Η Μπελ Επόκ θα σε πάει απευθείας Παγκράτι-Παρίσι

Το Παρίσι των καμπαρέ. Το Παρίσι του Τουλούζ Λωτρέκ. Το Παρίσι της εποχής που απέκτησε το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολό του, τον Πύργο του Άιφελ. Το Παρίσι των σχεδόν 2,9 εκατομμυρίων κατοίκων –περισσότερων και από τους σημερινούς, που είναι περίπου 2,1 εκατομμύρια.

Το Παρίσι που πιο πριν δεν το λέγαμε Πόλη του Φωτός.

Το Παρίσι της Μπελ Επόκ.

Όπως το είδαν, το έζησαν, το στόλισαν με τις αφίσες τους, το ζωγράφισαν, το έκαναν δώρο στην αιωνιότητα και στη συλλογική μας συνείδηση 15 καλλιτέχνες, οι περισσότεροι πάνω κάτω 20 χρονών: Henri de Toulouse-Lautrec, Alfons Mucha, Théophile-Alexandre Steinlen, Pierre Bonnard, Maurice Denis, Félix Vallotton, Henri-Gabriel Ibels, Jules Chéret, René Hermann-Paul, Émile Bernard, Claude-Émile Schuffenecker, George Bottini, Théo van Rysselberghe, Louis Anquetin και Wassily Kandinsky.

Τα 90 έργα τους συνθέτουν τον πυρήνα της μεγάλης περιοδικής έκθεσης που μόλις άνοιξε τις πόρτες της στο Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, όπου θα φιλοξενείται ως τις 15 Φεβρουαρίου 2027. Κι αυτοί είναι οι βασικότεροι λόγοι να τη δεις.

Για τα αναγνωρίσιμα έργα της

Ο Γάτος του Στάινλεν. Οι Εποχές του Μούχα. Η Ζαν Αβρίλ του Τουλούζ Λωτρέκ. Η Σαμπάνια του Μπονάρ. Είναι όλες τους εικόνες που τις έχει δει και ξαναδεί, που έχουν γίνει αφίσες, που ήταν αφίσες εξαρχής, που έχουν στολίσει τα πιο αγαπημένα σου μπαράκια/ λαϊβάδικα/ σπίτια, φοιτητικά και μη, σε σουβέρ, σε κορνίζες, σε μπρελόκ, σε κούπες, σε τετράδια, σε ό,τι βάλει ο νους σου. Αλλά έτσι, συγκεντρωμένες όλες μαζί, να διηγούνται μια πόλη και μια εποχή, δεν τις έχεις ξαναδεί.

…Και για τα άλλα, τα λιγότερο γνωστά έργα της

Όταν οι Παλιές ιστορίες, μια συλλογή δέκα ποιημάτων του Ζαν Γκουντέζκι, μελοποιημένων από τον συνθέτη Ντεζιρέ Ντιό, κυκλοφόρησαν σε βιβλίο, ο Τουλούζ-Λοτρέκ, εξάδελφος του Ντιό, ανέλαβε να σχεδιάσει το εξώφυλλο και να εικονογραφήσει πέντε από τα ποιήματα. Στο εξώφυλλο έβαλε τον συνθέτη, με επίσημο ένδυμα και ψηλό καπέλο, να οδηγεί τον ποιητή, μεταμορφωμένο σε αρκούδα, προς τη Γαλλική Ακαδημία, σε ένα σατιρικό σχόλιο για την προσπάθεια αναγνώρισης των δημοφιλών τραγουδιών ως υψηλής τέχνης. Κι αυτό είναι πιθανότατα ένα από τα έργα του Τουλούζ Λωτρέκ που δεν έχεις ξαναδεί.

Να κι άλλο ένα: Το σχεδίασμα της αφίσας που ζήτησε μια γαλλική μπυραρία από έναν φέρελπι τότε ρώσο νεαρό, που έζησε για λίγο καιρό στο Παρίσι, και ο οποίος έφτιαξε μια αλλόκοτη, παραμυθένια σκηνή: Μια γιγάντια γυναίκα με λευκό φόρεμα και εντυπωσιακό καπέλο να σερβίρει μπίρα σε μικροσκοπικούς θαμώνες, μουσικούς και περαστικούς, την ώρα που ένας εξίσου μικροσκοπικός ζωγράφος αιχμαλωτίζει τη σκηνή στο καβαλέτο του. Η αφίσα έμεινε για πάντα στο προσχέδιο, γι’ αυτό δεν την είδες ποτέ, τον νεαρό όμως τον ξέρεις. Βασίλι Καντίνσκι τον έλεγαν.

Κι ένα ακόμα: Η Μικρή Πλύστρα του Πιερ Μπονάρ, λιθογραφία του 1896, απεικονίζει ένα κοριτσάκι της εργατικής τάξης να διασχίζει τους δρόμους του Παρισιού, διπλωμένο στα δύο από το βάρος ενός τεράστιου καλαθιού με ρούχα. Μια εικόνα που απέχει πολύ από το λαμπερό Παρίσι των καμπαρέ και των μεγάλων λεωφόρων, υπενθυμίζοντας πως η Μπελ Επόκ δεν ήταν εξίσου λαμπερή για όλους. Παρότι από το 1882 η εκπαίδευση στη Γαλλία ήταν υποχρεωτική για τα παιδιά μέχρι τα 13 τους χρόνια, και η παιδική εργασία υπόκειντο σε περιορισμούς, η πραγματικότητα για τα παιδιά των φτωχότερων οικογενειών ήταν συχνά πολύ διαφορετική.

Για την εντυπωσιακή σκηνογραφία

Εμπνευσμένη από την αρ νουβώ και την παριζιάνικη ατμόσφαιρα στο γύρισμα του αιώνα, περνά από τα βαθυκόκκινα και τα βυσσινιά του Στάινλεν και του Τουλούζ Λωτρέκ στο ρομαντικό ροζ του Μούχα κι από εκεί στο σκουροπράσινο της λιθογραφίας, και τοποθετεί τα έργα πάνω σε φωτογραφίες εποχής μεγεθυμένες σε επιβλητικές ταπετσαρίες, που αναδεικνύουν την αρχιτεκτονική μεγαλοπρέπεια του ιστορικού Παρισιού, αντιπαραβάλλοντας την τέχνη με την πόλη που τη γέννησε.

Κι όλα αυτά αποκτούν και κίνηση, αποδίδοντας τον απαραίτητο φόρο τιμής σε μια άλλη τέχνη που γεννιόταν κι αυτή εκείνη την εποχή εδώ: Στον τοίχο πλάι στην εμβληματική λιθογραφία Pépinière του Βαλοτόν θα δεις κινηματογραφημένες σκηνές από την καθημερινότητα του Παρισιού γύρω στο 1900, σε λούπα με τις μικρού μήκους ταινίες Défense d’afficher του Georges Méliès και Colleurs d’affiches των αδερφών Lumière.

Κι είναι μάλιστα αυτή η πρώτη φορά που το σκηνικό της περιοδικής έκθεσης ξεκινά ήδη από το λόμπι του μουσείου, με το αντίγραφο της ιστορικής αρ νουβώ εισόδου του παριζιάνικου μετρό και τις τρισδιάστατες φιγούρες του Aristide Bruant, της Yvette Guilbert και του μαύρου γάτου από το Chat Noir να σε βάζουν απευθείας στο κλίμα.

Για την (φουλ διασκεδαστική) διάδραση

Ένα παιχνίδι που σε καλεί να λύσεις εννέα γρίφους, εντοπίζοντας για κάθε έναν τον αντίστοιχο πίνακα μέσα στην έκθεση και φωτογραφίζοντάς τον, θα παίξεις σκανάροντας το QR code πλάι στον διαδραστικό χάρτη του Παρισιού της εποχής. Αν λύσεις και τους εννέα γρίφους, και εντοπίσεις όλα τα έργα, θα πάρεις από το βεστιάριο δωράκι προτού φύγεις από το μουσείο. Αλλά κι αν δεν τα καταφέρεις, θα έχεις κερδίσει τις φωτογραφίες σου μέσα στα έργα που εντόπισες, στο αντίστοιχο περιβάλλον επαυξημένης πραγματικότητας του καθενός –αξία ανεκτίμητη, και σπαρταριστή.

Μετά, είναι και ο διαδραστικός χάρτης: Πατώντας το αντίστοιχο κουμπί, θα δεις πού ακριβώς βρίσκονταν τα καμπαρέ, πού οι εκδοτικοί οίκοι, πού τα τυπογραφεία και πού τα ατελιέ των καλλιτεχνών της εποχής. Επιστράτευσε την παρέα σου, για να πατήσετε δύο ή περισσότερα κουμπιά ταυτόχρονα, και να φανταστείτε πόση ώρα θα του έπαιρνε του Στάινλεν να πάει από το ατελιέ του στον Μαύρο Γάτο να συναντήσει τον Τουλούζ Λωτρέκ, που θα ξεκινούσε από το δικό του.

Για τις παράλληλες δράσεις της

Η έκθεση πλαισιώνεται από ένα πλούσιο πρόγραμμα παράλληλων εκδηλώσεων, που περιλαμβάνει ξεναγήσεις κάθε Παρασκευή 19.00-20.00 και τα Σαββατοκύριακα 12.00-13.00 και 16.00-17:00, την διαδραστική ξενάγηση «Επιτρέπεται η Αφισοκόλληση!», ομιλίες, εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και οικογένειες, τη δράση ενσυνειδητότητας «Mindfulness στο Μουσείο», εργαστήρια κόμικς και κεραμικής, και άλλα πολλά και άκρως ενδιαφέροντα, που μπορείς να δεις αναλυτικά εδώ.