Γιατί οι γάτες κοιμούνται τόσο πολύ;

Αν έχεις γάτα, έχεις πιθανότατα περάσει κάποια στιγμή από μπροστά της στις έντεκα το πρωί, στις δύο το μεσημέρι, στις πέντε το απόγευμα και στις οκτώ το βράδυ και την έχεις βρει ακριβώς στην ίδια θέση. Ίσως γυρισμένη από την άλλη πλευρά, για να μην πιαστεί.

Και κάπου εκεί γεννιέται το εύλογο ερώτημα: Πόσο ύπνο χρειάζεται πια ένα πλάσμα που δεν πήγε ούτε δουλειά, ούτε σούπερ μάρκετ, ούτε είχε Zoom στις 9.00;

Η σύντομη απάντηση είναι: πολύ. Οι ενήλικες γάτες κοιμούνται συνήθως γύρω στις 12 έως 16 ώρες το εικοσιτετράωρο, ενώ κάποιες μπορούν να φτάσουν και τις 18 ή περισσότερο. Τα γατάκια και οι ηλικιωμένες γάτες συχνά κοιμούνται ακόμα περισσότερο. Και υπάρχει βιολογική εξήγηση για αυτό.

Για όλα φταίει το κυνήγι

Για να καταλάβεις γιατί η γάτα σου κοιμάται σαν να πληρώνεται γι’ αυτό, πρέπει να θυμηθείς ότι κάτω από την κουβερτούλα και το ροζ μαξιλαράκι εξακολουθεί να κρύβεται ένα μικρό αρπακτικό.

Οι άγριοι συγγενείς της γάτας, όπως και οι πρόγονοί της, περνούν μεγάλα διαστήματα αδράνειας για έναν πολύ πρακτικό λόγο: το κυνήγι κοστίζει τεράστια ποσά ενέργειας.

Το να εντοπίσεις ένα θήραμα, να το παρακολουθήσεις, να κινηθείς αθόρυβα, να επιταχύνεις απότομα και να επιτεθείς είναι μια δραστηριότητα μικρής διάρκειας αλλά μεγάλης έντασης. Το σώμα του αιλουροειδούς είναι φτιαγμένο για εκρήξεις ενέργειας, όχι για να τρέχει χαλαρά επί τρεις ώρες.

Γι’ αυτό οι γάτες εξελίχθηκαν έτσι ώστε να εξοικονομούν ενέργεια όταν δεν χρειάζεται να τη χρησιμοποιήσουν. Στη φύση αυτό είναι εξαιρετικά χρήσιμο. Στο σπίτι μεταφράζεται σε δεκατέσσερις ώρες ύπνου ώστε στις 3.17 το πρωί να μπορούν να διασχίσουν το σαλόνι με ταχύτητα Formula 1 χωρίς κανέναν απολύτως λόγο.

Δεν κοιμούνται, όμως, πάντα βαθιά

Μεγάλο μέρος αυτού που εμείς θεωρούμε «ύπνο» είναι στην πραγματικότητα ελαφρύς ύπνος ή χουζούρι. Η γάτα μπορεί να έχει κλειστά μάτια και να φαίνεται εντελώς αποσυνδεδεμένη από τον επίγειο κόσμο, αλλά τα αυτιά της εξακολουθούν να στρέφονται προς τους ήχους, και μπορεί να ξυπνήσει ακαριαία.

Είναι και αυτό κατάλοιπο της ζωής ενός ζώου που στη φύση είναι ταυτόχρονα θηρευτής και, απέναντι σε μεγαλύτερα ζώα, πιθανό θήραμα. Χρειάζεται να ξεκουράζεται, αλλά να μπορεί να περάσει πολύ γρήγορα από την αδράνεια στην εγρήγορση.

Οι γάτες περνούν βέβαια και από βαθύτερα στάδια ύπνου, συμπεριλαμβανομένου του REM, του σταδίου που στους ανθρώπους συνδέεται με τα όνειρα. Γι’ αυτό μπορεί να έχεις δει πατουσάκια να τινάζονται, μουστάκια να κουνιούνται ή μικρές κινήσεις του στόματος την ώρα που κοιμούνται.

Και γιατί ξυπνάνε ακριβώς όταν εσύ πας για ύπνο;

Επειδή οι γάτες δεν είναι αυστηρά νυκτόβια ζώα. Είναι κυρίως crepuscular, δηλαδή πιο δραστήριες γύρω στο σούρουπο και την αυγή.

Αυτό έχει επίσης να κάνει με το κυνήγι. Πολλά από τα μικρά ζώα που αποτελούν φυσικό θήραμα για μια γάτα κινούνται περισσότερο αυτές τις ώρες. Έτσι, το βιολογικό της ρολόι λέει «ωραία, όλοι κοιμούνται, ώρα για δράση».

Βέβαια οι οικόσιτες γάτες προσαρμόζουν σε μεγάλο βαθμό το πρόγραμμά τους στο δικό μας. Μπορούν να μάθουν πότε ξυπνάς, πότε επιστρέφεις στο σπίτι και, κυρίως, πότε ανοίγεις την κονσέρβα τους.

Η βαρεμάρα παίζει επίσης ρόλο

Υπάρχει και μια πολύ λιγότερο εξελικτική εξήγηση: Μερικές φορές κοιμούνται επειδή δεν έχουν κάτι καλύτερο να κάνουν.

Μια γάτα που ζει αποκλειστικά μέσα στο σπίτι, ειδικά αν μένει πολλές ώρες μόνη, μπορεί να αφιερώνει περισσότερο χρόνο στον ύπνο επειδή το περιβάλλον της δεν της προσφέρει αρκετά ερεθίσματα.

Παιχνίδι, σκαρφάλωμα, σημεία από τα οποία μπορεί να παρακολουθεί τον έξω κόσμο, κρυψώνες, παιχνίδια αναζήτησης τροφής και λίγη καθημερινή ενασχόληση μαζί σου μπορούν να εμπλουτίσουν σημαντικά τη μέρα της. Δεν θα σταματήσει να κοιμάται δεκαπέντε ώρες, μην περιμένουμε και θαύματα. Απλά οι ώρες που είναι ξύπνια θα είναι πιο ενδιαφέρουσες.

Η ηλικία κάνει μεγάλη διαφορά

Τα γατάκια χρειάζονται πολύ ύπνο επειδή το σώμα και ο εγκέφαλός τους αναπτύσσονται με τρομερή ταχύτητα. Στον ύπνο συμβαίνουν σημαντικές διαδικασίες ανάπτυξης, οπότε ένα μικρό γατί που περνά σχεδόν ολόκληρη τη μέρα κοιμισμένο συνήθως δεν κάνει κάτι περίεργο.

Στον αντίποδα, οι ηλικιωμένες γάτες τείνουν επίσης να κοιμούνται περισσότερο, καθώς μειώνεται η ενεργητικότητά τους και χρειάζονται περισσότερο χρόνο για ξεκούραση.

Οι ενήλικες γάτες κάπου στη μέση συνήθως έχουν έναν πιο σταθερό κύκλο: ύπνος, φαγητό, λίγο κυνήγι ενός κορδονιού, ύπνος, αδικαιολόγητο σπριντ στον διάδρομο, ύπνος.

Πότε ο πολύς ύπνος πρέπει να σε προβληματίσει;

Το σημαντικό δεν είναι τόσο πόσες ώρες κοιμάται η γάτα σου, όσο αν έχει αλλάξει ξαφνικά το φυσιολογικό της πρόγραμμα.

Αν μια γάτα που ήταν δραστήρια αρχίσει ξαφνικά να κοιμάται αισθητά περισσότερο, δεν σηκώνεται για φαγητό ή παιχνίδι, κρύβεται, μοιάζει νωθρή ή παρουσιάζει και άλλα συμπτώματα, όπως αλλαγές στην όρεξη, στο βάρος, στη δίψα ή στη χρήση της άμμου, αξίζει να μιλήσεις με κτηνίατρο.

Κατά τα άλλα, αν τρώει, παίζει, περιποιείται τον εαυτό της και συνεχίζει να σε ξυπνά στις έξι το πρωί επειδή φαίνεται ο πάτος του μπολ της, οι πολλές ώρες ύπνου είναι απολύτως φυσιολογικές.

Με λίγα λόγια, δεν έχεις στο σπίτι ένα τεμπέλικο ζώο. Έχεις έναν μικρό θηρευτή που απλώς περνά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του φορτίζοντας μπαταρίες για πράγματα όπως το να κυνηγήσει μια μύγα, να ρίξει ένα ποτήρι από το τραπέζι και να τρέξει σαν δαιμονισμένος από δωμάτιο σε δωμάτιο στις τρεις τα ξημερώματα.