Online reviews: Πόσο αξιόπιστα είναι;

του Νικόλα Γεωργιακώδη

Θες να κλείσεις ξενοδοχείο; Κοιτάς πρώτα τις online κριτικές. Θέλεις να αγοράσεις καινούργιο επιτραπέζιο; Κοιτάς και πάλι τις κριτικές. Να κατεβάσεις εφαρμογή στο smartphone; Το ίδιο. Η βαθμολόγηση και τα σχόλια για οτιδήποτε μπορεί να πουληθεί/αγοραστεί στο Internet είναι πιθανότατα μία από τις πιο χρηστικές λειτουργίες του και σίγουρα, κάποια στιγμή μας έχει γλιτώσει από αρκετούς μπελάδες. Όμως, βάσει των συμβουλών από τους… γκουρού του Διαδικτύου δεν θα πρέπει να πιστεύουμε ό,τι διαβάζουμε, πόσο μάλλον όταν αυτά αφορούν προϊόντα, ξενοδοχεία, εστιατόρια ή υπηρεσίες. Γιατί; Θα αναρωτηθείτε. Η εξήγηση είναι σχετικά απλή.

Είναι προφανές πως κάθε επιχείρηση έχει συμφέρον στο να «ενισχύσει» τις online αξιολογήσεις της. Οι καλές κριτικές και η υψηλή βαθμολόγηση όχι μόνο προσελκύουν ακόμα περισσότερους πελάτες, αλλά βοηθάει την επιχείρηση να «ανέβει» ψηλότερα στις μηχανές αναζήτησης. Μάλιστα, οι online κριτικές είναι σε τέτοιο βαθμό σημαντικές που σε αρκετές περιπτώσεις έχουν αναφερθεί παραδείγματα επιχειρήσεων που… φύτεψαν θετικά σχόλια υπαλλήλων τους, πλήρωσαν ξένους που ουδέποτε υπήρξαν πελάτες για να γράψουν πεντάστερες κριτικές ή έφτασαν στο σημείο ακόμα και να σαμποτάρουν τους ανταγωνιστές τους, ποστάροντας αρνητικές κριτικές.

Έτσι την επόμενη φορά που θα δείτε διθυραμβικές κριτικές ή ανελέητο κράξιμο για ένα προϊόν ή υπηρεσία, κρατήστε μικρό καλάθι. Ιδού οκτώ λόγοι για να το κάνετε.

1. Ψεύτικα σχόλια προς… πώληση. Ιστοσελίδες όπως το Freelancer είναι γεμάτες «επαγγελματίες» που διατίθενται να γράψουν κριτικές επί πληρωμή, ενώ κάτι αντίστοιχο γίνεται και στο Fiver όπου οι αγγελίες τύπου «Γράφω μέχρι τέσσερεις κριτικές για εφαρμογές Android έναντι 5 δολαρίων» είναι δεκάδες. Χαρακτηριστικό epic παράδειγμα πάντως, δεν είναι άλλο από αυτό του Todd Rutherford,  ο οποίος δημοσιεύοντας μέσα σε ένα μήνα τέσσερεις χιλιάδες ψεύτικες κριτικές βιβλίων, κατάφερε να συγκεντρώσει 28 χιλιάδες δολάρια.

2. Δείγματα δωρεάν. Είναι σύνηθες φαινόμενο μια εταιρεία να παρέχει δωρεάν προϊόντα της στους καταναλωτές με αντάλλαγμα αυτοί να γράψουν (καλές εννοείται) κριτικές. Τον Ιανουάριο μάλιστα, σύμφωνα με τους Times μια εταιρεία εν ονόματι VIP Deals έδινε δωρεάν θήκες για tablet στους πελάτες της με αντάλλαγμα να γράψουν διθυραμβικές κριτικές στο Amazon. Αποτέλεσμα οι 310 από τις 225 κριτικές να είναι… πέντε αστέρων.

3. Είναι ή δεν είναι; Μπορεί να νομίζετε πως είναι εύκολο να ξεχωρίσετε μια ψεύτικη κριτική από μια κανονική, όμως στην πλειοψηφία των περιπτώσεων το πιθανότερο είναι να την… πατήσετε, ιδιαίτερα αν αυτή είναι στα αγγλικά. Μερικά χρήσιμα tips πάντως, τα οποία θα σας βοηθήσουν να τις ξεχωρίσετε είναι τα παρακάτω:

* Πολλαπλές κριτικές στην ίδια ιστοσελίδα που είναι ακριβώς ίδιες μεταξύ τους.
* Κριτικές που είναι ΓΡΑΜΜΕΝΕΣ ΜΕ ΚΕΦΑΛΑΙΑ.
* Κριτικές από χρήστες που δεν έχουν γράψει καμία άλλη κριτική στην ιστοσελίδα.
* Συνεχής αναφορά του ονόματος ενός προϊόντος στην κριτική. Αυτό σε αρκετές περιπτώσεις αποτελεί μια φτηνή προσπάθεια προσέλκυσης όσο το δυνατόν περισσότερων χρηστών μέσω των μηχανών αναζήτησης.
* Αν και σε αρκετές περιπτώσεις οι αρνητικές κριτικές είναι μια πρώτης τάξης ευκαιρία να μάθετε συγκεκριμένες πληροφορίες για το προϊόν, στις περιπτώσεις fake αρνητικών κριτικών θα δείτε φράσεις τύπου «Είναι χάλια», «Βλακεία», «Μπούρδα» κτλ. χωρίς καμία απολύτως επιχειρηματολογία.
* Κριτικές που δίνουν κωδικούς για εκπτωτικά κουπόνια.
* Κριτικές που… βρωμάνε από απόσταση. Για παράδειγμα σε κάποιο εστιατόριο «Μαμαδίσια μπριζόλα που με ξετρέλανε! Σίγουρα ήταν κάπως ακριβή, αλλά πιστέψτε με αξίζει και το τελευταίο ευρώ!»
* Το username έχει συνήθως παραπάνω από τρεις αριθμούς στο τέλος. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων πρόκειται για bots (αυτοματοποιημένα προγράμματα) που μπαίνουν και αφήνουν θετικά σχόλια.

Περισσότερα tips εδώ.

4. Το 30% των online κριτικών είναι ψεύτικες. Δεν το λέμε εμείς, το λέει έρευνα η οποία πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις στο Σικάγο από αυτόν εδώ τον καθηγητή.

5. Το 10% των υπόλοιπων κριτικών είναι ψεύτικες. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Review Sceptic, στην οποία μπορείτε να κάνετε paste την κριτική για την οποία έχετε αμφιβολίες (στα Αγγλικά) και να δείτε κατά πόσο είναι ή όχι αληθινή με την βοήθεια του ειδικού προγράμματος που «ξεσκεπάζει» τις ψεύτικες και παραπλανητικές κριτικές.

6. Η κριτική μπορεί να είναι από κάποιον υπάλληλο της εταιρείας, η οποία πουλά το προϊόν. Αποτελεί σύνηθες φαινόμενο (και λογικό αν το σκεφτεί κανείς), υπάλληλοι εταιρειών να μπαίνουν για να γράψουν «ένα καλό λόγο».

7. Το Trip Advisor αφαιρεί την…. «εμπιστοσύνη». Τον περασμένο χρόνο και με αφορμή τις κατηγορίες εκατοντάδων χρηστών του, ο κολοσσός εύρεσης και βαθμολόγησης ξενοδοχείων εν ονόματι Trip Advisor, αναγκάστηκε να αφαιρέσει τη λέξη «trust» από το “Reviews you can trust” και να αλλάξει την φράση σε “Reviews from our community”.