Τι προσφέρει το σκάκι στον εγκέφαλό σου;

Μπροστά σου έχεις 64 τετράγωνα, αλλά οι επιλογές σου μοιάζουν ατελείωτες. Να προστατεύσεις τον βασιλιά ή να επιτεθείς; Να πάρεις το πιόνι ή μήπως ο αντίπαλος σου έχει στήσει παγίδα; Το σκάκι σε καλεί διαρκώς να παρατηρείς, να θυμάσαι, να σχεδιάζεις και να αλλάζεις σχέδιο όταν χρειάζεται.

Τι σημαίνει, όμως, αυτό για τον εγκέφαλό σου;

Σε εξασκεί στο να σκέφτεσαι πριν κινηθείς

Μια παρτίδα δεν απαιτεί μόνο να βρεις μια καλή κίνηση. Χρειάζεται να υπολογίσεις τι μπορεί να κάνει ο άλλος και να συγκρίνεις τις συνέπειες διαφορετικών επιλογών. Όσο παίζεις, μαθαίνεις να αναγνωρίζεις θέσεις, να αποφεύγεις λάθη και να παίρνεις καλύτερες αποφάσεις μέσα στο παιχνίδι.

Οι έμπειροι σκακιστές, για παράδειγμα, αναγνωρίζουν γνώριμους συνδυασμούς κομματιών αντί να εξετάζουν κάθε θέση από την αρχή. Πρόκειται για γνώση και εμπειρία που χτίζεται με την εξάσκηση.

Κρατά τη μνήμη και την προσοχή απασχολημένες

Για να ακολουθήσεις μια παρτίδα, χρειάζεται να έχεις τον νου σου στις απειλές, να συγκρατείς πιθανές συνέχειες και να επιστρέφεις στο σχέδιό σου μετά από κάθε κίνηση του αντιπάλου. Η προσοχή και η μνήμη συμμετέχουν ενεργά σε αυτή τη διαδικασία.

Με την εμπειρία γίνεσαι καλύτερος στο να θυμάσαι και να αναγνωρίζεις σκακιστικές θέσεις. Η έρευνα, ωστόσο, δεν έχει δείξει με την ίδια βεβαιότητα ότι αυτή η εξάσκηση βελτιώνει γενικά τη μνήμη ή τη συγκέντρωσή σου σε άσχετες δραστηριότητες.

Σε μαθαίνει να προσαρμόζεσαι

Μπορεί να έχεις σχεδιάσει τις επόμενες τρεις κινήσεις σου και μία απάντηση του αντιπάλου να τα ανατρέψει όλα. Τότε χρειάζεται να ξαναδείς τη θέση και να βρεις άλλη λύση. Αυτή είναι ίσως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές του σκακιού, ότι σου δίνει συνεχώς νέα προβλήματα να λύσεις, χωρίς να σου επιτρέπει να μείνεις προσκολλημένος στο αρχικό σου σχέδιο.

Μπορεί να σε προστατεύσει από την άνοια;

Ορισμένες μελέτες έχουν βρει ότι άνθρωποι που παίζουν παιχνίδια στρατηγικής εμφανίζουν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Αυτό, όμως, δεν αποδεικνύει ότι το σκάκι είναι η αιτία. Μπορεί όσοι παίζουν να διαφέρουν και σε άλλους παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία τους. Σύμφωνα με ειδικούς του Harvard T.H. Chan School of Public Health, χρειάζεται περισσότερη έρευνα προτού πούμε ότι το σκάκι προλαμβάνει τη γνωστική έκπτωση.

Υπάρχουν όμως και ενθαρρυντικά, αλλά πρώιμα ευρήματα. Μια μικρή πιλοτική μελέτη σε ηλικιωμένους βρήκε βελτίωση στη γνωστική τους επίδοση μετά από πρόγραμμα εκμάθησης σκακιού διάρκειας 12 εβδομάδων.

Σε κάνει εξυπνότερο;

Αν με το «εξυπνότερο» εννοούμε ότι θα μάθεις να παίζεις καλύτερα, ασφαλώς. Με την εξάσκηση βελτιώνεις τις σκακιστικές σου δεξιότητες. Αν εννοούμε ότι θα αυξηθεί η γενική σου ευφυΐα ή ότι θα ανέβουν χάρη στο σκάκι οι επιδόσεις σου στα μαθηματικά, τότε να το συζητήσουμε.

Μια ανασκόπηση ερευνών διαπίστωσε ότι τα φαινομενικά οφέλη της εκμάθησης σκακιού σε άλλες γνωστικές και σχολικές δεξιότητες μικραίνουν ή εξαφανίζονται στις πιο αυστηρά σχεδιασμένες μελέτες. Με άλλα λόγια, το να γίνεις καλός στη σκακιέρα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα γίνεις καλύτερος σε οτιδήποτε άλλο.

Αυτό δεν κάνει το σκάκι λιγότερο ενδιαφέρον.

Είναι ένα παιχνίδι που σου προσφέρει διαρκώς κάτι νέο να μάθεις, σε βάζει να σκεφτείς και μπορείς να το απολαύσεις σε κάθε ηλικία.