Μπήκαμε κι εμείς στον Τιτανικό

Στις 15 Απριλίου του 1912, η Τζαμίλα Γιαρίντ θα γιόρταζε τα 14α γενέθλιά της. Κόρη ενός μυλωνά από την περιοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που αργότερα θα την πούμε Λίβανο, η Τζαμίλα έχει ξεκινήσει από το χωριό της, μαζί με τον πατέρα της και τον 11χρονο αδερφό της, το μακρύ ταξίδι για την Αμερική, όπου τους περιμένουν η μητέρα της και ο άλλος αδερφός της.

Στη Βηρυτό, όμως, ο πατέρας διαγιγνώσκεται με μια μεταδοτική μόλυνση στο μάτι, και, μη θέλοντας να καθυστερήσει το ταξίδι, στέλνει τα δύο του παιδιά μόνα τους στο Σερμπούρ της Γαλλίας, να επιβιβαστούν στον Τιτανικό.

Τα δύο παιδιά, που δεν μιλούν λέξη αγγλικά, θα μπουν στις 2.00 τα χαράματα της 15ης Απριλίου στην τελευταία βάρκα που κατεβαίνει από τη δεξιά πλευρά του πλοίου, μαζί με άλλους 42 ανθρώπους. Στις 5.45 θα τους περισυλλέξει το Carpathia, το μοναδικό πλοίο που θα διασώσει ναυαγούς από τον Τιτανικό. Η Τζαμίλα θα ζήσει ως το 1970 στο Τζάκσονβιλ της Φλόριντα. Ο μικρός αδερφός της θα πεθάνει 11 χρόνια αργότερα, το 1981, περίπου 81 ετών.

Οι περισσότεροι από τους συνεπιβάτες τους στην τρίτη θέση δεν θα έχουν την τύχη τους: 537 θα πνιγούν, μόλις 172 θα σωθούν. Η αντίθεση με την πρώτη θέση, με τους 201 επιζώντες της έναντι 123 θυμάτων, είναι σπαρακτική.

Έχεις κλάψει ποτέ σε έκθεση;

Δύο οθόνες αφής σε δύο διαφορετικά σημεία του Titanic: An Immersive Voyage που φιλοξενείται αυτές τις μέρες στο Digital Theater στο Γουδί συγκεντρώνουν τις ιστορίες πληρώματος και επιβατών, επιζώντων και θυμάτων. Κι είναι αυτές, οι μικρές ιστορίες που κάνουν τη μεγάλη, τη γνωστή, την ιστορία του διασημότερου ναυαγίου στον κόσμο χειροπιαστή, τωρινή, σπαραξικάρδια οικεία.

Να, η Μιλβίνα Ντιν: Γεννημένη στο Λονδίνο, επιβάτης της τρίτης θέσης, είναι μωρό, 9 εβδομάδων και 3 ημερών, τη στιγμή που μπαίνει με τη μητέρα της στην τρίτη (ή, σύμφωνα με άλλες διηγήσεις, την τελευταία) βάρκα που κατεβαίνει από την αριστερή πλευρά του πλοίου. Μπορεί να την ξέρεις ως την τελευταία επιζήσασα του Τιτανικού: Πέθανε τον Μάιο του 2009, ακριβώς στην 98η επέτειο της καθέλκυσής του, σε ηλικία 97 ετών. Τις στάχτες της τις σκόρπισαν στο Σαουθάμπτον, το λιμάνι απ’ όπου είχε ξεκινήσει το ταξίδι του. Την ιστορία της, της την είπαν πρώτη φορά όταν ήταν 8 χρονών. Ο πατέρας της χάθηκε στο ναυάγιο.

Γιατί μας γοητεύει τόσο η ιστορία του Τιτανικού;

Ναυάγια πολλά, και πολύ πιο πολύνεκρα, έχουν συμβεί και πριν και μετά την 14η Απριλίου του 1912. Ο Τιτανικός, όμως, παραμένει ο ανατριχιαστικός συμβολισμός δύο πολύ συγκεκριμένων πραγμάτων: Πρώτον, της ανθρώπινης ματαιοδοξίας, που έφτιαχνε επί χρόνια το μεγαλύτερο, το πολυτελέστερο, το πρώτο αβύθιστο πλοίο της Ιστορίας –για να βουλιάξει στο παρθενικό του ταξίδι. Και δεύτερον, της ταξικής ανισότητας που αποτυπώνεται ακόμα και στα ποσοστά επιβίωσης: 62% για τους επιβάτες της πρώτης θέσης, 41% της δεύτερης, 25% της τρίτης. 24% για τα μέλη του πληρώματος. Κι επειδή τα ποσοστά είναι μερικές φορές ψυχρά, δες το και σε απόλυτους αριθμούς: Από τα 885 μέλη του πληρώματος, διασώθηκαν 212.

Τι θα δεις στην έκθεση

Μία από τις δύο καλύτερες διαδραστικές εκθέσεις που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια (η άλλη ήταν εκείνη του Νταλί) το Titanic: An Immersive Voyage πιάνει το νήμα της αφήγησης από την αρχή, από τον σχεδιασμό και την καθέλκυση του πλοίου στην πανηγυρική αναχώρηση και από εκεί στις πρώτες μέρες του ταξιδιού, στη μοιραία στιγμή της σύγκρουσης με το παγόβουνο (*), στα απεγνωσμένα SOS και στη διάσωση των επιζώντων από το Carpathia.

(*) Το οποίο παγόβουνο, φαν φακτ: Κατά μία εκδοχή αποκολλήθηκε από τους πάγους της Γροιλανδίας και ξεκίνησε να πλέει στον Ατλαντικό το 1909, την ίδια δηλαδή χρονιά που ξεκίνησε και η κατασκευή του Τιτανικού στο Μπέλφαστ.

Μέσα από αναπαραστάσεις χώρων του πλοίου, αντικείμενα σαν τα σερβίτσια των εστιατορίων και τα ημερολόγια καταστρώματος, 3D προβολές, video animation, επεξηγηματικά πάνελ, διαδραστικές οθόνες αφής και τεχνολογία εικονικής πραγματικότητας, η έκθεση σε ανεβοκατεβάζει σε ένα συναισθηματικό roller coaster, που περνά από την απόλυτη πολυτέλεια στην ανείπωτη τραγωδία μέσα στη μιάμιση περίπου ώρα που διαρκεί η περιήγηση.

Στα χαϊλάητ της περιλαμβάνεται, πέρα από τις οθόνες αφής με τις ιστορίες πληρώματος και επιβατών που λέγαμε στην αρχή, η αίθουσα εμβύθισης που ζωντανεύει με τεχνολογία 3D τη νύχτα της σύγκρουσης, τα απεγνωσμένα μηνύματα των ασυρμάτων και την επιβίβαση στις βάρκες (ολίγον μακάβρια, αν μας ρωτάς, λεπτομέρεια το ότι οι κεντρικές θέσεις στην αίθουσα είναι μέσα σε ομοίωμα σωστικής λέμβου).

Το κλείσιμο της έκθεσης, όπου φοράμε γυαλιά εικονικής πραγματικότητας για να καταδυθούμε στο ναυάγιο του Τιτανικού όπως το βλέπουν οι δύτες σήμερα, τέσσερα περίπου χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια του Ατλαντικού, ενδέχεται να σε απογοητεύσει αν περιμένεις λεπτομέρεια ή ευκρίνεια άλλων αντίστοιχων VR εμπειριών. Η προσέγγιση είναι, ας μας επιτραπεί η ιεροσυλία, μάλλον επιφανειακή, και οι εικόνες του ναυαγίου αποκλειστικά εξωτερικές και κατά τι θολές σε σχέση με τις υψηλής ευκρίνειας λήψεις που πιθανότατα έχεις δει σε ντοκιμαντέρ και ίντερνετ.

Ο Γιάννης Μπέζος, ως εικονικός κυβερνήτης, μας συνοδεύει σε αυτή την περιήγηση, ενώ και άλλοι γνωστοί Έλληνες ηθοποιοί δίνουν φωνή σε πρόσωπα και ιστορίες: Η Πέμη Ζούνη αναλαμβάνει την κεντρική αφήγηση, ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης αφηγείται την ιστορία των τηλεγραφημάτων, των προειδοποιήσεων και των μηνυμάτων κινδύνου που ανταλλάχθηκαν τη νύχτα της 14ης Απριλίου, ενώ ο Σωτήρης Τσαφούλιας μας μεταφέρει στο λεβητοστάσιο και στον σκληρό κόσμο των ανθρώπων που κρατούσαν το πλοίο σε λειτουργία. Τον Αιμίλιο Χειλάκη και τον Γιάννη Στάνκογλου ακούμε ως τους δύο παρατηρητές που εντόπισαν το παγόβουνο λίγες στιγμές πριν από τη σύγκρουση, ενώ η Κατερίνα Λέχου αφηγείται την ιστορία του ίδιου του παγόβουνου στην αρχή της περιήγησης.

@in2life_gr Το Titanic: An immersive experience που φιλοξενείται αυτές τις μέρες στο Digital Theater στο Γουδή είναι μια από τις καλύτερες διαδραστικές εκθέσεις που έχεις δει #titanic #digitaltheater #εκθεση #titanicanimmeesivevoyage #goudi ♬ My Heart Will Go On - yourmusic4ever💯

Δημοσιεύματα από τον Τύπο της εποχής, αναλυτικά σχεδιαγράμματα και καλογραμμένα συνοδευτικά κείμενα με λεπτομέρειες και πληροφορίες που πιθανότατα δεν έχει ξαναπάρει το μάτι σου –από τη λίστα προμηθειών του πλοίου, που περιλάμβανε 20.000 μπύρες και 40 τόνους πατάτες, μέχρι το ποιοι επιβάτες μπήκαν σε ποια σωστική λέμβο και πότε έφτασε η καθεμιά τους στο Carpathia– συμπληρώνουν μια έκθεση συναρπαστική, που αξίζει να δεις κι ας σε στεναχωρήσει. Ή ίσως ακριβώς γι’ αυτό.