” τρόπους. Χρειάζεται προσοχή: Το να δημιουργηθεί συγκοινωνία, ας πούμε, μπορεί να καταστρέψει το φυσικό περιβάλλον. Ο τρόπος να επιστρέψει ο κόσμος στο φυσικό τοπίο είναι να μεταφερθούν εκεί γεγονότα. Πρέπει, τέλος να θυμόμαστε, πως η έννοια του “πρασίνου” δεν είναι απλώς αισθητική, αλλά παραγωγική. Η εφαρμογή του αποκαλούμενου “urban gardening” μπορεί να φτάνει στο επίπεδο του Υμηττού, αλλά ξεκινά από το επίπεδο μιας γλάστρας στο μπαλκόνι μας», καταλήγει ο αρχιτέκτονας.
Ματθαίος Καρλαύτης: «Η αποτροπή της χρήσης Ι.Χ. αποτελεί μονόδρομο»
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων δεν θα μπορούσε να γίνει πιο περιεκτικός στον προσδιορισμό της πηγής όλων των κακών στο συγκοινωνιακό περιβάλλον κάθε πόλης. Το έθεσε με δύο μόλις γράμματα: Ι.Χ. Από εκεί ξεκινούν και εκεί καταλήγουν όλα τα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν για να έχουμε πιο ανθρώπινες πόλεις, με ομαλή «ροή» της ζωής σε αυτές. Παρακάτω, σας παραθέτουμε τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις του κ. Καρλαύτη προς αυτή την κατεύθυνση.
*Να δοθεί προτεραιότητα στην επίλυση της παράνομης στάθμευσης
«Το πρόβλημα της ελεγχόμενης στάθμευσης – στην ουσία της παράνομης στάθμευσης- είναι αυτό που προκαλεί με τη σειρά του σωρεία προβλημάτων, από τις καθυστερήσεις στις μετακινήσεις και τα εμπόδια στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς μέχρι την επιβάρυνση του περιβάλλοντος», μας λέει ο κ. Καρλαύτης. Η λύση αφορά μεν το σύστημα και την εφαρμογή των ρυθμίσεων, αλλά πάνω απ’ όλα είναι «θέμα ντροπής», μας λέει χωρίς περιστροφές ο πρόεδρος του ΣΕΣ. «Το να αφήνεις το αυτοκίνητό σου εκεί που θα έπρεπε να περνά ο πεζός, να περνά η μητέρα με το καροτσάκι του παιδιού της ή τα άτομα με ειδικές ανάγκες είναι κυρίως ζήτημα εκπαίδευσης», τονίζει.
*Να αποσυνδεθούμε από το ΙΧ
Αυτό είναι το κύριο βήμα, μας λέει ο συγκοινωνιολόγος, για να αποσοβηθούν όλα τα παραπάνω. «Δεν ξέρω αν μια εκστρατεία ή οι παραινέσεις του δασκάλου στην σχολική τάξη μπορούν να βοηθήσουν, αλλά σίγουρα είναι ένας δρόμος που περνά από την Εκπαίδευση. Το ίδιο ισχύει και για την ανάγκη της απομάκρυνσής του οδηγού από την ιδέα πως είναι δυνατή ταυτόχρονα η ασφαλής με την γρήγορη οδήγηση ή με την κατανάλωση αλκοόλ».
*Να βελτιωθούν οι δημόσιες συγκοινωνίες
Βασική αρχή για κάθε πόλη είναι ο κάτοικος να έχει εναλλακτικές όσον αφορά την μετακίνησή του, και να μην είναι το Ι.Χ. η μόνη του επιλογή. Για να στραφεί, όμως, ο κάτοικος στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, η πόλη χρειάζεται ένα καλό σύστημα συγκοινωνιών, κάτι που σε γενικές γραμμές δεν συναντάμε πουθενά στην Ελλάδα. «Κι αυτό συμβαίνει», συμπληρώνει ο κ. Καρλαύτης, επιστρέφοντας και πάλι στην πηγή όλων των δεινών, επειδή είμαστε αγκιστρωμένοι στο Ι.Χ., και δεν επιτρέπουμε στα ΜΜΜ να λειτουργήσουν όπως θα έπρεπε. Η αποτροπή της χρήσης αυτοκινήτου αποτελεί μονόδρομο», λέει.
*Να αγκαλιάσουμε το ποδήλατο, με τους σωστούς όρους
«Το ποδήλατο θα γίνει ακόμη πιο δημοφιλές, είναι ένα από τα μέσα μεταφοράς του μέλλοντος, αλλά αφορά συγκεκριμένο κομμάτι του πληθυσμού κάθε πόλης, του οποίου τις ανάγκες εξυπηρετεί. Μακάρι να χρησιμοποιηθεί περισσότερο, ιδιαίτερα σε πόλεις με ήπιο ανάγλυφο που ενδείκνυνται γι’ αυτό, αλλά θα πρέπει να γίνουν προστατευόμενοι ποδηλατόδρομοι και να γίνει πιο σεβαστό από τα υπόλοιπα Μέσα. Βέβαια, είναι πολλοί συγκεκριμένοι οι δήμοι της χώρας που κάνουν προσπάθειες στροφής προς το ποδήλατο, ενώ άλλοι αδιαφορούν. Το ζήτημα όμως είναι να μην γίνει δουλειά προς αυτή την κατεύθυνση με προχειροφτιαγχμένους ποδηλατόδρομους που δεν μπορούν καν να χρησιμοποιηθούν από τους ποδηλάτες και μένουν σε αχρηστία», σημειώνει ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων για το ζήτημα των «οικολογικών δίτροχων».
Η περίπτωση της Αθήνας
Η ιδιαίτερη περίπτωση του αθηναϊκού μέλλοντος μας απασχόλησε σε παλαιότερο αφιέρωμά μας, όπου μεταξύ άλλων ο κ. Ηλίας Κωνσταντόπουλος, αρχιτέκτονας από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής, ο κ. Πάνος Δραγώνας, αρχιτέκτονας και δημιουργός της ιστοσελίδας «Cities, Architecture and a Broken Economy» και ο κ. Γιώργος Πανέτσος, καθηγητής Αρχιτεκτονικής και Αστικού Σχεδιασμού και μέλος της κριτικής επιτροπής για το δεύτερο στάδιο του διαγωνισμού «Rethink Athens», μας μίλησαν για το πώς φαντάζονται την πόλη σε δέκα χρόνια από τώρα. Θυμηθείτε τις απόψεις και τις προβλέψεις τους εδώ.
