Μπορεί μια έκθεση να γίνει αφορμή για εκδρομή;

Στο Αλφαβητάριο του Γιάννη Ζιώγα, κάθε γράμμα της αλφαβήτου γίνεται μικροδιήγημα, με πρωταγωνιστή τον ίδιο τον καλλιτέχνη. Δύο μόνο είναι τα γράμματα που συνυπάρχουν στο ίδιο καρέ. Το Ζ και το Η. Ζωή και Ήττα. Χορευτικές φιγούρες κάτω από μετεωρίτες που πέφτουν σαν βόμβες. And we dance while the sky crashes down, που λέει και το τραγούδι.

Είναι βαθιά πολιτική η Κιβωτός του Λόγου, η έκθεση που διοργανώνεται από τον Εικαστικό Τομέα του Δήμου Καλαμάτας, υπό τη διεύθυνση του Παναγιώτη Λαμπρινίδη, και φιλοξενείται μέχρι τις 8 Νοεμβρίου στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας.

Όπως το θέτει η επιμελήτριά της, η ιστορικός τέχνης Μπία Παπαδοπούλου, «η έκθεση επιχειρεί να καταυγάσει τα σκοτάδια. Οραματίζεται την ειρήνη, την τάξη και το φως σε μια περίοδο ολέθρου και γενοκτονιών όπου αρχαίοι πολιτισμοί κινδυνεύουν να αφανιστούν από τη ματαιοδοξία, το μένος και την οργή των απανταχού σημερινών ισχυρών. Ως κιβωτός του Λόγου, η έκθεση συμβολικά διασώζει την Ιστορία, τη συλλογική μνήμη, τον πολιτισμό, τη γλώσσα, την επικοινωνία, τη λογική, τη σκέψη, τη σοφία, την αγάπη, την ανθρωπιά».

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής, Παναγιώτης Λαμπρινίδης, και η επιμελήτρια της έκθεσης, Μπία Παπαδοπούλου, μπροστά στο Ίχνος του Χρόνου, του Γιάννη Μπουτέα

Να, το Res-Realite-Rien του Γιώργου Λαζόγκα, από το 2009: Μιλά για ένα νέο Ολοκαύτωμα, αντιπαραβάλλοντας επάνω σε παιδικό φέρετρο τις εικόνες θρήνου στην Παλαιστίνη με τους αριθμητικούς κώδικες που χρησιμοποιούσαν οι Εβραίοι κρατούμενοι του Άουσβιτς. Το Δεν συνέβη τίποτα το ’78 της Δέσποινας Μεϊμάρογλου: Μια υπενθύμιση για την κανονικοποίηση της βίας, με τον ειρωνικό του τίτλο μπροστά στην εικόνα των τραυματιοφορέων εν ώρα εργασίας. Πλάι του, οι άλλοι τραυματιοφορείς, εκείνοι από τον Πόλεμο του Παναγιώτη Λαμπρινίδη, βρίσκουν τη θέση τους μέσα σε χρησιμοποιημένα στρατιωτικά φαρμακεία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τα κενά στην Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Νίνας Παπακωνσταντίνου, που γίνονται βουβά σημεία στίξης, πλάι στην άλλη, τη Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Στέργιου Στάμου με τα χαρακτηριστικά της αποσπάσματα πάνω σε φύλλα αλουμινίου, τσαλακωμένα και πεταμένα στο πάτωμα σαν σκουπίδια. Ανάμεσά τους, το Only Healthy Seeds της Ελένης Εξάρχου, ανατριχιαστική υπενθύμιση για τις πρακτικές της ευγονικής και τις υποχρεωτικές στειρώσεις, που συνέβησαν πολύ πιο πρόσφατα και πολύ πιο κοντά μας απ’ όσο θέλουμε να πιστεύουμε.

Εν αρχή ην ο λόγος

«Επιδιώκουμε η έκθεση να αποτελέσει κάτι περισσότερο από απλή παράθεση έργων: ένα χώρο όπου διαφορετικές εικαστικές γλώσσες συναντώνται και ο θεατής αναμετριέται με όσα βλέπει» σημειώνει ο καλλιτεχνικός διευθυντής, Παναγιώτης Λαμπρινίδης. «Γιατί, τελικά, κάθε έργο τέχνης είναι μια μορφή επικοινωνίας. Μια προσπάθεια του ανθρώπου να μεταφέρει μια σκέψη, ένα συναίσθημα, μια μνήμη, μια αγωνία ή μια θέση απέναντι στον κόσμο. Και αν η εικόνα υπήρξε από τις πρώτες γλώσσες με τις οποίες ο άνθρωπος προσπάθησε να μιλήσει, ο λόγος και η γραφή αποτέλεσαν την άλλη μεγάλη διαδρομή αυτής της ανάγκης για καταγραφή, ερμηνεία και διάσωση των εμπειριών».

Εκκινώντας από τον Δίσκο της Φαιστού, ένα από τα πιο αινιγματικά δείγματα γραφής της αρχαιότητας, ο Άγγελος Σκούρτης συνθέτει μια νέα μυστηριώδη Πρωτο-γραφή που σβήνει τα ίχνη της καθημερινότητας επικαλύπτοντας ραντεβού στα ημερολόγια φίλων, ενώ η Παυλίνα Βαγιωνή μετατρέπει στο Αβάσιμο τα σύμβολα της μητριαρχικής κοινωνίας των Μινωιτών σε ρευστά εμβλήματα του καπιταλισμού και της πατριαρχίας, τοποθετώντας τα πάνω στον πίνακα του χρηματιστηρίου.

Άποψη της έκθεσης

Στη Δόξα των γραμμάτων, ο Αλέξης Ακριθάκης φτιάχνει με χρωματιστά σύμβολα έναν συνωμοτικό κώδικα και γράφει με αυτόν ένα ολόκληρο αφήγημα που διαβάζεται μόνο με λυσάρι. Εικαστικό βιβλίο, το πρώτο της Ελλάδας, είναι και το Roman Pictural (1968) του Δημήτρη Κοντού, σχεδόν δίπλα στο πολιτικοποιημένο Déjà vu (1994) της Δέσποινας Μεϊμάρογλου, ενώ στο Νεοκλασικό βάθρο Ι της Χριστίνας Μήτρεντσε παλαιά βιβλία λειασμένα στο χέρι γίνονται το βάθρο επάνω στο οποίο στέκεται η ποίηση του Χένρι Γουόντσγουορθ Λονγφέλοου από το 1853, προκαλώντας τον θεατή να την ξεφυλλίσει. «Γλυπτική για συμμετοχή του κοινού – Απαγορεύεται η συμμετοχή» προειδοποιεί από δίπλα ο Θόδωρος, στο γνωστό επαναστατικό του Μανιφέστο.

Μια κιβωτός με μεσσηνιακές ρίζες

Το Ίχνος του Χρόνου, με το οποίο ο Γιάννης Μπουτέας εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Μπιενάλε της Βενετίας το 1990

Ξεχωριστό σταθμό στην έκθεση αποτελούν δύο μεγάλα αφιερώματα σε εμβληματικές μορφές της εικαστικής σκηνής που κατάγονται από την περιοχή: Την Chryssa της γνωστής οικογένειας των Μαυρομιχαλαίων από τη Μάνη που έζησε και μεγαλούργησε στη Νέα Υόρκη, τα πρώιμα έργα της οποίας ανοίγουν την έκθεση, και τον Καλαματιανό Γιάννη Μπουτέα, που άφησε φέτος φεύγοντας φτωχότερο τον κόσμο της τέχνης, και του οποίου η ιστορική εγκατάσταση Το ίχνος του χρόνου από την Μπιενάλε της Βενετίας παρουσιάζεται φέτος για πρώτη φορά στην Καλαμάτα.

@in2life_gr Η Κιβωτός του Λόγου στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας είναι μια σπουδαία έκθεση που δεν πρέπει να χάσεις #καλαματα #εκθεση #fyp #in2life #artingreece ♬ sonido original - Musicaenlavida